Unieke Matinee: Miricioiu, Olivero

Onmogelijke liefde, verraad en broedermoord: Francesca da Rimini, de sterkste en bekendste opera van Riccardo Zandonai (1883- 1943), schetst in beklemmend rauwe kleuren een bewerking van het toneelstuk van Gabriele d'Annunzio, die zich baseerde op een verhaal uit Dante's Inferno.

Zaterdag beleefde Francesca da Rimini een historische uitvoering in de Matinee op de Vrije Zaterdag. Sopraan Nelly Miricioiu bestendigde haar reputatie als keizerin van de Matinee met een onvergetelijk meeslepende invulling van de titelrol, toegejuicht door een uitzinnige zaal èn sopraan Magda Olivero, zelf in de jaren zestig een minstens zo legendarische vaste gaste in de Matinee. Olivero coachte Miricioiù afgelopen seizoen voor haar titelroldebuut in Adriana Lecouvreur in de Scala in Milaan en nam voor Miricioiu's vertolking van Francesca da Rimini als eregaste zitting op het frontbalkon. Zo begon deze Matinee met een ovationele hulde aan Olivero, en eindigde zij met voetgetrappel en donderovaties voor Miricioiu.

De kracht van Francesca da Rimini is tweeledig. Allereerst is er het intens dramatische libretto. Francesca wordt door bedrog gedwongen tot een huwelijk met de misvormde Gianciotto, mint diens broer Paolo en bekoopt haar hartstocht met de dood voor zichzelf en haar geliefde. Zandonai vertaalde de geschiedenis in muziek van een direct aansprekende originaliteit, rijk aan prachtige vondsten in de instrumentatie, meesterlijk in de opbouw van muzikale spanning.

Dirigent Giuliano Carella, chef van het orkest van de Arena in Verona, debuteerde in de Matinee met een voorbeeldig heldere weergave van Zandonai's partituur. Met veel theatraal gevoel liet hij de vijftienkoppige solistencast alle ruimte, en ging het Radio Symfonie Orkest voor in spel van grote helderheid en een vaak overrompelende intensiteit. Zinderend van intimiteit klonk het liefdesduet in het derde bedrijf, ingehouden opwindend de opmaat tot de slotacte. Het Groot Omroepkoor gaf de koorscènes welluidend invulling, met het Oimè als weemoedig hoogtepunt.

Aan de muzikale slagkracht van deze Francesca da Rimini droeg ook de zeer sterke de solistencast veel bij. Nelly Miricioiu vulde de topzware rol van Francesca in met een vocaal gemak dat in naturel en hemelbestormende glinstering haar Ernani in de Matinee van vorig seizoen en de zeer indrukwekkende Tosca bij De Nederlandse Opera (1999) overtrof. Als Miricioiù's bewonderaars bleken bariton Paolo Gavanelli met zijn ronkende, overdonderende stemkracht een beangstigend getergde Giancotto en tenor Kaludi Kaludow een elegante maar vocaal gespierde Paolo. Tussen een ideaal getypecaste bezetting van de bijrollen, viel de Nederlandse mezzo Cecile van de Sant (Samaritana) op door haar gloeiend warme timbre. Maar het was bovenal de som der delen die leidde tot een Francesca da Rimini die lang in de herinnering zal nazingen.

Concert: Francesca da Rimini van R. Zandonai door het Radio Symfonie Orkest/Groot Omroepkoor o.l.v. Giuliano Carella. Gehoord: 25/11 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 2/12 19 uur.