FC Luchtkasteel

Nog twee jaar en dan heeft Almere ook betaald voetbal. De KNVB moet maandag beslissen, bij de club rommelt het fors, maar de gemeente rekent zich alvast rijk. De wethouder: `We spelen geen Gelredoompje'. De technisch manager: `De beste voetballer verdient 400 gulden per maand'. De wethouder: `Sport is het bindmiddel van Almere.'

Het regent in Almere. Sportpark Bok de Korver in Almere-Stedenwijk ligt er troosteloos bij. Op het slecht verlichte trainingsveld van voetbalclub FC Omniworld zakken trainer John Rep en zijn spelers tot hun enkels in de modder. Een houten keet doet dienst als kantine. Geen wonder dat tegenstanders de club nog steeds noemen bij zijn oude naam – De Zwarte Schapen. Want `bij FC Omniworld wonen ze in een schapenhok'.

De naargeestige ambiance maakt het moeilijk te geloven dat FC Omniworld over drie jaar de bewoner wordt van een moderne voetbaltempel in Almere Poort, geschikt voor 13.500 toeschouwers. Misschien kan de club over tien jaar zelfs wel meedoen in de Champions League. Want maandag krijgen de amateurs van FC Omniworld naar alle waarschijnlijkheid de langverwachte proflicentie toegewezen door de algemene ledenvergadering van de KNVB. Een interne commissie onder leiding van PSV-voorzitter Van Raaij heeft daarover positief geadviseerd. Samen met de amateurs van AGOVV uit Apeldoorn zal FC Omniworld in 2003 de eerste divisie uitbreiden tot 20 clubs.

De onzekerheid over de fel begeerde proflicentie heeft het gemeentebestuur van Almere er niet van weerhouden een ambitieus project te ontwikkelen voor het toekomstige vierde stadsdeel Almere Poort. Alleen al het ontwikkelen van de faciliteiten kostte de gemeente 60 miljoen gulden. Het voetbalstadion komt vlak bij het nieuwe treinstation te liggen en de A6, die Almere met Amsterdam en Lelystad verbindt. Tegelijkertijd wordt Almere Poort het decor voor een grote sporthal, een drafbaan, een hotel, tussen de tien- en twaalfduizend woningen, en herbergt het Omniworld-complex 65.000 vierkante meter kantoorruimte, 25.000 vierkante meter expo- en beursruimte en een fitness-school. Uniek in Nederland, legt VVD-wethouder en loco-burgemeester Henk Smeeman uit, omdat alle onderdelen van het nieuwe Omniworld-complex bij elkaar liggen.

,,Flevoland was de witte vlek in de marketingstrategie van de KNVB'', zegt de 55-jarige Smeeman, die onder meer sportzaken in zijn portefeuille heeft. ,,Die hebben wij voor de bond ingevuld. Je kunt je een beroerdere locatie dan Almere voorstellen om betaald voetbal te spelen. We kwamen dan ook van een koude kermis thuis, toen de KNVB eerst eens diep wilde nadenken over profvoetbal in Almere.

,,Gezien de professionaliteit die de KNVB eist van een nieuwe betaalde voetbalclub, mag je aan de andere kant van de tafel op zijn minst dezelfde professionaliteit verwachten. Dat idee heeft het bestuur betaald voetbal van de KNVB me niet echt gegeven. Ze hebben de beslissing over de toewijzing van een licentie aan FC Omniworld twee jaar lang voor zich uitgeschoven.''

Na zijn aantreden als wethouder in 1998 richtte Smeeman de NV Omniworld op, die inmiddels een kantoor met veertien werknemers heeft betrokken tegenover het station in Almere-Stad. Maar het stadion, het pronkstuk van de NV , laat nog even op zich wachten. ,,Eind maart hadden we al moeten weten of de licentie wordt afgegeven om op tijd te kunnen beginnen met de bouw van het stadion'', zegt Smeeman. ,,De oplevering is nu niet haalbaar voor 2002 en op het huidige terrein van Omniworld in Almere is geen betaald voetbal mogelijk.'' Lachend: ,,Misschien wijken we in het eerste jaar wel uit naar de Arena.''

