Overlever met anti-aanbaklaag

Een van de meest ondoorgrondelijke raadsels van de Canadese politiek is het uithoudingsvermogen van de huidige premier, Jean Chrétien. Chrétien, een 66-jarige raspoliticus uit Franstalig Canada, werd maandag voor de derde achtereenvolgende maal gekozen tot premier met een absolute meerderheid voor zijn partij, de Liberalen. Dat is geen Canadese leider van de laatste vijftig jaar eerder gelukt.

Maar hoewel Chrétien een beproefd succes is bij de stembus, wordt hij zelden onder de beste premiers van Canada geschaard. Op ranglijsten van politieke analisten behoort hij doorgaans tot de middenmoot. Sinds hij in 1993 premier werd, regeert hij bovenal pragmatisch, ongehinderd door een ijzersterke ideologie of politieke agenda.

Chrétiens kracht is dat Canadezen hem mogen. Ze waarderen zijn gevoel voor humor, zijn ontwapenend gebrek aan zelfbewustzijn en zijn imago als `de kleine man uit Shawinigan', het industriestadje in de overwegend Franstalige deelstaat Québec dat hij sinds 1963 vertegenwoordigt in het Lagerhuis in Ottawa. Niemand in Canada lijkt echter goed te weten waar Chrétien, die nooit in zijn leven een verkiezing heeft verloren, zijn ongrijpbare populariteit precies aan dankt.

Op het eerste gezicht zitten de omstandigheden hem tegen: hij is doof aan een oor, heeft een half verlamd ondergezicht en spreekt gebrekkig Engels met een zwaar Frans-Canadees accent. Bovendien heeft hij de onhandige neiging om mensen met politiek incorrecte opmerkingen voor het hoofd te stoten. Zo raadde hij een Canadese televisieverslaggeefster met een vraag over beleid rond kinderopvang onlangs aan ,,te proberen er gebruik van te maken, want je bent een aardig meisje''.

Chrétien is echter bovenal een politiek overlever. Een belangrijk aspect van zijn houdbaarheid is wat wel wordt omschreven als zijn `anti-aanbaklaag'. Geen schandaal blijft aan hem kleven, hoezeer oppositiepartijen het ook proberen. Als premier is Chrétien beschuldigd van misbruik van zijn positie om vrienden in zijn kiesdistrict te helpen en van geheim, direct politiebevel bij buitenlandse topontmoetingen in Canada. Hij weet alle kritiek doorgaans met een lichthartige grap en een schouderophaling van zich af te laten glijden.

Chrétiens sterkste kwaliteit is wellicht dat hij zichtbaar om Canada geeft. Niemand betwijfelt dat hij diep in Canada gelooft, in 's lands federalisme, multiculturalisme en sociale rechtvaardigheid. Zijn grootste trots is dat Canada sinds hij premier is jaar in, jaar uit door de Verenigde Naties wordt uitgeroepen tot het beste land ter wereld om in te wonen, een gegeven dat hij vaak aanhaalt. Schertsend voegt hij daar dan aan toe: ,,Stel je voor dat ik ook nog eens een visie zou hebben.''