Bush had hertelling voor heel Florida moeten accepteren

De strijd om het Amerikaanse presidentschap was al nagenoeg voorbij geweest en in een beminnelijker sfeer uitgevochten, als George W. Bush de waarheid in Florida onder ogen had gezien, vindt E.J. Dionne jr.

Waarom heeft de verklaring dat Florida naar George W. Bush gaat geen einde gemaakt aan de strijd om het presidentschap en heeft Al Gore zijn nederlaag niet toegegeven? De volgende punten spelen mee:

De bekende feiten. Het hertellingsproces, hoe onvolledig en beperkt dat ook was, heeft nieuwe gegevens opgeleverd.

Zo weten we dat het besluit van Katherine Harris, de hoogste ambtenaar van Florida en campagnemedewerkster van Bush, om de herziene uitkomsten van Palm Beach niet mee te tellen Gore bij de laatste stand 215 stemmen heeft gekost die hij er bij de hertelling bij had gekregen – en die winst was geboekt onder de zware maatstaven die de Republikeinen aanlegden: `Een deukje telt niet'. Toen de hertelling van het district Miami-Dade werd gestaakt, had Gore al 157 stemmen gewonnen. Die winst viel weg toen de hertelling werd stopgezet. En dan zijn er nog die vreemde 51 stemmen die Gore won bij de tweede machinale telling in het district Nassau, maar die weer wegvielen toen het district besloot de oorspronkelijke uitkomsten te handhaven.

Als die stemmen worden afgetrokken van de nu officiële voorsprong van 537 stemmen voor Bush, daalt zijn marge tot iets meer dan 100 stemmen. Natuurlijk kunnen de Republikeinen bepleiten hier nog weer andere stemmen bij te voegen. Maar je hoeft het niet met Gore eens te zijn om te erkennen dat er voor zijn standpunt iets te zeggen is: als hem de volledige hertelling was toegestaan waarom hij in het district Miami-Dade heeft verzocht – of zelfs alleen maar de hertelling van de meer dan 10.000 `undervoted' stembiljetten waar hij nu om vraagt – had hij Florida en daarmee de verkiezing kunnen winnen.

Katherine Harris. Zij heeft zondag een enorme vergissing begaan door Palm Beach niet een paar uur extra te gunnen om de hertelling af te maken. Als de uitkomsten van die hertelling meegerekend zouden zijn, hadden ze haar kandidaat nooit van de overwinning kunnen beroven. Daarmee was weliswaar haar record gesneuveld dat ze elke beslissing in deze strijd ten gunste van Bush heeft genomen, maar had ze haar geloofwaardigheid vergroot. Los daarvan heeft het district Palm Beach ambtelijk heel wat uit te leggen. Harris wist dat ze nauwkeuriger getallen had kunnen gebruiken en verkoos dat niet te doen, om de Bush-trein zo vlug mogelijk van het station te laten vertrekken.

Gemiste kansen. De strijd zou al nagenoeg voorbij zijn en in een beminnelijker sfeer zijn uitgevochten, als het Bush-kamp een eenvoudige waarheid had erkend: de cijfers in Florida ontliepen elkaar uitzonderlijk weinig en de aanhangers van beide kandidaten hadden het recht op een volledige hertelling in de hele staat, bij voorkeur met bijzondere maatregelen om de telling zo onpartijdig mogelijk te maken. Ook als je het niet eens bent met Gore's rekenarij zoals boven geschetst, had een hertelling over de hele staat tot een oplossing kunnen leiden.

Gore heeft zo'n hertelling aangeboden. Bush weigerde. Sterker nog, het Bush-kamp is herhaaldelijk naar de rechter gestapt om de hertellingspogingen van Gore te stuiten en te dwarsbomen.

Het was verbijsterend dat James Baker III – de adviseur van Bush en vertegenwoordiger van het kamp dat het eerst naar de federale rechter liep – zondagavond verklaarde dat Gore er maar mee op moest houden omdat zoals Baker stelde: ,,Ik niet geloof dat het Amerikaanse volk wil dat deze nationale verkiezing in handen van advocaten en rechtbanken komt te liggen.'' Kennelijk zijn al die advocaten die voor Bush werken alleen maar verklede acteurs.

Bush. De Republikeinse presidentskandidaat zelf heeft zondagavond in zijn toespraak een enorme kans laten liggen. Zonder ook maar iets toe te geven, had hij veel meer begrip kunnen tonen voor de democratische gevoelens over een zo omstreden proces.

,,Hij had veel meer kunnen doen; misschien geen olijftak uitsteken maar toch in elk geval erkennen hoe moeilijk dit is geweest voor het land en vooral voor de Democraten'', zegt Afgevaardigde David Price, een gematigde Democraat uit North Carolina die bekend staat om zijn verzoenende stijl.

Door ,,onvoldoende erkenning te tonen voor een proces waarvan hij weet dat het land erdoor verdeeld wordt'', zegt de Democratische Senator John Kerry uit Massachusetts, ,,heeft hij zout in de wond gestrooid.''

Als het Bush erom te doen was de woede van Gore en de Democraten te wekken, dan had hij dat niet beter kunnen doen dan met dit geheven vingertje: ,,Nu moeten we laten zien dat we voor de goede zaak staan, en die weegt zwaarder dan welke persoon of partij ook.'' Met andere woorden: of Gore voor de goede zaak staat, zal nu alleen nog worden afgemeten aan zijn bereidheid opzij te gaan voor de andere persoon en de andere partij.

De reactie van de Democraten op dit alles. Het Bush-kamp heeft bewerkt wat Gore nooit zou zijn gelukt. Door bij de legerstemmen twijfel te uiten aan het patriottisme van de Democraten, door betogers naar Miami-Dade te sturen om te protesteren tegen de telling en die misschien zelfs wel te dwarsbomen, door te dreigen het Republikeinse Huis van Afgevaardigden van Florida zijn kiesmannen op Bush te laten stemmen en in het algemeen een grote mond op te zetten, heeft het Bush-kamp de Democraten achter de vice-president verenigd.

De Republikeinen, zegt Price – en dat is dus geen vuurvreter – ,,hebben de zaak zo gepolariseerd dat veel Democraten per se willen doorgaan.''

Bush en zijn staf zouden er goed aan doen eens vijf minuten na te denken over deze vraag: als dit hun allemaal overkwam, hoe zouden zij dan reageren? Veel langer hoeft het niet te duren om daar antwoord op te vinden.

E.J. Dionne jr. is columnist.

©Washington Post Writers Group