Spelregels veranderen

De gasten waren afkomstig uit Utrecht. Zij toonden zich kenners van de wereld in het algemeen en van de politieke ongein te Utrecht in het bijzonder. Toen het woord `busbaan' viel, verslikten zij zich bijkans in het voortreffelijke nagerecht. Op de vraag van de gastvrouw wat beiden hadden gestemd bij de tussentijdse gemeenteraadsverkiezingen op 8 november, klonk het éénparig: Leefbaar Utrecht. Niet om Henk Westbroek, de voorman van deze partij, maar uit protest tegen de `gevestigde' partijen en hun manier van politiek bedrijven. Deze worden onder meer verantwoordelijk gehouden voor de verkeerschaos in de Domstad die met name wordt veroorzaakt door de aanleg van de busbaan van het station naar de universiteit. Niet ten onrechte schrijft Hervormd Nederland dat ,,de Utrechters Leefbaar Utrecht tot de grootste partij maakten (...) omdat zij het gemeentebestuur op grond van slecht bestuur geen gezag meer toekenden.'' Volgens HN doemt de vraag op ,,welke politieke stijl nodig is om de politieke betrokkenheid te vergroten, nu de staat minder gezag heeft gekregen.'' Een pasklaar antwoord valt moeilijk te geven, maar dat de spelregels moeten veranderen, is duidelijk – velen, ook buiten Utrecht, hebben het gevoel dat `het niets uitmaakt wat ik zeg, ze doen toch wat ze zelf willen.' Zelfs van D66, de partij die eens het bestel wilde laten ontploffen, valt weinig te verwachten – in haar ruim dertig jarig bestaan heeft zij immers geen deuk in een pakje boter weten te slaan.

Ook in het buitenland kampen gevestigde partijen met een probleem, bijvoorbeeld de Duitse SPD. Volgens de premier van Nedersaksen, Sigmar Gabriel, moeten moderne partijen dienstverleners zijn van de democratie. ,,Personen die ons land willen vormgeven, moeten wij als klanten zien en niet als ordeverstoorders, zodra hun mening afwijkt van wat partijpolitiek gangbaar is'', zegt hij in Elsevier.

HP/De Tijd-columnist D.J. van Baar vindt de heisa rond de vermeende onduidelijkheid van `het stembiljet' maar onzin. ,,In Time Magazine zag ik een kleurenfoto van het omstreden vlinderbiljet met zwarte pijlen en naar de kandidaten verwijzende nummers. Je moet wel een geweldige rund zijn om je daardoor te laten misleiden (...) kiezers die Bush te dom vinden om president te worden, mogen toch in staat worden geacht het juiste hokje aan te stippen (...).'' Volgens Van Baar ,, zijn de Democraten duidelijk bezig achteraf de spelregels te veranderen in verkiezingsdistricten waar ze zelf de regie bepalen.''

In de Leeuwarder `achterstandswijk' Schieringen besloot de gemeente niet ten eigen bate maar ten gunste van `de fase-4 personen' de spelregels te veranderen. Fase 4 staat voor: `onbemiddelbaar' voor de arbeidsmarkt en derhalve opgegeven door de sociale dienst. Om de hoge werkloosheid (28 procent) een halt toe te roepen, besloot de gemeente in 1997 ,,tot een zogenoemde deur-tot-deur-aanpak. Iedereen in fase 4 kreeg een uitnodiging om te komen praten over een baan, een opleiding of iets anders nuttigs'', aldus HP/De Tijd in een artikel over `De laatste werkloze'. Volgens het blad is een opvallende uitkomst ,,van veel projecten als dat in Schieringen, dat bijna niemand hopeloos hoeft te zijn. Na anderhalf jaar was voor ruim een kwart van alle deelnemers een of andere vorm van werk gevonden.''

Koos van Zomeren laakt in VN de ontwikkeling die ertoe heeft geleid dat de koe van ,,symbool voor de goede moeder'' is verworden tot ,,de koe als zinnebeeld van milieuvervuiling en gevaar voor de volksgezondheid.'' In plaats dat de consument moet worden beschermd, vindt Van Zomeren dat de koe het verdient tegen de consument te worden beschermd. ,,Er wordt gewetenloos met dieren omgegaan. Het uitbreken van BSE is niet meer dan de presentatie van de rekening op de plaats waar hij ook thuishoort. Bij de mens, bij de consument, bij de producenten uit de sector.'' Zij zullen hun spelregels moeten veranderen. Gebeurt dat niet, dan blijft voor al het vee gelden: wee, hen, die in handen van mensen vallen.