Duitsland

Dood en taboe

Een klop op de deur. Mevrouw Jansen doet open. In plaats van de postbode staat daar de Man met de Zeis. Grote kap, witte knekels. Humeurig roept mevrouw Jansen: `Nee dank u! Wij sterven niet!' Deze cartoon illustreert meedogenloos hoe ver het met ons is gekomen sinds het middeleeuwse Memento mori. Angst en tegelijkertijd gebrek aan respect voor de dood zijn het logische gevolg van een achteloosheid die bij het leven begint. Dus toont last minute, een expositie in het Kasselse Museum für Sepulkralkultur, slechts hier en daar wat extravagante urnen, terwijl wij levenden wel voortdurend geconfronteerd worden met de vraag wat wij met dood en sterven te maken hebben. Weinig. Daarom komen er in Kassel professionals aan het woord (een patholoog-anatoom, een bejaardenverzorger, een begrafenisondernemer) en ook experts die dat net zijn geworden (een wees, een weduwe). Sobere ruimtes bieden de gelegenheid om te luisteren en te kijken, maar een opgeheven wijsvinger komt er niet aan te pas. Drie etages Dood & Taboe, t/m 28 febr. Weinbergstr. 25-27, di-zo 10-17u, wo 10-20u. Inl 00-4956191893-0.

De meester van de maskers

Zijn hoofd houdt hij onder z'n arm: zo portretteerde Max Beckmann zichzelf in 1945. Beckmann was een fanatieke afbeelder van zijn eigen persoon - en in zijn zelfensceneringen en maskerades wijzen de mondhoeken meestal omlaag, terwijl de ogen de verte in turen. Hij vervaardigde series met cynische titels als Circus Beckmann en Die Hölle, in de meest uiteenlopende technieken. Maar de ets met zijn scherpe lijnen was voor hem misschien wel het ideale medium. Etsen, litho's en tekeningen, steeds met als expliciet of impliciet onderwerp de maker zelf, zijn nu in twee Duitse musea te zien: in het Freies Deutsches Hochstift in Frankfurt (t/m 3 dec, inl 00-4969282824) en in de Neue Pinakothek in München (t/m 28 jan, inl 00-498923805195).

Kerstmarkt

Het Münchense Tollwood-festival staat dit jaar voor het eerst op de Theresienwiese. Nieuw is naast de locatie ook de hoofdattractie, een mix van klassieke opera, moderne kunst en variété, met dansende olievaten en zwevende lijven begeleid door de stem van een countertenor. Leichtsinn der Schwerkraft - Fatal Deluxe heet deze voorstelling, die men kan combineren met een driegangenmenu van een jonge wilde kok. Goed verstopt tussen de dennenbomen ligt de bar Tief im Wald, waar zowel een kinderfilmprogramma wordt geboden als poppentheater voor de volwassenen. En wie op zoek is naar cadeaus, kan op de bizarste kerstmarkt van Duitsland zelfs in het holst van de nacht curieuze en banale dingetjes vinden. T/m 31 dec, kerstmarkt t/m 23 dec. Inl 00-4970038385024 of www.tollwood.de.

En verder Picasso - Die Umarmung t/m 10 dec in de Neue Nationalgalerie, Berlijn 00-49302662662; Kurt Schwitters-retrospectief Aller Anfang ist MERZ t/m 18 febr in de Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf 00-492118381-0; Obsessionen, tentoonstelling en filmserie over de nachtmerriefabriek van Alfred Hitchcock t/m 11 maart in het Deutsches Filmmuseum, Frankfurt/M 00-496921238830.