Kao bevrijdt managers met theater en muziek

John Kao is adviseur, filmproducent en muzikant. Hij doceert bedrijven als Shell en Intel over creativiteit en vernieuwing. In Kao's ideeënfabriek te San Francisco mogen managers zich uitleven in de zandbak.

In de Amsterdamse discotheek Escape klinkt jazzmuziek. Achter de piano zit John Kao, uit Amerika. Hij heeft zojuist aan driehonderd bedrijfsadviseurs en website-ontwerpers uitgelegd dat muziektheorie pas tot leven komt als er fantasie aan wordt toegevoegd. Vervolgens is hij er op los gegaan met de voor de gelegenheid ingehuurde muzikanten. Voeten in de zaal schuifelen hoorbaar mee met het stuwende ritme.

Bedrijven over de hele wereld betalen Kao tienduizenden guldens om open deuren in te trappen. Het ligt voor de hand dat het bedrijfsleven oubolligheid zou moeten vermijden en streeft naar creativiteit en vernieuwing. Maar dankzij de nieuwe economie is er een markt voor mensen als Kao.

Zoals hijzelf betoogt: de buitenwereld is gecompliceerder geworden, alles voelt chaotisch. Nieuwelingen als Amazon en Napster veroveren de wereld met ideeën, vanuit het niets. ,,De macht van gevaarlijke ideeën is nooit groter geweest.'' Traditionele bedrijven zitten met de handen in het haar over hun internetstrategie. ,,De nieuwe economie is goed en slecht nieuws.'' Daarom zitten Shell, PricewaterhouseCoopers, Intel, Citibank en UPC bij Kao op de bank.

,,Er zit een groot gat tussen de aspiratie om innovatief te zijn en de echte harde praktijk'', aldus Kao. Dat gat wil The Idea Factory, het bedrijf dat Kao in 1997 oprichtte, overbruggen. Daarvoor doceerde Kao 14 jaar lang aan de Harvard Business School. Kao, zoon van Chinese immigranten, richtte verschillende bedrijven op, produceerde films (waaronder Sex, Lies & Videotapes) en schreef een zelfhulpboek voor bedrijven. Zijn jongensdroom, profmuzikant worden, vervloog na een vergeefse auditie bij Frank Zappa's Mothers of Invention, in 1969.

Kao's ideeënfabriek is gevestigd in een oude loods in San Francisco. De loods is volgens ooggetuigen ingericht als een groot theater met bewegende panelen, designmeubels, een pooltafel, computers en een stereo-installatie. Het meest opvallend is de zandbak, waarin managers en medewerkers uit het bedrijfsleven zich mogen uitleven. ,,De ideeënfabriek vertelt mensen niet wat ze moeten doen. Zie ons als een tuinman. Als er iets interessants uit de grond komt opzetten, zullen we dat meteen opmerken.''

Kao heeft het concept van The Idea Factory verhuurd aan Escador, een nieuw Europees bedrijf dat vorig jaar het levenslicht zag in de loods van Kao. Escador, dat zich bezighoudt met advies en het ontwerpen van websites, heeft inmiddels eigen ideeënfabrieken in Den Dolder, bij Utrecht, en ook in Parijs en Londen. Medewerkers van Escador uit Nederland, Frankrijk, Spanje, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland vierden gisteren alvast de jaarwisseling. ,,Het kwam logistiek beter uit om dat deze maand te doen'', aldus een betrokkene. Kao is hoofdspreker op het feestje in Escape. Vanachter cabineruiten bewegen professionele tolken onhoorbaar hun lippen.

Kao predikt een half uur lang een `flexibel systeem van innovatie'. ,,Dat klinkt paradoxaal, maar in de muziek wordt het toegepast'', zegt Kao na afloop van zijn optreden terwijl hij naar de auto loopt die hem naar Schiphol moet brengen. Zijn volgende halte is Singapore waar hij een mobiele versie aan de man wil brengen van de ideeënfabriek (een panelenconstructie die binnen bedrijven kan worden geïnstalleerd). Met een glas bier op schoot zegt hij: ,,Muziekimprovisatie is een flexibel systeem. Er zijn regels die moeten worden geleerd voordat de vrijheid ontstaat om iets nieuws te creëren.'' De nieuwe economie moet zowel met hart als discipline worden gepraktiseerd. Veel nieuwe internetbedrijven hebben het evenwicht tussen structuur en vrijheid niet gevonden. ,,De laatste jaren zijn veel bedrijven zonder businessmodel opgericht, die heel creatief zijn maar niet gedisciplineerd. Die bedrijven worden door de markt ingehaald'', zegt Kao. De nieuwe economie draait om meer dan alleen hip zijn. ,,Het is een evenwichtskunst.''

Dat de koersen van technologie-aandelen de laatste maanden massaal zijn gekelderd, is Kao een zorg. ,,Alle nieuwe technologiën hebben decennia nodig om wortel te slaan. Bedrijven moeten het experiment en de mislukking, en de pijn daarvan, omarmen. Als je dat op een oprechte manier doet, openen zich nieuwe deuren. In het huidige systeem wordt alleen succes beloond - in zo'n systeem wil niemand toegeven dat er fouten zijn gemaakt. Succes en mislukking zouden op gelijkwaardige manier moeten worden beloond, alleen onverschilligheid en stupiditeit zouden moeten worden bestraft.''

    • Stéphane Alonso