OPTIMIST IN WERELD VAN LIST EN BEDROG

Tussen het dopingproces in Lille en een dopingvergadering in Oslo deed hij deze maand ontwikkelingswerk in La Paz. ,,Doping is slechts één aspect van de wielersport'', meent de 59-jarige wielerbestuurder Hein Verbruggen. ,,In 150 jaar wielerhistorie is de zaak-Festina een incident.''

Buiten Frankrijk wordt Hein Verbruggen geroemd om zijn realistische aanpak van het dopingvraagstuk. In samenwerking met zijn rechterhand Lon Schattenberg ontwikkelde hij gezondheidscontroles en een medisch paspoort voor elke wielrenner. De Brabantse voorzitter Verbruggen en de Limburgse medicus Schattenberg van de UCI werken eendrachtig aan de bestrijding van doping. Waarschijnlijk tegen beter weten in. Het IOC-lid Verbruggen, every inch a gentleman, heeft leren relativeren. ,,Ik bekijk alles op de lange termijn. Het positieve komt vanzelf weer bovendrijven. De affaire-Festina was een eruptie waaruit we beter tevoorschijn zullen komen.''

In Frankrijk worden zijn eeuwige optimisme en vermeende naïviteit gehekeld. De Franse rechters, ministers, bestuurders en journalisten bekritiseren zijn creatieve oplossingen in de wereld van list en bedrog. Hij is aangeschoten wild. Na een korte adempauze gaat hij in de tegenaanval.

,,De Fransen lopen uit de pas en overtreden zelf de dopingwet'', meent Verbruggen. ,,Wij hanteren de dopinglijst van de Raad van Europa die overeenkomt met de dopinglijst van het IOC. En dan begint mevrouw Buffet (Franse minister van Sport, red.) te roepen over de noodzaak van harmonisatie. Bijna hallucinant! De Fransen lopen zelf hopeloos achter. Zij hebben anderhalf jaar nodig om de nieuwe dopinglijst aan te passen. Met als gevolg dat hun renners ten onrechte worden vervolgd.''

De spraakwaterval Verbruggen treuzelt wanneer hij wordt geconfronteerd met zijn vriendschappelijke relatie met Richard Virenque. Hij heeft het Franse wieleridool, nota bene de spin in het web van de dopingaffaire-Festina, in 1998 aan een nieuwe werkgever geholpen. Na twee jaar ontkenning heeft Virenque vorige maand voor de rechter in Lille bekend dat hij net als zijn ploeggenoten bij Festina structureel doping heeft gebruikt. Voelt Verbruggen zich niet misbruikt of verraden? ,,Ik heb Richard twee jaar geleden juist aangeraden te bekennen'', zegt hij stellig. ,,Vroeg of laat zou hij uit de school klappen. Hij had zijn straf moeten nemen. Maar hij heeft slechte adviseurs.''

De UCI had geen bevoegdheid Virenque te schorsen, hem steunen is toch het andere uiterste?

,,Zo ben ik nu eenmaal. Dat is mijn karakter. Mijn karakter als voorzitter van een bond, wel te verstaan. Ik maak een strikt onderscheid tussen bewijs en geen bewijs. Wisten wij honderd procent zeker dat Virenque zo gehandeld had? Ik had er mijn gedachten over, maar ik had de plicht hem te helpen. Vergeet niet dat hij veel heeft gedaan voor de wielersport. Ik heb hem onlangs wederom een raad gegeven die hij weer niet gaat opvolgen. Ik zeg: Richard, zeg nou dat je de fiets een jaar niet aanraakt en overweegt met wielrennen te stoppen. Binnen zes maanden staan ze in rijen voor de deur met een vet contract. Niemand wil namelijk dat hij stopt.''

U lijkt de pater familias die waakt over zijn ontspoorde kinderen.

,,Ik redeneer strikt volgens de reglementen van de bond. Ik krijg in de Giro van 1999 nota bene een compliment van iedereen dat ik Pantani heb geschorst. Dat vind ik een belediging. Alsof ik ook maar een seconde heb getwijfeld. Maar bij de minst geringe twijfel kan een wielrenner rekenen op mijn steun. Tenzij ik natuurlijk zeker weet dat iemand een oplichter is.''

Virenque blijkt nu een oplichter.

,,Ik weet zeker dat hij onze reglementen heeft overtreden. Een oplichter is een grof woord. Ik praat liever over overtreders.''

U werd in Lille als getuige en niet als verdachte gehoord. Waarom heeft u toch de eed afgelegd?

,,Om duidelijk te maken dat wij de zaak niet flessen. Het is een schande dat de heren Voet en Roussel (repectievelijk verzorger en ploegleider van Festina, red.) mij vervolgens van meineed hebben beticht. Ik overweeg beiden juridisch aan te pakken.''

Tijdens het proces werd nog eens duidelijk dat de verhalen over dopinggebruik in het boek van Voet voor een deel op waarheid berusten. Dat kunt u toch niet ontkennen?

,,Ik heb het boek uit principe niet gelezen. Die man heeft altijd geld verdiend met bedriegen. Ik heb hem nooit geholpen met de spuit te zetten. Moet ik hem nog rijker maken door dat boek te kopen?''

We hadden u het boek graag willen lenen.

,,Ik heb dat boek niet nodig om te weten dat er doping is in het peloton. We zitten met een probleem in de wielersport, dat is er altijd geweest en daar moet je zo goed en zo kwaad iets tegen doen.''

Volgens de Franse pers had u al lang moeten opstappen als UCI-voorzitter omdat u na negen jaar het dopingprobleem niet heeft kunnen oplossen.

