Eén duif van Cruijff maakt nog geen zomer

Opnieuw een boek over Johan Cruijff. Uitspraken van `Nummer 14', anecdotes en belevenissen. Hoe Cruijff van een zwaluw een duif maakte.

Even gaf Johan Cruijff inzicht in het ontstaan van zijn opmerkelijke uitspraken en hoe hij van bestaande spreekwoorden eigen composities maakt. Bij de presentatie van het boek `Johan Cruijff is ongeneeslijk beter', gistermiddag in het Haagse perscentrum Nieuwspoort, vertelde de 53-jarige oud-voetballer en coach hoe hij tegenover de Spaanse pers verstrikt raakte in een zin.

,,Ik had natuurlijk geen Spaans gestudeerd. Ik had het van de straat opgepikt. Als ik iets wilde omschrijven, gebruikte ik soms een Nederlands spreekwoord. Maar dan kende ik driekwart van dat spreekwoord in het Spaans. Moest ik er toch een einde aan maken. Zo wilde ik een keer zeggen dat één zwaluw nog geen zomer maakt. Wist ik niet wat Spaans voor zwaluw was. Maakte ik er paloma van. Dat betekent duif; dat wist ik wél.'' Eén duif maakt nog geen zomer. Daar hadden de Spaanse media niet van terug. Zo liet Cruijff zich ook een keer ontvallen dat een clubvoorzitter de klok had horen luiden, maar niet wist hoe laat het was.

Twee jaar geleden verscheen `Je moet schieten, anders kun je niet scoren', een boekje vol Cruijff-citaten. Een groot succes: er werden 140.000 exemplaren verkocht. Onlangs zag `Johan Cruijff is ongeneeslijk beter' het licht: behalve veel quotes een reeks anecdotes over `Nummer 14'. Cruijff werkte mee aan de publicatie. De opbrengst gaat naar zijn `Welfare Foundation'.

Cruijff kan de ontelbare aan hem toegeschreven citaten niet meer op juistheid controleren. ,,Als ze zeggen dat ik dat heb gezegd, dan zal dat wel zo zijn'', zei hij gisteren in Den Haag. Mooi dat nu nog meer uitspraken van Cruijff zwart op wit staan. ,,Je moet nooit juichen voor de beer geschoten is.'' (1987)

Tv-presentator Tom Egbers vertelt in het boek hoe hij Cruijff soms om uitleg vraagt wanneer hij diens gedachtengang niet kan volgen. ,,En dan zie je de ogen van Cruijff schieten'', aldus Egbers. ,,Zulke ogen zie je niet vaak in je leven. Die registreren, analyseren en becommentariëren alles onmiddellijk.''

De titel van het boek `Johan Cruijff is ongeneeslijk beter' is ontleend aan een uitspraak van Freek de Jonge. De makers van het boek vol `anecdotes, belevenissen en uitspraken' van Cruijff mochten die typering van De Jonge voor hun boek gebruiken. Hij overhandigde Cruijff niet het eerste exemplaar het boek was al in de handel wel het `meest officiële'; de laatste in een reeks boeken die zijn verschenen over Cruijff sinds diens vijftigste verjaardag, drieënhalf jaar geleden. Ongecompliceerd. Vooral leuk voor op het toilet, zei De Jonge, omdat je het toch niet in één adem kan uitlezen. ,,En als je dat wel doet, beland je in Davos.''

Toen Cruijff sprak over ,,een speler wie'', greep De Jonge in. ,,Het is niet de speler wie, maar de speler die'', interrumpeerde de komiek toen `woordkunstenaar' Cruijff zich gisteren bezondigde aan de taalkundige fout waarmee zijn voetbalanalyses op televisie doorspekt zijn. ,,Waarom was je als voetballer perfect en hierin niet?'', vroeg De Jonge in zijn intermezzo dat duidelijk geen onderdeel van een één-tweetje uitmaakte. Waarop Cruijff repliceerde dat hij niet als analyticus bij Studio Sport zit omdat hij een goed verhaal kan vertellen, ,,maar omdat ik wat van voetbal weet''.

Cruijff vertelde dat hij de taal op straat heeft geleerd. Hij gaf ook toe dat hij het altijd moeilijk heeft gevonden om zijn mening te geven over onderwerpen die niets met voetbal te maken hebben ,,Toen ik net in Spanje speelde, begonnen ze me daar ook vragen te stellen over Franco. (Toen Cruijff in 1973 als speler naar Barcelona ging, beleefde Spanje zijn laatste jaren als dictatuur, red.) Maar daar ben je niet in opgeleid, dan heb je tekorten'', zei hij gisteren in Den Haag. ,,Maar ik heb daar nooit problemen mee gehad, het is geen obsessie voor me. Ze moeten me maar nemen zoals ik ben. Dat is zoals ik erover denk.''

Nog eentje dan. Cruijff voor de BBC-televisie, als panellid tijdens het Euro 2000-duel Engeland-Duitsland: ,,You must not expect too much of the match. There is only one ball in the game.'' Je moet niet te veel van de wedstrijd verwachten. Er is maar één bal in het spel. Toch geen speld tussen te krijgen?

`Johan Cruijff is ongeneeslijk beter', door Henk Davidse en Henk ten Berge, uitgeverij BZZTôH, 157 blz, 19,50.