Voorgekookte schrik

,,Out now! Holywood. The new disturbing album by Marilyn Manson.'' Zo luidt de tekst van de reclame voor de nieuwe cd van de Amerikaanse shockrocker Marilyn Manson die de laatste tijd veelvuldig op MTV is te zien. Reclame met `verontrusting' als aanprijzing: dit geeft niet alleen aan dat `verontrustend' een kunstrecensiecliché is geworden, maar ook dat Manson, de `schrik van de Amerikaanse burgerij', een product is van de muziekindustrie.

Een paar geleden joeg Manson Amerikanen van het type Tipper Gore de stuipen op het lijf. Niet zozeer met zijn zware, logge `industrial' muziek — die kende Amerika al van groepen als Nine Inch Nails — alswel met zijn gedweep met drugs, fascisme, sadomasochisme, automutilatie en andere `schokkende' zaken. Op het podium verscheurde hij bijbels en liet hij, gehuld in zwart rubber of leer, nep- en echt bloed vloeien en gaf hij zich over aan namaak orale seks.

Eigenlijk is het verbazend dat het Marilyn Manson nog is gelukt om de schrik van Amerika te worden. Manson put rijkelijk en op weinig inventieve wijze uit het dikke handboek voor burgerschrik, waarvan Alice Cooper al in de jaren zeventig een belangrijk hoofdstuk schreef. Dat begint al met zijn naam. Die moest schokken — dat stond vast. En dus combineerde hij de naam van een bekend sekssymbool (Marilyn Monroe) met die van een beroemde sekteleider en massamoordenaar (Charles Manson). Zijn uiterlijk bestaat uit louter griezelclichés. Hoe zien enge ogen er uit, dacht Manson. Lichte irissen met een zwarte rand, zoals sommige wolvensoorten hebben, was zijn antwoord. En ze worden nog wat enger door ze, zoals de echte ogen van David Bowie, verschillend van kleur te maken, bedacht hij er achteraan.

Zo gaat het maar door met Marilyn Manson: alles aan hem is weloverwogen en gericht op het schrikeffect. Zo ook Mansons nieuwe videoclip bij het nummer `Disposable Teens' van de cd Holywood. Die zit boordevol clichés. Stuiterende concertbeelden van een opgewonden rockster en band kennen we al sinds de begindagen van de videoclip. Voor de omlijsting van dit optreden gebruikt regisseur Samuel Barber oude vertrouwde schrikmiddelen uit het horrorgenre zoals losse hoofden, al dan niet bedekt met insecten, kruisen tegen een oplichtende achtergrond en kale takken in een desolaat landschap. Het enige opmerkelijke in de video is Manson in bisschopshabijt. Manson verscheurt tegenwoordig namelijk geen bijbels meer, maar put er inspiratie uit. Maar ook dit is weer een cliché. Vroeg of laat ontdekken alle christenschokkers dat ,,de bijbel een eindeloze bron van inspiratie voor verhalen over seks en geweld is'', zoals Manson onlangs in een interview in Oor zei.

`Disposable Teens' maakt weer eens duidelijk dat Marilyn Manson net zo'n formule is als de door platenmaatschappijen bedachte en bijeengebrachte jongens- en meisjesgroepen als Westlife en The Spice Girls. Zoals de muziek, video's en uiterlijk van dergelijke verzonnen groepen van a tot z bestaan uit bekende onderdelen, zo is Manson tot in details een uitgekiende opeenstapeling van horrorclichés. Het enige verschil is dat de jongens- en meisjesgroepen zijn bedoeld voor naar verliefdheid snakkende tieners en Marilyn Manson voor de niet minder talrijke opstandige, monkelende pubers.