Rutelli: leider die er alleen voor staat

Het bleke gezicht en de kringen onder de ogen van een Italiaanse politicus die ook wel Mooie Jongen wordt genoemd, laten zien hoe moeilijk het is acht coalitiepartijen op één lijn te krijgen.

De verkiezingscampagne in Italië moet nog beginnen, maar Francesco Rutelli ziet er nu al vermoeid uit. Lijsttrekker zijn van centrum-links blijkt een slopende baan: het zijn niet zijn tegenstanders die hem afmatten, maar Rutelli's politieke vrienden.

,,De partijen van centrum-links staan nog niet aan de startstreep zoals ze zich in de campagne zullen opstellen, zegt hij in een gesprek met buitenlandse journalisten. Dat is een eufemistische samenvatting van wat er is gebeurd sinds de 46-jarige burgemeester van Rome vorige maand werd aangewezen als lijsttrekker.

Binnen de grootste coalitiepartij, de Linkse Democraten, is slaande ruzie uitgebroken. De linkse vakbondsleider Sergio Cofferati neemt openlijk afstand van suggesties van Rutelli om het voor bedrijven aantrekkelijk te maken in het zuiden te investeren. Individuele politici denken niet na over hoe ze het best campagne kunnen voeren, maar over wat ze moeten doen wanneer links verliest bij de verkiezingen die vóór de zomer van 2001 moeten worden gehouden.

Het beeld ontstaat van een man die er alleen voor staat. Van een leider zonder grote partij-organisatie achter zich die wordt genegeerd als hij zijn ruziënde bondgenoten maant om hun meningsverschillen binnenskamers te houden. Van een coalitie waarin de centrifugale krachten overheersen.

Het komt allemaal nog, zegt Rutelli. Hij belooft ,,een politieke herordening die de garantie biedt dat centrum-links zich niet meer verdeeld presenteert. En ik ben vol vertrouwen dat we dat zullen doen in de komende weken.''

Maar het bleke gezicht en de kringen onder de ogen van een politicus die ook wel Mooie Jongen wordt genoemd, laten zien hoe moeilijk het is de acht partijen in de centrum-linkse coalitie op één lijn te krijgen.

Rutelli erkent dat die verdeeldheid te maken heeft met de manier waarop centrum-links de afgelopen vijf jaar heeft geregeerd. Inhoudelijk claimt hij ,,een goed curriculum'' voor die periode, maar hij kan er niet omheen dat twee keer een premier ten val is gebracht door zijn eigen bondgenoten. ,,Ik ben ervan overtuigd dat niet alleen maar zaken om trots op te zijn, maar ook grote fouten achter ons liggen'', zegt hij.

Hij zoekt de oplossing in een programma waarin alle partijen en partijstromingen zich herkennen. ,,Het eerste medicijn is een strategische doelstelling'', zegt Rutelli. Hij zal medio volgende maand zijn programma presenteren, maar maakt nu al duidelijk wat het leidende beginsel daarin zal zijn: ,,Volledige en goede werkgelegenheid.''

Volledig betekent voor hem halvering van het bestaande werkloosheidspercentage van tien naar vijf procent in een periode van vijf jaar. Goed betekent dat ook de enorme kloof wordt gedicht tussen noord (waar vrijwel volledige werkgelegenheid bestaat) en zuid (waar de werkloosheid rond de 25 procent ligt). ,,Niet door jongeren uit het zuiden naar het noorden te laten emigreren, maar door alle mogelijkheden die het zuiden in zich heeft, te realiseren.''

Rutelli hoopt dat deze doelstelling de partijen zal verenigen plus de afkeer van Berlusconi, want dat blijkt een uitstekend bindmiddel. Hij probeert ook het pessimisme te doorbreken bij centrum-links, waar velen de indruk wekken niet te geloven in een overwinning.

Schermt Berlusconi met opiniepeilingen waarin rechts twintig tot dertig procent voorstaat? ,,Ongelooflijke propaganda'', antwoordt Rutelli. Hij verwijst naar de drie opiniepeilingen van vorige week. Twee daarvan gingen over de vraag welke politieke leider het meeste vertrouwen inboezemt, en in beide stond Rutelli boven Berlusconi. In de derde werden de stemmen voor politieke partijen opgeteld, en daarin lag rechts elf punten voor. ,,Maar dat is negen punten minder dan twee weken daarvoor'', zegt hij.

Het enige dat echt telt is volgens Rutelli het verschil tussen de coalities. In 1996 kreeg de centrum-links Olijfcoalitie meer steun dan de partijen die daarvan deel uitmaken samen. Het verschil tussen centrum-rechts en centrum-links ligt nu volgens hem op rond de vijf procent, ,,een verschil dat ruim te overbruggen is''. Eensgezindheid loont en moet, is zijn boodschap. Maar Rutelli heeft alleen een kans als hij zijn vrienden daarvan kan overtuigen.