Indiërs kijken naar Kashmir voor half geld

Sinds gisteren geldt een door India afgekondigd staakt-het-vuren in Kashmir. Is premier Vajpayee tot de conclusie gekomen dat er geen plaats is voor geweld in dit ook door Pakistan begeerde paradijs?

Het is misschien niet waarschijnlijk dat premier Vajpayee van India tot een eenzijdig staakt-het-vuren heeft besloten na het zien van de speelfilm Mission: Kashmir. Wel is bekend dat hij deze nieuwste hit van de Bombay-cinema nog voor de première heeft laten vertonen in de bioscoopzaal van het kabinetsgebouw in New Delhi, waarbij enkele van zijn ministers en andere prominenten uit zijn omgeving aanwezig waren. De regisseur kreeg zelfs toestemming om de kleine zaal van nieuwe geluidsapparatuur te voorzien, opdat het dolby-surround effect tot zijn recht kwam.

De film is inderdaad overweldigend. Om het conflict in Kashmir voor het Indiase publiek begrijpelijk te maken, is het verhaal vereenvoudigd tot een strijd tussen vader en zoon. Een Indiase soldaat doodt per ongeluk de ouders van een jongen, die hij uit wroeging adopteert. De jongen komt te weten wie de moordenaar van zijn ouders is, voegt zich bij de rebellen en zweert wraak. Zoals veel andere Bombay-films schuwt `Mission: Kashmir' elke nuance en subtiliteit, ook al is de filmer geboren in Kashmir en is de schrijver niemand minder dan Vikram Chandra, wiens roman Stromende regen en rode grond ook in Nederland redelijk succes had.

Maar de scènes die op locatie zijn opgenomen maken snel duidelijk dat Kashmir zo ongeveer de mooiste plek op aarde moet zijn. De stille meren en besneeuwde bergtoppen, de bloemenpracht, de klederdrachten en de muziek, ze geven het idee van een paradijs waar elke vorm van geweld misplaatst is. Minister van Binnenlandse Zaken en beoogd opvolger van Vajpayee, L.K.Advani, zei dan ook dat `Mission: Kashmir' tot nadenken stemt. Wat hij daarmee bedoelde, bleef duister, totdat Vajpayee vorige week tot het staakt-het-vuren opriep gedurende de islamitische vastenmaand Ramadan, die gisteren inging.

Wat zo'n oproep zal uithalen is onzeker. Op de eerste dag bliezen militanten een legervoertuig op en ook elders waren er explosies en beschietingen, waarbij ten minste 14 doden vielen. Vier maanden geleden riep een van de belangrijkste islamitische strijdgroepen in Kashmir, de Hizbul Mujahideen, ook al op tot een staakt het vuren, wat door een reeks andere groeperingen met uiteenlopende doelstellingen werd verworpen. Maar nu is het de Indiase regeringsleider die het aanbod doet.

Er zijn waarnemers die denken dat het Vajpayee alleen gaat om zijn internationale reputatie, die op dit ogenblik gunstiger is dan ooit. President Poetin van Rusland feliciteerde hem telefonisch om zijn moed, de vriendschap met Amerika wordt aangehaald omdat beide landen hebben afgesproken het internationaal terrorisme te zullen bestrijden en Pakistan, dat de rebellen steunt, wordt in een nog groter isolement gedreven.

Bovendien heeft Vajpayee, door juist de Ramadan te kiezen voor het staakt-het-vuren, een groots gebaar gemaakt in de richting van 120 miljoen Indiase moslims. Zijn partij staat niet bekend om haar moslimvriendelijkheid en het kan geen kwaad deze grootste minderheid van het land aan zich te binden.

Maar dat zijn cynische interpretaties. Sommigen willen het erop houden dat Vajpayee door het zien van `Mission: Kashmir' begreep hoe zinloos het geweld is in dit idyllische gebied en dat hij de cirkel van haat die overgaat van vader op zoon, serieus wil doorbreken. Een kleine aanwijzing in deze richting is er wel: de film is sinds deze week vrijgesteld van belastingen, wat betekent dat de prijs van een toegangskaartje is gehalveerd.