Nieuwe topman met humor saneert Nissan

Na een half jaar ploeteren heeft de nieuwe topman van Nissan, Carlos Ghosn het autobedrijf voor het eerst in tien jaar weer op forse winst gezet. Rolf Eckrodt van DaimlerChrysler staat nu voor dezelfde opdracht bij Mitsubishi.

Het luisteren naar een toespraak van Carlos Ghosn, de door Renault geparachuteerde nieuwe chef bij Nissan, doet de vraag rijzen of overtuiging en de kunst deze over te dragen niet de belangrijkste voorwaarde is voor succes. Meeslepend en humoristisch zette hij onlangs ten overstaan van buitenlandse journalisten de omwenteling neer die hij teweegbracht sinds hij aantrad namens Renault, dat sinds een jaar een controlerend belang (37 procent) in Nissan heeft. Na een decennium van voornamelijk verliezen maakte Nissan maandag winst bekend over de eerste zes maanden van het lopende boekjaar.

Ghosn: ,,Ten eerste moet je een `brandend platform' midden in de oceaan hebben. Je weet dat je er af moet springen maar je hebt geen idee welke kant je uit moet zwemmen. Nissan was een fantastisch brandend platform. Al 26 jaar daalde het marktaandeel, al tien jaar was er geen noemenswaardige winst, er waren geen aansprekende producten en er was geen visie. Maar er was superieure technologie en goed personeel.''

Ghosn heeft hard ingegrepen bij Nissan en de financiële prestaties zijn indrukwekkend. Een nettowinst van 4 miljard gulden over het eerste halfjaar tegenover een verlies van 7,5 miljard in dezelfde periode een jaar eerder, al wordt een vertraging van de winstgroei verwacht voor het tweede halfjaar. De winst is vooral te danken aan kostenreducties à ruim 4 miljard gulden.

Bij Ghosn's komst lag de productie op 50 procent van de capaciteit en een van zijn ingrepen was dan ook direct het sluiten van een aantal fabrieken. Ook een Japanner had het bedrijf kunnen omvormen, meent Ghosn, maar een absolute voorwaarde was dat de uitvoerder een buitenstaander is: ,,Iemand vanuit het bedrijf zelf is niet geloofwaardig omdat mensen zullen zeggen: waarom nu en niet eerder?''

President Takashi Sonobe van Mitsubishi, die andere noodlijdende Japanse autoproducent, geeft enkele dagen later ongewild een bevestiging van deze stelling. Ook Mitsubishi heeft de afgelopen jaren hervormingsplannen afgekondigd die het bedrijf weer op de rails moesten zetten, maar terwijl Nissan terug is in zwarte cijfers moest Mitsubishi over het eerste halfjaar de grootste verliezen ooit bekend maken. ,,We wisten wat we moesten doen, maar hebben het niet gedaan'', zei Sonobe afgelopen maandag tegen de verzamelde buitenlandse pers.

DaimlerChrysler-topman Rolf Eckrodt wacht nu de taak bij Mitsubishi de prestatie van Ghosn te evenaren. Een jaar nadat Renault een controlerend belang kocht in Nissan, heeft DaimlerChrysler eerder dit jaar hetzelfde gedaan bij Mitsubishi. Eckrodt arriveert begin komend jaar in Japan. In de tussentijd is Mitsubishi bezig alvast nieuwe herstructureringsplannen op te stellen, waarbij ,,ik vaak telefonisch overleg met Eckrodt'', aldus Sonobe. ,,Pas als hij hier is gearriveerd en de fabrieken heeft gezien, nemen we definitieve besluiten.'' Vooralsnog gaan de aankondigingen van Sonobe niet verder dan dat voortaan ,,alle investeringen winst moeten genereren en tot grotere tevredenheid van de consument moeten leiden.'' Dit lijkt verdacht veel op de eerdere plannen van zijn voorganger die tot dusver geen enkel resultaat hebben opgeleverd.

Bij Nissan erkent Ghosn zelf direct dat het tonen van mooie cijfers over een half jaar niet meer dan een ,,eerste stap'' is. De verkoopcijfers in het buitenland mogen zijn gestegen, een gezonde thuismarkt blijft essentieel voor het bedrijf. En juist de verkoop in thuisland Japan daalde met 9,4 procent. Ghosn: ,,Het revivalplan heeft een looptijd van drie jaar en we zijn nu pas zes maanden bezig. In 2002 zal het marktaandeel in Japan weer omhoog gaan.''

Vooralsnog was de verkoopdaling te verwachten want het ontbrak Nissan aan aantrekkelijke producten. Na sanering van productie en inkoop van onderdelen wacht Ghosn en zijn Nissan/Renault-team nu de uitdaging een volledig nieuwe modellenlijn op de markt te brengen, het creëren van een goed brand image waar de consument geld voor over heeft. ,,Brandpower gaat uiteindelijk over winst'', meent Ghosn. ,,In de Verenigde Staten verkopen wij exact dezelfde wagens als de concurrentie voor 1.000 dollar minder. Als je dat vermenigvuldigt met het aantal van 800.000 auto's dat we daar jaarlijks verkopen, dan zie je hoe winsten worden gemaakt.''

Ghosn kreeg aanvankelijk veel kritiek in Japan wegens zijn harde ingrijpen. Inmiddels is hij uitgegroeid tot een mediaster en is de kritiek verzwakt. Als hij spreekt, draaien de televisie-camera's. De feitelijke leiding bij Nissan is in zijn handen, al staat formeel nog altijd de oude Nissan-president Yoshikazu Hanawa boven hem.

De resultaten van Ghosn hebben ook de aandacht getrokken van de concurrentie. DaimlerChrysler staat bij Mitsubishi voor vergelijkbare problemen als Ghosn bij Nissan aantrof. Jürgen Schrempp, voorzitter van DaimlerChrysler, zei eerder tegen de Financial Times: ,,Ghosn doet goed werk. Ik noem hem `de ijsbreker'. Wij moeten vergelijkbare zaken bij Mitsubishi bereiken.'' Tegelijkertijd stelt Sonobe dat hij de touwtjes bij Mitsubishi in handen houdt en Ekrodt, de komende man van DaimlerChrysler, aan hem rapporteert.