Dure Chinese waakhond op antiekbeurs

De Parkhal van de RAI, waar morgen de kunst- en antiekbeurs PAN begint, is omgetoverd tot één groot museum waar 17de-eeuwse meesters, 20ste-eeuwse schilders, antiek, manuscripten, iconen, beelden en etnografica om de aandacht strijden. Als extra is er een speciale expositie van belangrijke stukken uit het Rijksmuseum van Oudheden. Aan de beurs doen 108 kunsthandels mee, waarvan tien Vlaamse. Prijzen variëren van enkele honderden tot honderdduizenden guldens. Het gaat goed met de kunsthandel en de verwachting is dat er goede zaken zullen worden gedaan.

Naast de jury van deskundigen die alle voorwerpen toetst op echtheid en kwaliteit is dit jaar voor het eerst The Art Loss Register ingeschakeld, dat via een internationale databank nagaat of voorwerpen als vermist of gestolen geregistreerd staan. In de stands langs de met bloemen en zitjes versierde `straten' en pleinen proberen handelaren hun aanbod zo aantrekkelijk mogelijk te etaleren. De een zoekt het in een compleet ingerichte salon met Louis XVI meubelen en kroonluchters, de ander in een museale opstelling. De meeste deelnemers proberen voor de beurs met iets nieuws uit de bus te komen. Rob Kattenburg, gespecialiseerd in maritieme kunst, presenteert `het hoogtepunt van de PAN', een vrijwel gave, pas herontdekte wandkaart van Europa uit 1612 van de beroemde cartograaf Willem Janszoon Blaeu (1571-1638). De kaart heeft randversieringen met plattegronden van Europese steden, klederdrachten en exotische dieren.

Bij kunsthandel A. Vecht hangen in één lijst gevat vijf potloodschetsen die Piet Mondriaan omstreeks 1905 maakte van de hoeve Weltevreden in Duivendrecht. Prijs 130.000 gulden. De collage komt van de erven van de plastisch chirurg J.F. Esser, die tussen 1900 en 1915 veel eigentijdse Nederlandse kunst verzamelde. Handelaar H. Dullaert wrijft zich in de handen over zijn op een Londense veiling gekocht schilderij van de Fransman Gilles Allou uit 1745 van een als Flora verklede vrouw met dochtertje. Bij schoonmaak bleek onder de groene achtergrond ook nog een jongetje te zitten. Dullaert: ,,Meestal schildert men iets over omdat er iets beschadigd is, maar dit kwam puntgaaf tevoorschijn. De verflaag was uit het eind van de 18de eeuw. Misschien dat het meisje het geërfd heeft en om de een of andere reden haar broertje weg heeft laten schilderen. Ik ben blij dat ik de familie weer heb herenigd.''

Veel standhouders hebben gezorgd voor bijzondere blikvangers. Voor de stand van Mieke Zilverberg staart een mummiemasker met grote, zwart omrande ogen de hal in. Het gezicht is bedekt met bladgoud, de lange haartooi is blauwgroen geschilderd. Het masker is gemaakt tussen 100 v. Chr. en 50 na Chr. Het was, vertelt Zilverberg, een periode van schaarste, vandaar de eenvoud van de maskers uit die tijd. Kunsthandelaar Jaap Polak laat zijn stand bewaken door een 72 centimeter hoge terracotta waakhond uit Sichuan tijdens de Han Dynastie (206 v Chr.-220 na Chr.). Het dier, een grafgift, staat in een waakzame houding, de oren gespitst, de staart in de krul.

De belangstelling voor art deco blijft stijgen, vooral in Nederland en Amerika. ,,Amerikanen zien de overeenkomst met hun arts & crafts-beweging'', zegt specialist Frans Leidelmeijer. Bij een verkoop in een bejaardenhuis heeft hij een piano uit 1900, ingelegd met parelmoer en ebbenhout, verworven. In zijn aanbod zit ook een muziekmeubel uit 1920 dat tijdens de beurs in actie zal komen. Een collectie zeldzame art deco en art nouveau sieraden is te vinden bij Marjan Sterk. Mooi maar prijzig (`meer dan 50.000 gulden') is een gouden hanger met verschillende emailtechnieken en een ivoren vrouwenportretje dat rond 1900 is gemaakt door Luis Masriera in Barcelona.

Moderne kunst heeft deze keer iets meer oppervlakte gekregen en beslaat nu 25 procent van de hal. Het aanbod bestaat over het algemeen uit `klassiek modernen'. Cobra gooit er hoge ogen en Nederlandse schilders als Van Dongen, Israëls, of Sluijters. Fotografie is op de PAN nauwelijks te vinden. Er zijn plannen om er in de toekomst meer aan te doen, maar gezien de nog betrekkelijk lage prijzen en dus kleinere winstmarges is het de vraag of de 750 gulden per vierkante meter die de deelnemers betalen, wel lonend zijn.

PAN Amsterdam, Rai Parkhal, Amsterdam. 26/11 t/m 3/12, ma t/m vr 11-20u, za en zo 11-18 uur.