De Grote Satan 2

Overdreven en niet overtuigend, Kousbroeks verzuchting dat in de tijd van het Staatspostkantoor alles beter was (CS 17-11). De vrije markt is de duivel, waaraan alle kwaad wordt toegeschreven. Hoewel het marktmechanisme tot uitwassen kan leiden (wat niet?), heeft het wereldwijd - ook `naar criteria van rede en verstand' - populariteit verworven. Zelfs in de laatste weerstandsnesten van het communisme is het marktmechanisme overal te zien. Natuurlijk omdat de wetten van vraag en aanbod nu eenmaal het beste aansluiten bij onze oer-drijfveren. Dat die kern bij een meerderheid zo plat is als een dubbeltje is misschien niet leuk voor een minderheid, maar dit te miskennen getuigt van een nogal normatieve opvatting van de wereld.

,,De commercie is de vijand van alles en van de kunst in het bijzonder'', maar zonder haar hadden wij in ieder geval geen toegang gehad tot het werk van Kousbroek. Dat de jeugd niet leest, vindt volgens mij nergens steun, maar zelfs als het waar is: so what? Is lezen per definitie soms zo'n inhoudelijke bezigheid? Kousbroek haalt zelfs met instemming Khomeiny aan (bien etonnés de se trouver ensembles). Er komt misschien veel pulp van de Grote Satan, maar Amerika is ook Woody Allen, Leonard Bernstein of Hemingway, van wie we juist door het marktmechanisme gemakkelijk kunnen genieten. Zeker, `we moeten ons richten tot belezen en kunstzinnige mensen', maar die hebben reeds, dankzij het marktmechanisme (vraag maar aan de financieel directeur van NRC Handelsblad) hun eigen media. Zit de `elite' in het verdomhoekje en verdient zij bescherming tegen zakenmannen? Kom nou toch. En moet dan uitgerekend de politiek, toch niet echt vruchtbare grond voor talent of ondernemingszin, daarbij bondgenoot zijn? Laat me niet lachen.

    • Erik van Zadelhof