Metro

Als gebruiker van het openbaar vervoer had je altijd één argument waarmee je de autorijders en vliegtuigpassagiers in ieder geval kon aftroeven: de veiligheid. Die tijd lijkt voorbij. Zo schrijft de Volkskrant vanmorgen dat `zich regelmatig levensgevaarlijke situaties voordoen' op de overbelaste Nederlandse spoorwegen.

Zelf betrapte ik me de laatste maanden al op enige tegenzin als ik de Amsterdamse metro instapte. Er is immers tijdens het Europees voetbalkampioenschap bijna een ongeluk gebeurd met een metrotrein die in een tunnel kwam vast te zitten. Grote paniek onder de passagiers die gebrek aan lucht kregen. Van enig adequaat reddingswerk was geen sprake.

Gisteren kwam Het Parool met een opzienbarend verhaal over brandinstructies voor bestuurders van de Amsterdamse metro. Wat te doen als er brand uitbreekt? ,,Jezelf redden is het enige'', aldus de cursusleiding tegen de metrobestuurders. ,,Je kunt geen leiding geven. Indien mogelijk rijd je naar het eerstvolgende station.''

Een ongelovige cursist riep uit: ,,Dus dan kom ik een paar weken later op mijn stationnetje en staat de officier van justitie op mij te wachten, omdat ik gemiddeld vijfhonderd man in de trein alleen heb gelaten. En dan? Wie heeft de verantwoordelijkheid? Ik?''

Nu zijn we in Amsterdam op het gebied van het GVB heel wat gewend: corruptie, fraude, diefstal, onderlinge intimidatie alles wat God verboden heeft, wordt daar in praktijk gebracht, als was het om Hem juist te pesten.

De journalist Jos Verlaan heeft er in zijn boek Chaos aan de Amstel een verbluffend hoofdstuk over geschreven. Hij schrijft over een onderzoek door het interne fraudebureau BBO: ,,BBO komt overal onregelmatigheden tegen. Niet aleen bij het metro- of trambedrijf, maar ook bij het bedrijfsmaatschappelijk werk, de salarisadministratie van het trambedrijf en de afdeling passagiersbelangen. De ontdekte fraude bij de twee onderzochte afdelingen van de metro blijkt zo omvangrijk dat alleen de grootste fraudeurs kunnen worden ontslagen. Als alle op onregelmatigheden betrapte ambtenaren de laan worden uitgestuurd, zou er onvoldoende personeel overblijven om de zaak draaiende te houden.''

Die laatste zin heeft iets onvergetelijks. Hij zou moeten worden uitvergroot en verspreid via posters op elk vervoermiddel van het GVB. Een vorm van openbare zelfkastijding als verontschuldiging tegenover de Amsterdamse burgers.

Aan alles is te merken dat de bedrijfscultuur van het GVB de ideale voedingsbodem is voor een ramp van ongekende afmetingen. Geknoei op de werkvloer, leidinggevenden die een en ander afdekken, klokkenluiders die monddood worden gemaakt. Het zal allemaal in de rapportage van de parlementaire enquêtecommissie staan als het eenmaal écht fout is gegaan. Mocht ik dan ook zelf in de metro zijn gesneuveld, wilt u dan dit stukje opsturen aan die commissie?