Greg Osby is een anti-clown

Al veertig jaar oud en nog steeds niet beroemd, dat is de status van saxofonist Greg Osby. Terwijl hij toch erg zijn best heeft gedaan om een groter en hipper publiek te bereiken dan waar een goede jazzmusicus op mag rekenen. Zo maakte hij platen met rappers en scratchers en zette hij zelfs een petje op z'n kop om sceptische `soulbrothas' te overtuigen, achterstevoren, weetjewel. Het leverde hem niet de begeerde hits op en ook niet het geld om te kunnen rinkelen met de gouden kettingen die behoren tot de standaarduitrusting van de hiphop-soldaat.

De `streetjazz' van Greg liep helemaal dood en dus verdwenen de synthetische beats in de requisietenkast, met alle rimram eromheen.

Hoe radicaal Osby op zijn schreden is teruggekeerd bleek in het BIMhuis. Vier onopvallend geklede heren, allemaal met een kale kop, vermeden alles wat de indruk zou kunnen wekken dat jazz geen serieuze zaak zou zijn. Het kwartet speelde in de standaardbezetting: blazer plus pianotrio.

Er wordt op het podium niet gedronken of gerookt, niet gelachen en niet gepraat. Het kwartet van Osby speelt anderhalf uur zonder pauze en laat het publiek zelfs niet de ruimte tussendoor te applaudisseren. Het is volslagen legitiem gedrag maar moeilijk te rijmen met Osby's verklaring in een recent interview dat hij zijn publiek graag zou willen verdubbelen. Dat hij daartoe niet (meer) de clown wil spelen is prima, maar wat kleeft er in hemelsnaam voor bezwaar aan het aankondigen van een stuk, met vermelding van de componist?

De laatste omissie stoort des te meer doordat Osby zijn populaire repertoire, bedoeld om zieltjes mee te winnen, op zo'n abstracte wijze hercomponeert dat de leuke deun bijna helemaal verdwijnt. Veel nootjes en bedrieglijke schijnbewegingen, het is knap en niet verboden, maar Fats Wallers `Jitterbug Waltz' en Horace Silvers `Song for my Father' zijn geschreven met andere, meer volkse, intenties; meedeinen op de melodie. Het is aan de breisels van pianist Jason Moran te danken en aan Vashon Johnson die heel statig en betrouwbaar bast, dat de spanningsboog op peil blijft ondanks de abstracties van de leider.

Of Greg Osby ooit het evenwicht zal vinden tussen onverdraaglijk licht en ontilbaar zwaar moet maar rustig worden afgewacht: hij is tenslotte pas veertig geworden en ook in de jazzmuziek wordt men tegenwoordig oud.

Concert: Greg Osby kwartet. Gehoord: 23/11 BIMhuis, Amsterdam. Opgenomen door de VPRO-radio.