Het zoete hart

Schedels van baby's en van volwassenen, nieren, binnenoren, een gezwel dat eruit ziet als een kipfilet, darmen en harten. Op stalen operatietafels liggen menselijke organen. Dit is niet het resultaat van een rituele slachting of de louche praktijk van een orgaanhandelaar. Overal hangt de weeë geur van suiker. Dit is de tentoonstelling Suikerorganen in het Dijkzigt Ziekenhuis te Rotterdam. Vanaf 1 december is het restaurant van de medische faculteit expositieruimte van creaties van suiker, gemaakt door kunstenaarsgezelschap The Cookery Club.

Sander Dikstra, Liz Chute en Rien van der Waa vormen de kern van dit gezelschap. Vier jaar geleden begonnen zij met kunstzinnige, culinaire experimenten. Zo maakten zij onder meer een `eetbare vulkaan', een taart met koolzuur. Gedreven door hun fascinatie voor eetbare kunst gingen zij in de leer bij `suikerblazer' Ab Guizouni. De eerste opdracht die hij zijn leerlingen gaf, was het blazen van een bal. Met een pompje, niet met de mond, want dan wordt de suiker vochtig en plakkerig. Een bal maken viel niet mee: het punt waarop de meeste druk werd uitgeoefend, werd een gat en de andere wanden bleven veel te dik. In pogingen het gat te dichten ontstond een dikke richel. De bal werd een gebocheld, gehavend product, dat nog het meeste weg had van... een orgaan.

Chute, geboren in Canada, studeerde geneeskunde in Boston. Na een jaar studie was ze nog niet ver gevorderd, maar had ze wel een map vol anatomische tekeningen, waarmee ze aangenomen werd aan de Kunstacademie in Rotterdam. Dat de toevalstreffer van de mislukte bal uitliep op het blazen van organen, was voor haar geen grote verrassing. Wie argeloos het restaurant binnenloopt, zal wel verbaasd staan van het bizarre aanbod: een echt mensenbot met spieren van suiker, of een kunstheup bekleed met eetbaar been.

Chute kan zich voorstellen dat mensen de organen vies vinden. Onderdelen die normaal gesproken ver weggestopt zitten, worden opeens losgerukt en aan het daglicht blootgesteld. Wie geen moeite heeft met de eigen ingewanden, zal deze kunstwerken bewonderen.

Op de tentoonstelling zijn niet alleen nagebootste, losse organen te bezichtigen, maar ook nieuwe creaties. Op een operatiemeubel zijn twee mensenharten met de slagaders aan elkaar gesmolten. De aders lopen ook langs de buizen van het verrijdbare tafeltje, waardoor het hele meubel een kunstobject wordt. Er is ook een videoanimatie te zien van een pulserend suikerhart en een fotoserie van Wim van Egmond: sterk uitvergroot zijn een suikeren long, nier en hart afgebeeld. De foto's werken vervreemdend: door de onnatuurlijk helder rode kleur is het duidelijk dat het hart niet echt is, maar het is onomstotelijk een hart – eigenlijk niet iets om de tanden in te willen zetten, al lijkt het een glimmende superkers.

Aanraken mag op deze expositie, maar pas op voor kleverige vingers: suiker is na ongeveer een maand `gesmolten'. Dat is de charme van het materiaal, zegt Dikstra: ,,Als je een stuk mens ergens neerlegt, dan bederft het. Dat is inherent aan ons bestaan. Het is net zo bij deze suikerorganen: de tentoonstelling begint met allerlei fraaie vormen en eindigt met twintig plasjes waar wat stukken uitsteken.''

The Cookery Club heeft eerder op beperkte schaal suikerorganen geëxposeerd. Chute vertelt dat een bezoekster voorzichtig een kunstwerk aanraakte, haar vingers aflikte, vervolgens een stuk van het kunstwerk afbrak en ermee wegliep. Chute vindt dat wel mooi, maar het is niet de bedoeling. Als mensen iets willen hebben, kunnen ze haar bellen. Cardiologen kunnen elkaar bijvoorbeeld een hart van suiker als relatiegeschenk geven. Met pacemaker, in een transplantatiedoos, alles is te blazen – dat is nog eens iets anders dan het traditionele suikergoed en marsepein.

Expositie Suikerorganen, restaurant Het recept, Erasmus Universiteit, Dr. Molewaterplein 50, Rotterdam. 1 Dec t/m 10 jan, ma t/m do 10-19u, vr 10-16u. Toegang gratis. Inl 06-24742060 (Chute), 010-4081144.