Een krabbel van Ceausescu

Toen de Mongoolse president Batmunch ergens in de jaren tachtig een kerstkaart stuurde aan zijn Tsjechische ambtgenoot Gustav Husak, bevroedde hij waarschijnlijk niet dat zijn zending twintig jaar later in een plastic mapje in een ordner op een tafel in een woonkamer in Rotterdam zou belanden, dat zijn kaart voor ƒ70 te koop zou zijn, in de ordner gezelschap zou hebben van Alois van Liechtenstein, koning Edward VII, Faradiba en president Eyadema van Togo, en in een belendende ordner van de Bee Gees en Abba. Niet leuk voor Batmunch, maar juist wel voor wie deze weelde aan handtekeningen doorbladert.

Het firmament van de roem is hier tot hanteerbare proporties ineengeschrompeld. Het heeft wel iets om de krabbels van Marlène Dietrich, Gerald Ford, John Glenn, de Dalai Lama, Tony Blair, Petula Clark, Nicolai Ceausescu en honderden andere meer of minder aardige planeetgenoten in één keer op te kunnen tillen – misschien is het wel macht.

Tot 23 december blijft de collectie bijeen. Op die dag sluit de schriftelijke handtekeningenveiling die Paul van Schaijk nu voor de 24ste keer organiseert. Wat wordt verkocht gaat naar de hoogste bieder, de handtekeningen waar niemand op bood, gaan terug naar hun eigenaar. Zelf verzamelt Van Schaijk geen handtekeningen en dat is ook maar beter – zoals een banketbakker beter niet van taart kan houden. Manuscript, het bedrijf waarvan hij onder meer president-directeur, veilingmeester, boekhouder en hoofd postkamer is, ontstond in 1992 op aandringen van een paar Nederlandse en Duitse handtekeningenverzamelaars die genoeg hadden van hun afhankelijkheid van grote Duitse en andere buitenlandse veilinghuizen. Van Schaijk: ,,In Nederland was niets, geen veilingen, geen gespecialiseerde winkels; deze postveiling is nu het enige.''

De catalogus van de aanstaande veiling van Manuscript beschrijft 688 documenten met minimumprijzen van ƒ50 tot ƒ1.000. Wie per se een bepaalde signatuur wil hebben, bijvoorbeeld die van de Britse koning Edward VII, biedt (per post, fax, of e-mail) minimaal de gevraagde ƒ130 en kan tegen de sluitingsdatum informeren of iemand anders iets hogers heeft geboden. Zo ja, dan kun je daar overheen, waarna Van Schaijk bij de overtroefde bieder informeert of die misschien nóg hoger wil gaan. ,,De laatste dag sluit ik precies om middernacht en de laatste uren staat de telefoon soms roodgloeiend.''

Maar niet voor elke handtekening. ,,Klaus Kinkel, wie wil die nu hebben'', vraagt de veilingmeester zich af. ,,Of Gijs van Aardenne. Maar ja, je zal 'm maar net in je collectie missen.'' Ter verdediging van de twee bewindslieden: de prijs van een signatuur correleert niet alleen met roem, maar ook met schaarste. Marlène Dietrich heeft zich suf gesigneerd, dus voor ƒ80 heb je haar al aan de muur hangen, terwijl de Spaanse filmregisseur Louis Bunuel, toch wat minder bekend dan Dietrich, bij de vorige veilig ƒ380 opbracht. Dit keer heeft Van Schaijk drie Dalai Lama's. Daarvan zijn er veel in omloop, maar de vraag is ook groot, zodat de prijs toch nog richting ƒ200 gaat. Nog een prijsbepalende variabele van belang: is het alleen een handtekening, een gesigneerde brief, een zelfgeschreven gesigneerde brief of een gesigneerde foto? Van de ultieme victoriaanse held generaal Charles Gordon betaal je daarvoor respectievelijk en gemiddeld 110, 350, 650 en 600 dollar, aldus Sanders Price Guide to Autographs (1994) waar Van Schaijk soms zijn richtbedragen op baseert. Een losse handtekening van John Lennon zou gemiddeld 600 dollar moeten opbrengen, van John Kennedy 900, een handgeschreven brief van John Hancock (in 1776 de eerste ondertekenaar van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring) 9.500 dollar, en een gesigneerde foto van Petula `down town' Clark dertien dollar.

Een van de handgeschreven brieven die Manuscript nu veilt, werd op 30 augustus 1988 geschreven door de Duitse generaal Gert Bastian op briefpapier van Generals for Peace and Disarmament. Mede doordat hij samenwoonde met Petra Kelly, gangmaker van de West-Duitse Grünen, en doordat hij later zelfmoord pleegde, verwacht Van Schaijk een veel hogere opbrengst dan de ƒ60 waarop de huidige eigenaar inzet. Een handgeschreven brief van maarschalk G.K. Zjoekov, die in 1945 de Russische inname van Berlijn aanvoerde, moet minimaal ƒ1.000 opleveren. Maar de signatuur die de vermoorde Indiase premier Rajiv Gandhi produceerde onderaan een standaardantwoord op een verzoek om een handtekening doet maar ƒ70. Voor een tientje meer heb je een dito schrijven van zijn moeder Indira.

Tip voor politici die hun handtekening duur willen houden: ga na je terugtreden geen lezingen geven. Elke voordracht eindigt haast onvermijdelijk met een signeersessie en dat is het begin van een scherpe koersval. Michail Gorbatsjov en Gerald Ford zijn daar schrijnende voorbeelden van, en dan zwijgen we nog over ex-first lady Betty Ford. En een tip voor verzamelaars: probeer reeksen compleet te krijgen, want die doen bij verkoop meer dan de som van de handtekeningen. Alle Amerikaanse presidenten bijvoorbeeld. Of heel Abba (op de veiling te koop voor ƒ120). Of Beatrix en Claus. De handtekening van de koningin is veelgevraagd en notoir schaars, Van Schaijk mocht er nog nooit een veilen. Maar wie even doorbiedt, kan de serie dit jaar al half completeren: voor een minimumprijs van ƒ50 is er een echte Claus uit 1965 in de aanbieding, al staat er `Amsberg'. Mocht de `Beatrix' niet binnen bereik komen, dan valt de serie altijd nog om te buigen naar Duitse adel, of via een `Pieter van Vollenhoven' naar gades van Oranje prinsessen, of ook via een `Pieter van Vollenhoven' naar bekende beschermheren, of via een `Jan Pronk' naar OS-beleidsmakers, of via een `Roel van Duijn' naar nieuwsmakers uit het Amsterdam van de jaren zestig.

De catalogus van Manuscript is schriftelijk te bestellen: Postbus 84078, 3009 CB Rotterdam. Meer informatie over het verzamelen van autografen op www.uacc.org