Schakers richten zich al weer op wereldtitel

Na de Olympiade van twee weken geleden zijn 's werelds beste schakers van de FIDE gisteren in New Delhi met het WK begonnen. Na de eerste ronden met een knock-out systeem wordt de finale in Teheran gespeeld.

In het Hyatt Regency hotel in de Indiase hoofdstad New Delhi zijn gisteren 72 mannen en 56 vrouwen begonnen aan de wereldkampioenschappen van de FIDE, de wereldschaakbond. Onder hen de Nederlanders Loek van Wely en Jeroen Piket en bij de vrouwen Zhaoquin Peng en Erika Sziva.

Piket, Van Wely en Peng hadden het in de eerste ronde niet slecht getroffen met hun tegenstanders. Ze waren zoals dat heet `naar beneden gepaard' tegen zwakkere tegenstanders.

Echt zwak zijn er maar heel weinig in dit toernooi. Van Wely zag na veertien zetten dat hij met wit niets bereikt had tegen de jonge Armeniër Karen Asrian en gaf toen remise. Piket, die zwart had tegen de Mexicaan Gilberto Hernandez, kwam een tikje beter te staan, maar niet genoeg. Dat werd ook remise.

Tussen Peng en de Indiase Bagyashree Sathe Thipsay was het krachtsverschil wel erg groot en Peng won makkelijk. Alleen Sziva moest tegen iemand van hogere rang dan zijzelf. Ze verloor van de Oekraïense Natalia Zjoekova.

Sinds 1997 wordt het wereldkampioenschap van de FIDE verspeeld in een knock-out toernooi. Iedere drie dagen wordt de helft van de deelnemers afgevoerd. Vandaag is er weer een partij met normale bedenktijd en als het dan 1-1 staat zijn er morgen beslissende rapidpartijen en vluggertjes.

Alleen aanstaande donderdag worden er ook verse krachten toegevoerd, het puikje van de schaakwereld. De 72 spelers die gisteren moesten aantreden vormen het schaakproletariaat dat zich in zonetoernooien voor deze wedstrijd moest plaatsen. Donderdag komen er 28 bij die de eerste ronde mochten overslaan, zoals de kampioen van vorig jaar, Alexander Chalifman.

In New Delhi zullen na zes rondes op 16 december nog twee spelers over zijn. Die reizen dan naar Teheran, waar de finale wordt gespeeld. Nog niet zo erg lang geleden was Iran een land waar schaken verboden was en verboden is het nog steeds voor schakers uit Israel. Als er een Israëli in de finale komt (bijvoorbeeld Boris Gelfand, vroeger woonachtig in Wit-Rusland), zijn de finalisten niet welkom in Teheran en zal er gespeeld worden in Elista, de hoofdstad van FIDE-president Iljoemzjinovs republiekje Kalmukkië. Op 27 december wordt de nieuwe FIDE-kampioen gekroond.

Het is hard werken voor de schakers, want nog maar twee weken geleden waren ze in Istanbul op de Olympiade. De enige van de topspelers hier die niet in Istanbul was, is de Indiër Viswanathan Anand. Hij wordt als de grote favoriet in dit toernooi beschouwd, ook al zegt de statistiek dat in een knock-out wedstrijd de kans dat de favoriet het ook echt wint, vrij klein is.

Anand is uitgerust. Al is India groot en Madras, waar hij vandaan komt, bijna 2000 kilometer van New Delhi verwijderd, toch kan je zeggen dat hij op eigen terrein speelt. En het belangrijkste, van alle deelnemers is hij de hoogste op de wereldranglijst.

Kasparov en Kramnik doen hier niet mee. Ze hebben net om een ander wereldkampioenschap gespeeld, dat belangrijker was dan dit, en ze hebben hier niets te zoeken. Oud-wereldkampioen Anatoli Karpov is er ook niet. Hij speelt de laatste tijd geen zware wedstrijden meer en bovendien heeft hij bij het Sportgerechtshof in Lausanne een proces tegen de FIDE lopen.

Wat voor het gemak het kampioenschap van de mannen wordt genoemd, is in feite een wedstrijd voor iedereen, maar vrouwen zijn er deze keer niet bij. Judit Polgar had graag een van de vrije plaatsen gekregen die president Iljoemzjinov heeft uitgedeeld, maar in tegenstelling tot vroeger kreeg ze die nu niet. Misschien heeft het er mee te maken dat haar zuster Zsuzsa Polgar ook een proces tegen de FIDE heeft lopen.

De Chinese wereldkampioene Xie Jun had het recht om zowel bij de mannen als de vrouwen mee te doen en ze schreef zich voor beide kampioenschappen in. Dat werd geweigerd door de FIDE en het zou inderdaad een vreemd gezicht zijn geweest als Xie Yun als een simultaanspeler tussen de vrouwenzaal en de mannenzaal heen en weer zou hollen om twee partijen tegelijk te spelen. Toch is het een voorbeeld te meer van de gemakkelijke manier waarop de FIDE met vastgelegde rechten omspringt als het voor de algemene zaak goed uitkomt. Nu speelt Xie Jun alleen bij de vrouwen.

Behalve deze prominente afwezigen doen alle topschakers mee in New Delhi. Tot het laatst waren er geruchten dat het toernooi misschien niet door zou gaan. Er zou niet genoeg geld zijn en misschien was dat ook zo, maar Iljoemzjinov maakte op zijn gebruikelijke manier aan de onzekerheid een einde. Hij tastte in eigen buidel en garandeerde het prijzengeld, drie miljoen dollar bij de mannen en een half miljoen bij de vrouwen.

Hij heeft nu al zo'n dertig miljoen dollar in het schaken gestoken. Geen wonder dat de schaakwereld uit zijn hand eet en zijn dictatoriaal juk voor lief neemt.