Gevecht CAO krijgsmacht

De militairen zijn gebeten op hun werkgever, staatssecretaris Van Hoof (Defensie).Inzet van de ruzie is verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd.

De tweehonderd opvarenden vanaf Harer Majesteits Rotterdam hadden vandaag willen meedemonstreren. Maar aangezien het amfibisch transportschip voor Kreta ligt en op weg is naar Eritrea, is dat ,,om operationele redenen'' niet mogelijk, zo heeft de bemanning per e-mail laten weten aan het CAC, het Centraal Actiecomité van protesterende militaire vakbonden. ,,Wij ondersteunen uw beleid en wijzen de magere voorstellen van de staatssecretaris af.''

Het ministerie van Defensie is in zwaar weer terechtgekomen. Op het Binnenhof probeerde staatssecretaris Van Hoof vandaag geïrriteerde Kamerleden uit te leggen dat de Nederlandse krijgsmacht, ondanks een groot tekort aan personeel, nog steeds kan voldoen aan het huidige `ambitieniveau' op het gebied van vredesmissies. Buiten op het Plein, voor het ministerie van Defensie, demonstreerden ondertussen duizenden ontevreden militairen. De onderofficieren en officieren zijn woedend over het plan van Defensie om hun ontslagleeftijd met 3 jaar te verhogen. De UKW, Uitkeringswet gewezen militairen, is dan ook een van de laatste `kroonjuwelen' van de indrukwekkende reeks arbeidsvoorwaarden die beroepsmilitairen tijdens de Koude Oorlog hebben opgebouwd. Beroepsmilitairen Onbepaalde Tijd (BOT'ers) gaan met `leeftijdsontslag' op hun 55ste jaar en bij de marine gaat het personeel op 50-jarige leeftijd met de militaire VUT. Tot het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar heeft de beroepsmilitair recht op ongeveer tachtig procent van zijn laatstverdiende loon.

De UKW-regeling kost het ministerie van Defensie handenvol geld: 700 miljoen gulden per jaar. Omdat de koude-oorlogssterkte van de krijgsmacht doorwerkt op de begroting, stijgen de UKW-uitgaven tot 800 miljoen gulden in 2006. Daarom wil Defensie van de regeling af, temeer omdat minister Zalm (Financiën) het departement heeft opgedragen jaarlijks 87 miljoen te bezuinigen op de UKW-uitgaven. Verhoging van de ontslagleeftijd met drie jaar zou de nodige besparingen opleveren, zo redendeerde men op het departement, en het zou ook de huidige personeelsproblemen enigszins kunnen verzachten.

De vier vakcentrales voor defensiepersoneel, AFMP, VBM-NOV, ACOM en KVMO, zagen dat ook wel in. In juni van dit jaar sloten de bonden een voorlopig CAO-akkoord met het ministerie dat voorzag in een geleidelijke verhoging van de ontslagleeftijd met drie jaar. Maar daarmee hadden ze buiten de onvrede onder het defensiepersoneel gerekend. Sinds het begin van jaren negentig is er binnen Defensie voortdurend bezuinigd en gereorganiseerd. Tegelijkertijd werden op grote schaal militairen op vredesmissie gestuurd: de gemiddelde sergeant-majoor van rond de veertig, die getekend heeft in een koude-oorlogsscenario waarin hij alleen in het geval van een aanval van het Warschaupact in actie zou komen, kent zo onderhand de topografie van Bosnië uit zijn hoofd. Deze voortdurende `uitzenddruk', gecombineerd met de hoge werkdruk die een gevolg is van het grote personeelstekort, hebben tot een acuut gevoel van crisis onder de militairen geleid. AFMP-voorzitter Ton Heerts: ,,Tijdens het overleg met de achterban merkten we dat het wantrouwen tegenover Defensie enorm groot geworden is.''

Afgelopen zaterdag liepen de bonden weg van de onderhandelingstafel, nadat een geïrriteerde staatssecretaris de onderhandelaar van de bonden tot drie keer toe in de rede had gevallen. Pas nadat Van Hoof in een brief zijn excuses had aangeboden, waren de vakcentrales bereid het officiële contact te herstellen. Nu Van Hoof van plan is het geschil opnieuw voor te leggen aan de Advies en Arbitragecommissie, zijn de bonden niet van plan de CAO-onderhandelingen te hervatten.

Voor de militairen is het uitblijven van een CAO-akkoord ergerlijk. Voor het ministerie van Defensie is het een groot probleem. Enkele maanden geleden bleek dat de werving van soldaten slechter loopt dan Defensie heeft willen toegeven. Zonder een nieuwe CAO kan de 200 miljoen gulden die is gereserveerd voor de werving, niet worden besteed. Welke gevolgen dat heeft voor het personeelstekort, en dus voor de inzetbaarheid van de krijgsmacht, daarover spreekt Van Hoof vandaag met de Tweede Kamer.

    • Steven Derix