Rijksakademie als hip woontijdschrift

De bibliotheek van de Rijksakademie van Beeldende Kunsten heeft een tijdelijke face-lift ondergaan. Als onderdeel van haar presentatie voor de Open Ateliers heeft kunstenaar Maria Barnas de boeken opnieuw gerangschikt. Niet op auteur, jaartal of thema, maar op kleur. Het effect is verbluffend: van een rommelige leeszaal is de bibliotheek plotsklaps veranderd in een trendy omgeving. De strakke kasten vol blauwe, roze of groene ruggetjes zouden in een glossy woonmagazine niet misstaan.

Barnas' ingreep zet de toon voor deze editie van de Open Ateliers. Op de jaarlijkse presentatie van het Amsterdamse praktijkinstituut lijkt het meer dan ooit te draaien om lifestyle en imago. Pagina's uit hippe modebladen sieren de wanden, designmeubelen staan door de ruimtes verspreid en vaak zorgt een achtergrondmuziekje voor de juiste sfeer. Zoals in hippe kledingzaken het accent steeds meer komt te liggen op ambiance en steeds minder op het product zelf, zo wordt hier de kunst overvleugeld door entourage. `Hi, how are you?', klinkt een vrouwenstem door een luidspreker, bij binnenkomst van het atelier van Christiane de Jong. De vriendelijk glimlachende verkoopster hoef je er alleen maar bij te denken.

De meeste van de zestig deelnemers hebben hun atelier sober, maar smaakvol ingericht. Dat is een groot verschil met de afgelopen jaren, toen de `rommelkunstenaar' populair was en een atelier er het liefst zo chaotisch mogelijk uit moest zien. Germaine Kruip heeft haar atelier helemaal leeg gelaten, al blijken de muren bij nader inzien met schuimrubber bekleed. In de schaars verlichte kamer klinkt je eigen ademhaling opeens veel harder en begin je als vanzelf op fluistertoon te praten.

Jasper van den Brink hing slechts één foto aan de muur, van zonnebadende badgasten aan de Hollandse kust. In de lucht trekt een reclamevliegtuigje de tekst `Dikke mensen mag je niet plagen' achter zich aan. Het overige werk van Van den Brink kun je, evenals zijn cv, raadplegen in een computer die elders in de ruimte staat. Zelf zit de kunstenaar, als een galeriehouder op een kunstbeurs, achter een stijlvolle tafel in een stijlvolle stoel de bezoekers gade te slaan.

Nog een stap verder gaat de Britse kunstenaar Kenny Macleod, die zijn atelier maagdelijk wit schilderde en op twee muren in zwarte letters de naam `David Aitken' aanbracht. Wie of wat achter deze naam schuilgaat, wordt niet duidelijk. Het zou de naam van een fictieve kunstenaar kunnen zijn, maar ook van een nieuw parfum- of modemerk. De jonge kunstenaars van de Rijksakademie hanteren schijnbaar moeiteloos de taal en de codes van de reclamewereld. Zo tonen de foto's van Marnix Goossens een wereld die we ook kennen uit de campagnes van bijvoorbeeld spijkerbroekenfabrikant Diesel. Afgebeeld is een groepje twintigers dat lamlendig op de bank hangt. De etensresten van hun maaltijd staan nog op tafel en zorgen voor een studentikoze sfeer. Maar het glamourvolle interieur verraadt dat ook hier de styling tot in de puntjes verzorgd is.

In tegenstelling tot de aflevering van vorig jaar, toen spectaculaire installaties de bezoekers vermaakten, zijn de meeste kunstwerken op deze Open Ateliers ingetogen en kleinschalig. Veel kunstenaars zijn met de videocamera aan de slag gegaan. Dat heeft geleid tot een grote hoeveelheid nietszeggende filmpjes, maar gelukkig ook tot enkele verrassende bijdragen.

Zoals de vervreemdende video Sketch for Angels van de Zweedse kunstenaar Pia Wergius, waarin een vrouw hoog boven de straat aan de gevel van een huis bungelt. Terwijl ze zich met haar vingers vastklampt aan het raamkozijn, zingt ze zichzelf met piepende stem moed in. Intrigerend is ook de video van de Amerikaanse Anita Di Bianco, die op overtuigende wijze een scène uit de film Taxi Driver naspeelt. In het Italiaans, welteverstaan. Robert de Niro's beroemde one-liner `Are you talking to me?' klinkt dan opeens een stuk minder agressief.

Open Ateliers op de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten, Sarphatistraat 470, Amsterdam. 1 t/m 3 december van 12-19u.