,,Ik zou op dit moment niet graag ophouden, want dan zeggen ze: `Nu wordt het moeilijk, nu is hij weg'. Zo ben ik niet, dus ik blijf dit nog wel een paar jaar doen. Ik moet nu even door de zure appel heen bijten. De Festina-affaire was een explosie, waarvan ik ook ben geschrokken. Maar in 150 jaar wielerhistorie is het een incident. Ik kijk liever naar de lange termijn. Ik ben liever strateeg dan bestuurder.''

Is het nog wel leuk over dopingzaken te bakkeleien?

,,Natuurlijk is dit niet leuk, maar de rest is wel leuk. De wielersport bloeit als nooit tevoren. We zijn bezig in de buurt van Lausanne een World Cycling Centre te bouwen van ruim dertig miljoen gulden. Maar dat is voor de pers geen interessant verhaal. Dat is de realiteit. Daar denk ik heel filosofisch over. Ik accepteer dat de pers, vooral de Franse pers, zo reageert. Zullen we nu over wielrennen gaan praten?''

Accepteert u dat doping onuitroeibaar is?

,,De maatschappij medicaliseert sinds 1860. Maar toen heette het nog geen doping. Na de Tweede Wereldoorlog is het bedriegerij geworden door de opkomst van de medische wetenschap. Mensen zijn constant bezig hun prestaties kunstmatig op te fokken. Met roken, met alcohol, met vitaminepillen, door tachtig marathons te lopen. Niemand legt de riem af, zoals ze in Vlaanderen zeggen.''

De laatste vijf Tourwinnaars zijn in opspraak geraakt. Toch beweert u dat een aantal toppers zeker geen doping gebruikt. Kunt u namen noemen?

,,Voor sommigen steek ik inderdaad m'n handen in het vuur. Maar ik noem nooit namen. In l'Equipe heb ik een uitzondering gemaakt, door te zeggen dat de ploegen van US Postal en Rabobank geen doping gebruiken. Die ploegen hebben in de Tour ook geen medisch attest aangevraagd voor het gebruik van cortisonen.''

Toch voelen veel wielerfans zich verraden door de dopingsores.

,,De mensen die zich afkeren van de wielersport, hebben nooit van de wielersport gehouden. Vorig jaar stonden er twintig miljoen mensen langs de kant bij de Ronde van Frankrijk. En kom in Italië niet aan Pantani. Hij is daar populairder dan n'importe welke voetballer ook. Bij veel mensen leeft het gevoel: het zal mijn tijd wel duren.''

U heeft eens gezegd dat doping meer een media- dan een consumentenprobleem is.

,,Dat is nog steeds zo. De media hebben een enorme aandacht voor doping. Maar als ik zoiets zeg, wordt dat in Frankrijk weer uitgelegd alsof ik doping onder de tafel wil poetsen. Daarom heb ik tegen de rechter in Lille nog maar eens de feiten opgenoemd: veertienduizend controles, bloedcontroles, gezondheidstests. We werken met een budget van miljoenen dollars.''

Hoeveel tijd bent u kwijt aan dopingzaken, vergeleken met andere bestuurlijke activiteiten?

,,Minstens zeventig procent. Bijna alle telefoontjes van journalisten gaan over doping. Ik was onlangs stomverbaasd dat uitgerekend een Franse tv-verslaggever belde voor informatie over een Keniaanse renner die op de wereldkampioenschappen nogal was opgevallen.''

De Franse regering heeft enkele maanden geleden een opzienbarend communiqué ontvangen van een Franse antidopingcommissie. U bent daar kwaad over geworden?

,,In dat smerige communiqué stond dat er 43 positieve gevallen in de Tour waren. Er staan nota bene dertien medicamenten vermeld die volgens de lijst van het IOC niet eens verboden zijn.''

De Franse justitie doet onderzoek naar de sporen van kalverbloed bij de ploeg van Lance Armstrong. Weer een tegenslag voor de dopingbestrijder Verbruggen, ook al staat kalverbloed niet op de lijst van verboden middelen?

,,We zouden eens een lijst moeten maken met alle gevallen waarmee de wielersport in het nieuws is gekomen en waarvan achteraf bleek dat er niks aan de hand was. Dan krijg je een indrukwekkende lijst. De zaak-Pantani gaat volgens mij ook niks worden. Bij zijn verkeersongeluk in 1995 is zijn hematocrietwaarde omhoog geschoten. Dat is heel normaal, dus ze kunnen niks bewijzen. Met zo'n zaak wil die Italiaanse procureur toch alleen maar scoren. Ach, veel kranten zijn op sensatie belust. Het zijn vervelende tijden, dat ontken ik niet. En het einde is nog niet in zicht. Maar dat geldt ook voor het oplossen van de criminaliteit.''

De vraag wat criminaliteit is, lijkt makkelijker te beantwoorden dan de vraag wat doping is.

,,We zijn toch ook constant bezig met de vraag te beantwoorden wat criminaliteit is? We passen steeds onze wet aan. Kijk naar de belastingwetgeving. De UCI is constant op dezelfde manier bezig. Hoe gaan we bijvoorbeeld om met genetische manipulatie in de sport? De medische wetenschap is in staat bionische mensen te maken. Simpele dopingcontroles volstaan niet meer. Daarom hebben we de gezondheidstest ingevoerd. Ik heb wel eens het voorbeeld van transplantaties genoemd. Wat mag wel, wat niet? Als een schutter slechte ogen krijgt, kan hij een bril opzetten of lenzen gebruiken. Maar het kan zelfs zover gaan dat die man speciale netvliezen laat transplanteren waardoor hij veel beter ziet. Of hij laat bepaalde zenuwen in z'n vinger zetten of eruit halen. Dat zijn bijna filosofische vragen. Heel interessant.''