President Iran `machteloos' bij sabotage

De hervormingsgezinde Iraanse president Mohammad Khatami heeft de conservatieve oppositie gisteren beschuldigd van voortdurende schendingen van de grondwet. Op een bijeenkomst over de uitvoering van de grondwet zei hij machteloos te staan tegenover dergelijke sabotageacties omdat zijn bevoegdheden niet toereikend zijn.

Het was voor het eerst sinds hij drieënhalf jaar geleden aan de macht kwam dat Khatami openlijk toegaf voortdurend te worden gedwarsboomd bij zijn hervormingen. Hij zei zich met opzet terughoudend te hebben opgesteld ,,om spanningen te vermijden''.

,,In de praktijk is de president niet in staat om een eind te maken aan de schendingen van de grondwet of de uitvoering van de grondwet af te dwingen'', zei Khatami. Als voorbeeld van de manier waarop de grondwet met voeten wordt getreden noemde hij de berechting van journalisten en politieke activisten achter gesloten deuren en zonder jury. Hij zei dat dergelijke rechtzaken openbaar moeten zijn en dat een jury over de schuldvraag moet beslissen terwijl de rechter de strafmaat bepaalt.

In het Iraanse systeem moeten de hervormingsgezinde krachten, de gekozen president en parlement, voortdurend opboksen tegen een aantal conservatieve ondemocratische organen. Allereerst is er de niet-gekozen Opperste Leider, een hoge geestelijke, die rechterlijke macht, strijdkrachten, inlichtingendiensten en de staatsradio- en televisie controleert en dus veel machtiger is dan de president. Verder kent het land een niet-gekozen Raad van Hoeders van de Grondwet die kandidaten voor de meeste verkiezingen selecteert.

Het afgelopen halfjaar hebben conservatieve rechters al bijna dertig hervormingsgezinde bladen gesloten en tientallen journalisten en politieke activisten gevangen gezet. De Raad van Hoeders heeft acht van de 33 wetten die het parlement dit jaar heeft aangenomen, met een veto geblokkeerd.