D66 opent jacht op katholieken

Het Vaticaan dient volgens D66 als politieke macht tot zwijgen gebracht te worden. De diplomatieke banden met het Vaticaan moeten – liefst op Europees niveau – worden verbroken. Niets tegen de katholieken natuurlijk, maar wel tegen hun voorkeurspositie.

Iedere religie beoogt het handelen van personen in een gemeenschap te beïnvloeden. Religie heeft altijd een politiek oogmerk. Religie schept het kader voor de inrichting van de polis, de samenleving gebaseerd op een juist verstaan van het gemeenschappelijk goed. Verschil in religie kan derhalve leiden tot ernstige spanningen. Deze spanningen zijn niet te vermijden; de wijze waarop ze geuit worden verschilt. Godsdiensttwisten en godsdienstoorlogen zijn primitieve vormen voor het uitvechten van religieuze machtsconflicten. De katholieke kerk echter heeft zich volledig verbonden aan het onverkort respecteren van de integriteit van de andersdenkende. Zij accepteert de vrijheid van iedere persoon, zonder daarmee haar eigen aanspraken op te geven.

Legt het respecteren van de integriteit van personen die anders denken de kerk ook de plicht op zich verre te houden van politiek? Het antwoord daarop kan niet anders dan ontkennend zijn. Religie beoogt een reële beïnvloeding te bewerkstelligen van de wijze waarop mensen hun leven en samenleving inrichten. Deze beïnvloeding vindt mede plaats op het politieke speelveld. Christelijke partijen hebben hun reden van bestaan, christelijke media eveneens en katholieke persvoorlichters ook. Als de staat voertuig wordt van een levensbeschouwing met normen en waarden die regelrecht ingaan tegen de ethische en sociale inzichten van de katholieke kerk, zal zij op een of andere wijze oppositie voeren. Soms echter staan er zulke grote ethische en religieuze belangen op het spel, dat een lijdzaam verzet nodig is, desnoods totaan het aanvaarden van de status van vervolging toe. Gewetensdwang roept dit soort verzet op.

A-religieze levensbeschouwingen als anarchisme, communisme, fascisme, socialisme en liberalisme zien in de religie een belangrijke ideologische vijand. Een goed georganiseerde godsdienst als de katholieke kerk is een natuurlijk mikpunt van deze vijandigheid.

In een vrije en open samenleving als de onze, zou de katholieke kerk niet veel te vrezen moeten hebben. Ideologie immers wordt hier getemperd door pragmatisme. D66 doorbreekt deze verdraagzame situatie. Ze werkt met vijandsbeelden.

In een werkelijke scheiding van kerk en staat is er ruimte voor verschillende morele handelingsconcepten, waarbij de staat ervoor waakt dat gewetensdwang wordt opgelegd aan het individu. Keuzevrijheid is essentieel. Je kunt naar artsen die aborteren, je kunt ook naar een arts waarvan je weet dat hij of zij het leven respecteert. De ideologisering van een liberale cultuur leidt tot een onverdraagzaam liberalisme. Iedere a-religieuze levensbeschouwing is vatbaar voor onverdraagzaamheid, omdat zij, anders dan godsdienst, geen raad weet met het verschil tussen ideaal en werkelijkheid.

De Heilige Stoel kan wel tegen een stootje. De poten onder deze stoel wegzagen is een opgave die te groot zal blijken voor D66. Maar er is een toon gezet die ongemakkelijke gevoelens oproept. Heeft anti-katholicisme als irrationele angst gebaseerd op vooroordelen en vreemdelingenhaat andere wortels dan racisme en anti-semitisme?

Dr. M.A.L. Wagemaker is pastoor te Heemstede.