Parlement Moldavië zet (weer) hulp op het spel

Het Moldavische parlement kiest morgen een nieuwe president. Die verkiezing kan de aanvaarding van een nieuwe begroting, en daarmee IMF-kredieten, in gevaar brengen. En dat is slecht nieuws voor de Moldavische burger.

Het parlement van Moldavië heeft het zeldzame talent vaak besluiten te nemen die het land en de burgers schaden. Het heeft Moldavië tot hèt armenhuis van Europa gemaakt. 92 procent van de bevolking moet zien rond te komen van minder dan één dollar per dag.

Als het parlement er morgen in slaagt in één keer een nieuwe president te kiezen, doorbreekt het die traditie van contraproductiviteit. Als het er niet in slaagt – en dat is waarschijnlijk – riskeert Moldavië nog verder in de problemen te raken.

Het parlement heeft zichzelf eerder dit jaar het recht toegeëigend voortaan de president te kiezen. Tot nu toe werd die rechtstreeks door het volk gekozen. Maar het parlement besloot dat het afgelopen moest zijn met de uitgebreide bevoegdheden van de president en dat het zelf meer te zeggen wilde hebben. Een belangrijk motief daarbij was het vooruitzicht dat de zittende president, Petru Lucinschi, bij rechtstreekse verkiezingen door het volk zeker zou worden herkozen. Het parlement wil echter niets van Lucinschi weten. De president verzette zich nog tegen de grondwetswijziging maar zijn veto werd door het parlement ongedaan gemaakt. Exit Petru Lucinschi dus.

De 101 parlementariërs kunnen morgen kiezen tussen twee kandidaten: de communist Vladimir Voronin, leider van de grootste partij van Moldavië, een voorstander van handhaving van staatsbelangen in de economie, een herziening van de privatiseringen en nauwe banden met Rusland, en Pavel Barbalat, voorzitter van het Hooggerechtshof, kandidaat namens drie centrum-rechtse partijen, en voorstander van een oriëntatie richting Europa. Pogingen van de grote partijen om een gezamenlijke kandidaat naar voren te schuiven en de stemming aldus te vereenvoudigen en te versnellen zijn mislukt. Pas eind vorige week werd duidelijk wie kandidaat is voor Lucinschi's opvolging.

Om gekozen te worden heeft de nieuwe president 61 van de 101 stemmen nodig. Voronin kan rekenen op de veertig stemmen van zijn eigen fractie, de grootste in het parlement. Barbalat krijgt naar verwachting 48 stemmen. Het is dus waarschijnlijk dat een tweede ronde nodig is, die binnen drie dagen moet worden gehouden. Een eventuele derde ronde volgt na vijftien dagen.

Voor de Moldavische regering, de economie en de burger zou het uitblijven van een beslissing in de eerste ronde een groot gevaar opleveren – het gevaar namelijk dat het parlement niet tijdig een nieuwe, sluitende begroting aanneemt. Het Internationale Monetaire Fonds eist dat die begroting uiterlijk morgen op tafel ligt – dus dat ze vandaag wordt aanvaard door het parlement. Gebeurt dat niet, dan weigert het IMF de kredietverlening te hervatten.

Het IMF en andere internationale donoren staakten anderhalf jaar geleden de kredietverlening omdat het Moldavische parlement weigerde de enige `kurken' waarop 's lands economie nog drijft, de wijn- en tabaksindustrie, te privatiseren. Met name de communisten weigerden die ,,strategische'' sectoren aan de markt prijs te geven. Pas na ruim een jaar van toenemende economische Verelendung (en misoogsten door maandenlang aanhoudende droogte, en de instorting van de wijnexport naar Rusland, waar de Moldavische wijn niet kan concurreren met goedkope wijn uit Hongarije, Spanje en Frankrijk) ging het parlement overstag door vorige maand alsnog in te stemmen met de privatiseringen. Als Vorinin president wordt, wil hij die privatiseringen – ,,de laatste nagel in de doodkist van de Moldavische economie'' – alsnog proberen terug te draaien.

Als het parlement pas nà de verkiezing van een nieuwe president (morgen, of over drie, of over vijftien dagen) met die sluitende begroting komt, loopt Moldavië de IMF-kredieten mis. ,,Dat leidt tot een nog grotere chaos dan we al hebben'', zo waarschuwde deze week parlementsvoorzitter Diacov. Die chaos heet verpaupering. Onlangs werd het land opgeschrikt door het nieuws dat Moldaviërs in Turkije organen verkopen. Een van hen, een landarbeider, meldde in Istanbul voor een van zijn nieren drieduizend dollar te hebben gekregen. Voor dat bedrag had hij in Moldavië bijna veertig jaar moeten werken, want een landarbeider verdient per maand 6,50 dollar. Als hij zijn geld krijgt. De betreffende man had al drie jaar geen loon meer ontvangen. Bejaarden hebben soms al vijf jaar geen pensioen meer gehad.