Joop Spreekt

NEW YORK. De secretaresse was anderhalf hoofd groter dan ik. Ze droeg een bril

,,Meneer van den Ende komt er zo aan'', zei ze, ,,water, koffie, thee?''

Ze leidde me naar een sofa. ,,Water'', zei ik.

Ik zocht een zakdoek, vond een servet met een telefoonnummer erop, kon me niet meer herinneren van wie dat nummer was en snoot mijn neus.

Zodra het koud wordt, begint mijn neus te druipen.

De secretaresse bukte zich om water uit een machine te pompen. Ze was helemaal in het zwart gekleed.

Terwijl ik het glas van haar probeerde over te nemen, klemde ik per ongeluk twee van haar vingers vast. Ze rukte haar vingers los.

Dat vinden bedrijven prettig. Mensen die in het zwart zijn gekleed. Fleurigheid moet uit de ogen komen.

,,Hij is nog even in bespreking.''

Ik keek omhoog. Een smetteloos gezicht.

Het smetteloze besmetten, dat was mijn taak.

Als ik over kunst moet praten, vooral over eigen kunst, schieten primitieve gedachten door mijn hoofd.

Het was warm, maar ik hield mijn jas aan. Die was nieuw en duur. Ik wilde dat de heer Van den Ende kon zien dat ik mezelf prima kon bedruipen. Voor geld was ik niet gekomen. Ik moest iets bewijzen, maar wist niet meer wat. Alleen dat ik iets moest bewijzen, dat wist ik heel zeker. De televisie stond aan.

Aan de muur hingen ingelijste posters van musicals.

In de andere ruimte telefoneert de secretaresse en ik dacht aan een zigeunerin uit Roemenië.

Die ochtend voor ik bij Joop van den Ende op bezoek ging, had ik gevraagd aan de mevrouw die 's ochtends mijn cappuccino maakt: ,,Waar kom je eigenlijk vandaan?''

,,Ik ben een zigeunerin uit Roemenië'', zei ze.

Daar stokte de conversatie.

Ik versta de mensen ook steeds slechter. Ik hoor heel andere dingen.

Een kwartier ging voorbij. De primitieve gedachten werden primitiever.

Ik kon mezelf nauwelijks meer spelen, elk gesprek was er een te veel.

Maar in gedachten oefende ik.

Hij zou binnenkomen, ik zou opstaan. Handen zouden worden geschud.

Het fenomeen zou weer gaan zitten.

Zo had ik het gehoord: ,,Joop van den Ende herkent fenomenen.''

Het schudden van handen, het uitwisselen van visitekaartjes, charmant lachen, voor fenomeen spelen, het was allemaal politiek.

En waar de politiek begint, begint de maffia.

Het fenomeen had zich toegang verschaft tot een club, nu wilde hij die club opblazen.

Als je tegen mensen zegt ,,ik heb jullie niet nodig'', dan worden ze pas goed boos.

Zonder dat ik hem had horen binnenkomen, stond hij voor mijn neus.

Het was vierentwintig over twee, zag ik op de televisie.

Ook hij was lang, maar niet zo lang als de secretaresse.

Joop van den Ende schudde mijn hand.

,,Leuk je te leren kennen'', zei hij.

,,Dat is wederzijds. Een mooi kantoor heeft u.''

Hij deed de deur dicht en de televisie uit.

,,Zullen we hier blijven?''

Ik keek naar het dakterras en knikte.

De stem van de secretaresse was nu niet meer te horen.

,,Ik zal wat over mezelf vertellen'', zei Joop van den Ende.

Een lage koffietafel stond tussen ons in.

Ik zag zijn schoenen.

De best gepoetste schoenen van de wereld.

,,Hier ben ik in New York begonnen'', zei Van den Ende, ,,in dit kantoor. Met Cyrano. Het is niet makkelijk hier, dat zul je zelf ook wel weten. Hoe lang zit je hier, drie jaar?''

,,Vijf jaar'', zei ik, ,,alweer.''

,,Laten we niet over geld praten'', zei hij, ,,dat moet je agent maar doen. Dat is het eerste wat ik hier heb geleerd. Nooit over geld praten.''

Hij sprak met overtuiging.

,,Ik ben goed in marketing. En ik wil iets moois maken. Ik heb zo lang tegen de vooroordelen moeten vechten.''

Weer keek ik naar de schoenen. Die schoenen vertelden een verhaal, en ik wist nu ook welk verhaal.