Dat zullen ze bij FC Omniworld geen probleem vinden. De Amsterdammers behoren tegenwoordig tot een minderheid in de bevolking van Almere. Maar hun stem klinkt luid in de voetbalkantine. De schlagers van René Froger schallen door de houten keet. De Amsterdamse materiaalman Nelis bestelt nog een jonge borrel en haalt herinneringen op aan zijn tijd bij De Zwarte Schapen, de Amsterdamse amateurclub, die twee jaar geleden op verzoek van de gemeente Almere naar Flevoland verhuisde en samensmolt met Sporting Flevoland. ,,Vroeger kon ik op mijn fietsie naar Sloterdijk, dat mis ik wel'', mijmert Nelis.

Metamorfose

De creatie van Almere Poort past in de metamorfose van `groeistad' Almere. De stad kampt nog altijd met het imago van de saaie slaapstad waar je wegwaait tussen de op legoblokken lijkende behuizing. Een intensieve pr-campagne van de gemeente heeft dat beeld niet kunnen wegnemen. Vandaar dat het college van PvdA, VVD en GroenLinks een ambitieuze facelift bedacht. Verschillende mega-projecten moeten Almere een ander aanzien geven. Zo wordt naast Almere Poort ook een nieuw theater gebouwd met verscheidene zalen, dat 100 miljoen gulden gaat kosten en een kasteel (kosten: 110 miljoen gulden). Verder wordt het stadscentrum twee keer zo groot.

Maar ook het bereiken van 150.000 inwoners markeert een kritisch punt. Smeeman: ,,We worden vanzelf de vijfde stad van Nederland. Hoewel ook bij ons de huizenprijzen flink zijn gestegen, zijn we nog steeds dertig procent goedkoper dan in de rest van de Randstad. Dat heeft ook een gunstige invloed op het bedrijfsleven. De eerste multinationals komen nu naar Almere. We zijn dus concurrerend ten opzichte van de Randstad. Wij moeten geen Ajax willen zijn. Maar we kunnen wel op een behoorlijk niveau meetellen. En in dat streven past de komst van een betaalde voetbalclub.''

Tegelijkertijd geldt de profclub als metafoor voor het nieuwe bewustzijn van Almere. Voetbal kan de Almeerder een stadsgevoel brengen. Uit onderzoek bleek dat tachtig procent van de bevolking in Almere en omstreken de komst van betaald voetbal toejuicht. ,,Sport is sinds het ontstaan van Almere de bindende factor in de samenleving geweest'', stelt Smeeman. ,,De eerste zestien inwoners richtten meteen een voetbalclub op. Almere telt ruim honderd sportclubs, die drie keer zo groot zijn als het landelijk gemiddelde.'' Op basis van marktonderzoek koos de gemeente Almere zes sporten (voetbal, zaalvoetbal, basketbal, volleybal, paardensport en handbal) uit. De basketbalclub Omniworld Almere werd volgens Smeeman ,,ter plekke in elkaar getimmerd'' en trekt als de nummer twee van de Nederlandse eredivisie nu al volle zalen.

Voor de bouw van het voetbalstadion deed de gemeente inspiratie op in Canada en de Verenigde Staten, waar topsport in de gemeenschap is verankerd zoals Almere dat voor ogen heeft. ,,In die landen heerst niet die verrekte betoncultuur, die je in Nederland overal ziet'', zegt Smeeman. En hoe idealistisch het ook klinkt: het hele gezin gaat in Amerika naar een honkbalwedstrijd. Die sfeer bereik je niet door 2.500 suppoosten en 3.000 agenten te paard voor een met hekken beveiligd stadion neer te zetten. Ons stadion zal in alle opzichten publieksvriendelijk zijn. We zetten er geen hekken in en aan de buitenkant zullen veel kleuren zichtbaar zijn.''

Gelredoompje

De plannen klinken mooi maar komt dat stadion er wel? Is er bijvoorbeeld genoeg geld? Om het geschatte bedrag van tussen de 200 en 300 miljoen gulden op te brengen, is de participatie van het bedrijfsleven noodzakelijk. Welke bedrijven meedoen is nog geheim. Maar belangstellenden zijn er, bezwoer Smeeman afgelopen week tijdens een commissievergadering aan een kritisch D66-lid. Volgende week hoopt hij de eerste overeenkomsten tussen bedrijven en de NV Omniworld te presenteren.

