`Ruigoord' is geestige chaos

Ze zitten aan een lange tafel te praten en te eten en daarna wordt de afwas gedaan. Een kind speelt met een hond; een oude man staat wijdbeens stoned te wezen; een meisje met vuurrode krullen rent manisch heen en weer. Welkom bij de bewoners van Ruigoord!

Ja, het is net alsof echte Ruigoorders de voorstelling Ruigoord, de geboorte spelen. Alsof de complete kunstenaarscommune uit dat Noord-Hollandse dorpje naar het theater is verhuisd. Plaats in Ruigoord zelf is er voor hen immers niet meer. Het gehucht in het groen moet wijken voor het geweld van het grote geld; haast heel Ruigoord is al door de expanderende Amsterdamse havens (West) verslonden. Op een in het centrum van de bühne neergepoot videoscherm rollen bulldozers af en aan, maar misschien is vernietiging toch ergens goed voor: de Ruigoorders in Ruigoord geloven dat vernietiging creativiteit voortbrengt en dat dood leven baart. De Ruigoorders in Ruigoord geloven in zielsverhuizing.

Where did I come from? My soul is from elsewhere, prevelt de spirituele leider van de communards in zijn microfoon. Clifford A. Pickover, de lange haren sliertig om een stalen brilletje gedrapeerd, wil de nacht van zijn geboorte herbeleven en het publiek meenemen op een trip naar gene zijde van de waarneembare realiteit.

En het wonder geschiedt: het onzichtbare wordt inderdaad zichtbaar. In een seance die een mix is van geavanceerde techniek en archaïsch getrommel. Aan een werkbank staat iemand te klussen; de snerp- en bonkgeluiden die hij produceert gaan een opzwepende alliantie aan met de sounds uit een andere werkhoek, de hoek met de keyboards en samples. Een cameraman filmt een miniatuurlandschap dat op het scherm versmelt met al eerder gefilmde beelden. We zien een weg, een auto, volle maan. Een andere auto, total loss, en de close-up van de bestuurder. Hij sterft, en verderop ligt een dood paard.

Clifford A. Pickover vertelt, het meisje met de rode krullen vertelt, een vrouw met een bruidssluier bindt een kussen op haar buik en verandert in Pickovers moeder. Gedans, trance, een embryo tuimelt door de lucht: salto natale, de ziel van de dode bestuurder (of van het dode paard?) trekt in de baby die onder gekerm wordt geboren.

Regisseur Carina Molier laat een spektakel van jewelste op ons los, maar het is geen glad spektakel, het is zorgvuldig geënsceneerde chaos, muzikaal en poëtisch, geestig en gedreven. Met Gerardjan Rijnders als de goeroe, met Janni Goslinga als de barende bruid en Joop Admiraal als de bejaarde hippie. De artistiek leider van Toneelgroep Amsterdam plus acteurs van dat gesettelde gezelschap in zulk bizar margetheater: dat is op zich al een gebeurtenis. Samen met Lotte Proot (het manische krullenmeisje), Arie de Mol (de klusjesman) en andere niet door TGA maar door FACT gecontracteerde spelers werken zij quasi live aan een `multimedia tweeluik' dat geïnspireerd is door de roman Nachtvlinder van Gerben Hellinga, door de poëzie van rockzangeres Patti Smith, door de filosofie van de Dalai Lama enzovoorts enzovoorts. Deel 2 is rond de Kerst te zien. Kunnen we mooi puzzelen van wie Jezus Christus een reïncarnatie was.

Voorstelling: Ruigoord, de geboorte (deel 1), door Toneelgroep Amsterdam/FACT. Regie: Carina Molier; script: Carina Molier, Liet Lenshoek; vormgeving en camera: Pieter Smit. Gezien: 25/11 Transformatorhuis Toneelgroep Amsterdam. Daar t/m 9/12; inl 020-5237800 of www.tga.nl.