De grote Satan 1

In zijn artikel De Grote Satan (CS 17-11) verbaast Rudy Kousbroek zich erover dat de artikelenserie van H.J.A. Hofland Waar is er nog gevaar? in het CS geen polemieken heeft uitgelokt, terwijl `in dezelfde periode een onbenullig verhaal over de functie van het christendom als waarheidscriterium (Tegen het relativisme de waarheid door André Rouvoet NRC Handelsblad 17-10) meerdere reacties heeft uitgelokt.' Mij daarentegen verbaast dat niet. Rouvoet gaf eigentijdse argumenten voor een stellingname in een eeuwenoude controverse. Dat lokt tegenspraak uit. Hofland geeft een schets van de tijdgeest waarin velen een trefzekere karakterisering zullen herkennen van wat in deze tijd in essentie gaande is.

Dat lokt eerder instemming en de behoefte tot aanvulling uit dan polemische tegenspraak. Zo verging het mij althans. Ik meen mèt Hofland dat `onze beschaving bezig (is) een nieuw systeem te ontwikkelen'; en mijn aanvulling is dat het denkbeeld van reïncarnatie de kern is van dit nieuwe systeem. In januari 1999 heb ik Hofland (die ook in die tijd al geregeld artikelen schreef waaruit het zelfde spreekt als uit de hier bedoelde serie) geschreven naar aanleiding van zijn commentaar op het relaas van de zweedse Barbro Karlén, die in een thema-avond over `Het Begin' voor de VPRO-televisie mocht uitleggen waarom zij meent de nieuwe incarnatie te zijn van Anne Frank. Dat commentaar van Hofland was zuiver ludiek-spottend, en veegde daardoor impliciet meteen het hele idee van reïncarnatie als potentieel serieus onderwerp van gesprek van tafel. Op mijn authentieke en gedocumenteerde vraag aan Hofland waarom hij het op zich zelf serieuze thema van de reïncarnatie zo inadequaat-lacherig had afgedaan, kreeg ik geen antwoord. Als iemand een `niet onbeduidende kwestie' (Kousbroek) aan de orde stelt, maar niet ingaat op serieuze reacties, ontstaat geen debat, laat staan een polemiek. Daarom verbaast mij niet wat Kousbroek signaleert.

    • Dr. Hugo S. Verbrugh
    • Geschiedenis van de Geneeskunde
    • Faculteit der Geneeskunde
    • Erasmus Universiteit Rotterdam
    • arts
    • universitair hoofddocent Vakgroep Filosofie
    • Ethiek