En waar het de risico's van de gemeente betreft: de gemeente neemt alleen de aanloopkosten van 28 miljoen gulden voor haar rekening. Smeeman: ,,We spelen geen Gelredoompje. De gemeente zal niet hoeven op te draaien voor mogelijke exploitatieverliezen. De risico's liggen bij de exploitanten, stadion en de club.'' Alleen een dissident raadslid van de PvdA, die zijn fractie inmiddels heeft verlaten, blijft mordicus tegen het Omniworld-complex. ,,Dan blijven 38 raadsleden over, die het project wel steunen'', rekent gemeentevoorlichter Peter Spek voor.

De gemeente Almere mag klaar zijn voor het betaalde voetbal, FC Omniworld zelf nog lang niet, klinkt het daar. ,,Dat is ook niet zo verwonderlijk, want Almere heeft als stad al geen traditie'', zegt technisch manager Gerard Somer. ,,Dat merk je al als je via de rondweg de stad inrijdt. Die lijkt eindeloos en biedt nergens houvast. Hetzelfde geldt in feite voor het ontwikkelen van een betaalde voetbalclub. We moeten op nul beginnen.''

Na de training vergadert het bestuur van FC Omniworld koortsachtig over de `aanvullende voorwaarden', die de KNVB heeft gesteld aan een proflicentie. FC Omniworld moet een entrance fee betalen van 3 miljoen gulden om naar de eerste divisie te kunnen promoveren. En hoe houd je talent vast? Met zijn voetbalschool voor de jeugd is FC Omniworld al wel een voorbeeld voor de profclubs. Diverse talenten uit Almere vertrokken naar clubs als AZ, Ajax en FC Utrecht. ,,We leiden onze jeugdspelers op voor profclubs zonder daar een cent voor te ontvangen'', concludeert Somer. ,,Daarom moeten we zo snel mogelijk een betaalde club in oprichting worden, zodat we tenminste een vergoeding kunnen vragen bij het vertrek van een jong talent. De bouw van een stadion is essentieel om de spelers van Omniworld perspectief te bieden. Alleen dan kunnen we ze vasthouden.''

Wethouder Smeeman, instemmend: ,,Ook de broertjes van Clarence Seedorf spelen al in het buitenland. Ik vroeg één van hen of hij langer in Almere was gebleven als hij daar betaald voetbal had kunnen spelen. Het antwoord was bevestigend.'' Lachend vertelt Smeeman hoe een lezing van de Amsterdamse burgemeester Patijn over de hoofdstad in 2020 begon met de frase `dit seizoen verloor Ajax de strijd om het landskampioenschap verrassend van FC Omniworld'.

Maar geld is niet het belangrijkste probleem bij de fusieclub, die in zijn eerste seizoen in de eerste divisie een budget van 7 miljoen gulden kan hanteren. Daarmee zou FC Omniworld al meteen tot de top van de eerste divisie behoren. In het tweede seizoen in het betaalde voetbal wil Omniworld de begroting uitbreiden tot 14 miljoen gulden, waarmee een sprong naar de eredivisie in theorie mogelijk is. In de hoofdklasse van de zondagamateurs voert FC Omniworld al een huishouding van 700.000 gulden.

Belangrijker zorg is het niveau van de voetbalclub en de organisatie. Het met zes oud-profs versterkte elftal prijkt op een bescheiden elfde plaats in de hoofdklasse van de zondagamateurs en de positie van trainer John Rep staat ter discussie. Zelf zegt de trainer: ,,Het rommelt in de club. De voormalige profs hebben Omniworld nog niet beter laten voetballen. Bovendien voelen we de druk vanuit de directie van de NV Omniworld. Die wil op korte termijn resultaten zien.''