,,Heeft u er wel eens over gedacht zelf een boek te schrijven?''

,,Ach.'' Hij lachte verlegen. ,,Dat hebben wel meer mensen tegen me gezegd. Weet je, er was een tijd dat ik vol wrok zat. En agressie. Dat was geen leuke tijd.''

Nieuwe honger blies door mij heen.

Ik beklaag mensen die niet denken: de wereld staat mij naar het leven.

Joop van den Ende moest dat gevoel kennen, want hij had de honger van een reus.

,,U moet niet bang zijn voor agressie. Humor heeft veel agressie nodig.''

Hij keek mij aan.

,,Joop Spreekt'', zei ik.

,,Wat?''

,,Zo moet het gaan heten. Uw boek. U heeft de mensen iets te zeggen. De mensen hebben een verkeerd beeld van u. U moet dat rechtzetten. Maar u bent geen schrijver. Daarom geef ik u mijn tong en mijn oren en mijn ogen.''

Van pure opwinding was ik gaan spugen.

Hij merkte het niet.

,,We gaan ergens een paar weken aan het meer van Como zitten, en dan vertelt u me alles. Een filmscenario, dat is fijn, dat is aardig, maar nu hebben we het over uw leven.''

Hij zuchtte.

,,En denkt u niet dat ik zonder u niet verder kan. Ik heb een zigeunerin uit Roemenië, iemand uit Michigan. Als wij met zijn tweeën en paar weken rond het meer van Como hebben gezworven, zal de wereld niet meer hetzelfde zijn.''

Het bleef stil.

,,U heeft gelijk'', zei ik, ,,u wilt niet dat een of ander uitgevertje geld aan u en uw leven verdient. Maar u begint zelf een uitgeverij. U bent goed in marketing. De uitgevers in Nederland slapen. U slaapt niet. Daarom zit u hier. Het is moeilijker een koe uit te benen dan voor uitgever te spelen.''

Ik nam een slok water.

,,U wilt een filmscenario, en u wilt me fatsoenlijk belonen. Maar ik wil niet fatsoenlijk worden beloond. Wat moet ik met die beloning? Een huis kopen? Een bordeel beginnen? Geld is voor kruimeldieven. U geeft mij uw ziel en ik geef u de mijne. En mijn lichaam kunt u er bij hebben, want dat is toch hardhorend.''

Hij kuchte. En glimlachte vriendelijk.

,,Kijk'', zei ik, ,,het moet geen hagiografie zijn. Want daar heeft niemand iets aan. Maar het moet ook geen boek worden waarvan u denkt, oh god, oh god, als mijn kleinkinderen dit in handen krijgen. Uw wrok, daarvan zal ik een standbeeld maken waarbij Churchill zal verbleken. U moet alleen niet bang zijn. Angst is de vijand van de mens.''

Het was lang geleden dat ik zo opgewonden was geweest.

,,U denkt dat ik een fenomeen ben, of misschien bent u een charmeur. Maar het fenomeen is Joop Spreekt. Het boek. Uw boek. Misschien vindt u ziel een onaangenaam woord. Voor mij is een verhaal een ziel. U bent meer dan een zakenman. Daarom moet u uw eigen uitgeverij beginnen. U moet Nederland wakker schudden, voor ze allemaal in coma zijn. U bent een staatsman. Daarom is het zo belangrijk dat uw verhaal wordt verteld.

Het glas water was leeg.

,,Anderen zien geld in u. Ik zie uw woede. Ik zie uw gekwetstheid.''

De secretaresse kwam zeggen dat de heer Van den Ende naar zijn volgende afsprak moest.

,,Ik wil uw woede een stem geven, vol humor, vrolijke kwaadaardigheid en venijn. Uw verhaal is Wagneriaans, ik zie in u een hedendaagse Siegfried.''

We schudden elkaar de hand.

,,Als u ingaat op mijn voorstel'', fluisterde ik, ,,zal ik de rest van uw leven uw consigliere zijn, ook voor uw nageslacht. Het juiste geld en de juiste woorden, die combinatie is macht.''

Ik liep naar het restaurant Les Halles en kreeg een tafel bij het raam.

Les Halles is ook slagerij.

Uren kan ik kijken hoe de slager het vet van het vlees snijdt.

Ik houd van vlees. Dood of levend, dat maakt me niet uit.

Dood vlees is sensueel vlees.

Dat wilde ik nog leren: slachten.

    • Arnon Grunberg