In Zagreb gaat het vooral over Nice

In de wandelgangen van de Balkantop ging het gisteren vooral over de moeizame onderhandelingen over een nieuw verdrag voor de EU zelf.

,,Ik ben niet muzikaal. Ik zou nooit kunnen fluitspelen'', zei gisteren de Duitse minister van Buitenlandse Zaken, Joschka Fischer. ,,Ik zou hoogstens met pauken kunnen slaan.'' Hij maakte een gebaar alsof hij een klap met een voorhamer gaf. ,,Maar misschien zou ik ook wel zachtjes tegen een triangel kunnen tikken'', vervolgde hij lachend.

Fischer hield zijn muzikale conversatie in de zonovergoten tuin van het Mimara museum in Zagreb. Het was een knipoog naar zijn Franse collega Hubert Védrine, die eerder deze week voor akelig geknars op de Frans-Duitse as had gezorgd. Beiden waren weliswaar naar de Kroatische hoofdstad gekomen voor het overleg tussen de EU en de vijf westelijke Balkanlanden, maar in de marge van dit beraad staken zij veel tijd in die andere kwestie die de EU-gemoederen dezer dagen zo in beslag neemt: het politieke gevecht rond een nieuw verdrag van de EU. Zo verlieten Fischer en Védrine de Balkantop meer dan een uur om over de toenemende Frans-Duitse ergernissen te praten.

De irritaties bereikten deze week een hoogtepunt door een uitspraak van Védrine in het Franse dagblad Libération. Daarin laakte hij de Duitse opstelling bij de uiterst moeizaam verlopende onderhandelingen over het nieuwe EU-verdrag: ,,De volken hebben in de loop van de voorbije eeuwen te veel geleden van fluitspelers die hen soms naar vreselijke ontgoochelingen hebben geleid.'' Védrine zei na afloop van zijn tête-à-tête met Fischer dat hij bij deze woorden niet speciaal aan zijn Duitse collega had gedacht en zich bovendien niet had gerealiseerd dat hij hiermee Duitsers bijzonder gevoelig zou treffen. Beide ministers zeiden dat alles weer koek en ei is. Maar hun onderonsje hadden ze aan meer besteed dan aan de rattenvanger van Hamel.

Duitsland is ontevreden over de ,,arrogante'' manier waarop Frankrijk als EU-voorzitter de onderhandelingen leidt over het nieuwe verdrag. Die onderhandelingen moeten volgende maand tijdens een topbijeenkomst van Europese regeringsleiders in Nice worden afgesloten. Dat zal, zoals premier Wim Kok gisteren zei, een ,,uiterst gecompliceerde'' zaak worden. Duitsland vindt dat Frankrijk te veel aanstuurt op een intergouvernementeel Europa waarin de grote landen domineren. De Duitse bondskanselier Gerhard Schröder benadrukt dat zijn land juist motor wil zijn van integratie met een sterke Europese Commissie.

In Zagreb wemelde het van de `bilateraaltjes' over Nice. Zo ontbeet de Spaanse premier Juan Maria Aznar met zijn Belgische collega Guy Verhofstad, was de Finse premier Paavo Lipponen vaste klant in de wandelgangen en verdeelde ook premier Kok zijn tijd tussen gesprekken over de toekomst van de Balkan en de toekomst van de EU.

Het EU-lidmaatschap dat gisteren aan landen als Albanië of Joegoslavië werd voorgespiegeld is volgens EU-diplomaten een zaak voor over vijftien of twintig jaar. Van de Balkan wordt gevraagd moed te putten uit een ,,potentieel kandidaat-lidmaatschap'' en zich tegelijkertijd te realiseren dat niemand weet hoe de EU eruit zal zien tegen de tijd dat het EU-lidmaatschap werkelijkheid wordt. Want het Verdrag van Nice kan de aanzet worden tot een verdeling van de EU in groepen landen die hun beleid niet allemaal in dezelfde mate hebben geïntegreerd.

De Balkanlanden die elkaar korte tijd geleden nog te vuur en te zwaard bestreden konden gisteren zien hoe de EU zonder oorlog met geschillen omgaat. Javier Solana, de hoge functionaris voor het buitenlands beleid van de EU, vindt dat de Joegoslavische president Vojislav Koštunica niet te veel achter de broek gezeten moet worden over uitlevering van oorlogsmisdadigers aan het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag zolang de Servische verkiezingen van volgende maand hem geen steviger positie hebben gezorgd. Maar de Franse president Chirac zei tot tevredenheid van zijn Kroatische collega, Stjepan Mesic, die wel al medewerking met het Joegoslavië-tribunaal heeft toegezegd, dat het noodzakelijk is om oorlogsmisdadigers in Den Haag te laten berechten.