Machtsspel

De onrust wordt gevoed door het conflict met de eind vorig seizoen ontslagen technisch manager Willem Miermans, die plaats moest maken voor oud-prof Gerard Somer. Op last van de arbitragecommissie van de KNVB dient Omniworld een afkoopsom te betalen aan Miermans. Maar de 37-jarige Amsterdammer heeft naar eigen zeggen nog geen cent gezien. ,,Daarom kan de club binnenkort een deurwaarder verwachten, die beslag gaat leggen op de goederen van FC Omniworld'', zegt hij. Volgens FC Omniworld-directeur Keje Molenaar heeft Miermans wel degelijk zijn geld ontvangen. Maar van de afkoopsom is het bedrag afgetrokken dat de voormalige manager ,,ten onrechte aan de kas heeft onttrokken''. De jurist en oud-voetballer Molenaar onderstreept dat de club Miermans niet van diefstal beschuldigt. ,,Wij hebben hem ter verantwoording geroepen, toen in de kas een bedrag van ongeveer 7.000 gulden ontbrak'', zegt Molenaar. ,,Miermans kon die uitgaven niet met kwitanties verantwoorden. Pas toen hij in diverse publicaties Omniworld had beschadigd, hebben wij besloten hem te ontslaan.'' Miermans zegt echter het slachtoffer te zijn geworden van een machtsspel tussen de directie van de NV Omniworld, die met drie leden is vertegenwoordigd in het bestuur van de voetbalclub en hun ,,onwetende'' collega's. ,,Tegenover de arbitragecommissie kon Molenaar de beschuldigingen over het ontbrekende bedrag in de kas niet hard maken. Het tekent zijn niveau dat hij het vonnis nu niet wenst uit te voeren.''

Toch zou Miermans vandaag nog willen terugkeren bij zijn geliefde club, die volgens hem stuurloos ronddobbert in de hoofdklasse. ,,Molenaar heeft in twee jaar tijd niets voor de club betekend'', zegt Miermans. ,,En net als Somer mist hij de visie om Omniworld klaar te stomen voor het betaalde voetbal. Zij hebben goedkoop willen scoren door oud-profs binnen te halen, die nergens anders meer aan de bak kwamen. Nu speelt Elroy Kromheer, die van Volendam is overgekomen, voor een salaris van 150.000 gulden per jaar bij Omniworld, terwijl hij niets aan het elftal toevoegt. Naast hem in de verdediging staat een veel betere speler, die slechts 400 gulden in de maand krijgt. En het trieste is dat de club de eigen talenten niet voor langere tijd wenst vast te leggen, waardoor ze weglopen.''

Verbitterd is Miermans niet alleen door de wijze, waarop hij door het bestuur van Omniworld aan de kant is gezet. ,,Ik word door veel leden gesteund, maar die houden hun mond uit angst voor represailles. Deze club wordt niet geleid door liefhebbers, maar door uur-declaranten. Somer zit drie dagen per week tot drie uur op kantoor en daarna gaat het loket dicht. Molenaar is dit seizoen hooguit drie keer bij de club geweest en voorzitter Frits Smit van de Kamer van Koophandel heb ik zelfs nog nooit bij Omniworld gezien. Juist nu moeten we het fundament leggen onder een club, die zich kan meten met de top van de eerste divisie. Want ik geloof heilig in het Omniworld-complex. Maar dan moeten we de inwoners van Almere wel aan ons binden met een elftal, waarin ze zich kunnen herkennen. En dat zie ik met het huidige wanbeleid niet gebeuren.''

Intussen dendert de trein door. Steun kreeg de voetbalclub al van het Nederlandse kabinet. Bij de presentatie van het project in Almere Poort in februari zei premier Kok, tot grote hilariteit: ,,U heeft het tij mee. Het is steeds minder moeilijk om tot de besten van Nederland te behoren.''

Trainer John Rep denkt er het zijne van. De training is afgelopen, de modderpoel verlaten. Oud-prof Toine Rorije meldt zich met permissie van de trainer af voor de komende training, omdat hij een kaartje heeft voor de UEFA Cup-wedstrijd Club Brugge-Barcelona. Zal Rep het profvoetbal in Almere nog meemaken? Vermoedelijk niet, veronderstelt de coach zelf. Het vroegere goudhaantje van Ajax en het Nederlands elftal kijkt dromerig voor zich uit en zegt dan: ,,Ik hoop dat ik volgend jaar in Spanje zit.''

Voorlopig is profclub FC Omniworld nog FC Luchtkasteel.