Haagse Staat

ADVIES VOOR PVDA: KAPPEN MET PAARS

Partijgenoten, het is genoeg geweest. Maak een eind aan de onzalige paarse coalitie.

Zo ongeveer roept oud-Kamervoorzitter Dick Dolman de PvdA op te breken met Paars. De samenwerking met de VVD is volgens PvdA'er Dolman `een onnatuurlijk bondgenootschap' waarbij de PvdA voortdurend in een positie verkeert om ,,CDA-VVD-beleid te moeten uitvoeren'', zo zegt hij in een interview in het vandaag verschenen Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2000 van de Katholieke Universiteit Nijmegen.

Paars, zo redeneert Dolman, was een tijdje aardig om het CDA ,,een toontje lager te laten zingen'', maar is voor sociaal-democraten inmiddels meer doel dan middel geworden. ,,Als je het mij vraagt heeft de PvdA de macht van de idee ondergeschikt gemaakt aan de macht om de macht. Bij gebrek aan beter is men dat `de derde weg' gaan noemen, het is echter pure ommacht'', aldus Dolman.

De oud-Kamervoorzitter, tegenwoordig lid van de Raad van State, ziet voor de PvdA een andere marsroute en dat is de weg naar links. Waarom nog krampachtig vastgehouden aan een coalitie met de VVD, terwijl links op het ogenblik over 75 zetels beschikt, zo vraagt hij zich af.

Nee, Dolman verlangt niet terug naar de tijden van de linkse polarisatie, de tijd dat links onbuigzaam tegenover rechts stond. Compromissen zijn niet langer verboden, maar hij zou wel willen dat de PvdA vanuit de eigen uitgangspunten duidelijke politiek gaat bedrijven.

...MAAR WELKE RICHTING OP?

Alsof ze met elkaar hebben overlegd. De analyse van Dolman komt wonderwel overeen met die waarop Adri Duivesteijn, de vice-voorzitter van de Tweede-Kamerfractie, zijn partijgenoten vorige week trakteerde. De PvdA moet na deze kabinetsperiode kappen met Paars en op zoek naar andere bondgenoten, betoogde Duivesteijn in een artikel in Socialisme & Democratie, het wetenschappelijk tijdschrift van de PvdA.

Maar anders dan bij Dolman is de maatlat van Duijvesteijn niet links maar progressief. De PvdA moet op zoek naar een progressieve alliantie en Duivesteijn rekent daar behalve D66 en GroenLinks opmerkelijk genoeg niet de Socialistische Partij, maar wél de Christen-Unie toe, de samenwerking van RPF en GPV. Niet een links kabinet, maar een kabinet met een progressief regeerakkoord zou het streven van de PvdA moeten zijn, zo openbaarde Duivesteijn zijn droom.

Hoe werd dat vroeger ook weer genoemd? Dick Dolman moet het nog precies weten, want hij maakte die periode als Tweede-Kamerlid actief mee. Ooit, in de jaren zeventig, smeedde de PvdA met behulp van PPR en D66 een progressief kabinet, waarbij KVP en ARP voor de benodigde meerderheid moesten zorgen. Een rood kabinet met een witte rand, zo werd deze vorm van samenwerking genoemd, beter bekend als het kabinet-Den Uyl.

De PvdA is verlegen met Paars. De ideologische leegheid zit de sociaal-democraten steeds meer in de weg. Ze zouden, na vijf jaar samenwerking met het CDA, en zes jaar met de VVD, zo graag weer een tikkeltje rood tonen.

Het wachten is op Wim Kok. De leider van de PvdA moet nog beslissen wat hij doet. Maar als hij doorgaat, dan het `liefst' als premier, zei hij gisteren. Maar hoe rood zal Kok na 2002 willen schitteren? Wedden dat de man die de ideologische veren van de PvdA welbewust afschudde, Paars nog niet opgeeft.

Redactie: Kees van der Malen.