`Roemenen moeten nog meer lijden'

Veertig procent van de Roemeense bevolking leeft in armoede. Na vier jaar lijken veel kiezers uitgekeken op de zittende regering. Zondag gaan ze naar de stembus.

,,Het is moeilijk te accepteren dat sommige landen in Europa gewoon pech hebben en daardoor in dramatische armoede leven.'' En de Roemeense beproeving is nog niet voorbij, meent Salvatore Candido, directeur van de Oost-Europabank EBRD (Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) in Roemenië. ,,Roemenië heeft het zwaarder te verduren dan enig ander land in de regio, maar dat is helaas niet te vermijden. Voor een betere toekomst moet het land op dit pad verder en nog meer lijden. Dat is de prijs die betaald moet worden.''

Candido zegt het niet zonder medeleven. Hij weet dat de Roemenen de prijs nauwelijks meer op kunnen brengen. De afgelopen vier regeringsjaren zijn dramatisch geweest. Drie jaar lang leefde het land in diepe recessie. De werkloosheid groeide naar veertien procent en de inflatie raasde door op een niveau van meer dan veertig procent. Dit jaar groeit het bruto nationaal product voor het eerst weer met ten minste anderhalf procent. Maar de prijzen zijn inmiddels astronomisch gestegen en miljoenen Roemenen, zeker veertig procent van de bevolking, zijn onder de armoedegrens gezakt.

Vier jaar geleden, toen Victor Ciorbea met zijn centrum-rechtse regering aan de slag ging, beloofde hij de bevolking dat de pijn niet meer dan twaalf maanden zou duren. Zijn regering probeerde de gestagneerde Roemeens economie aan te jagen door de prijzen en het geld te liberaliseren en de begroting onder controle te brengen.

Het bleken halve maatregelen want de regering-Ciorbea verzuimde de verliesgevende zware staatsindustrie aan te pakken. Ook zijn opvolger Radu Vasile durfde de krachtmeting met de rode bolwerken niet aan. De recessie verdiepte zich en Roemenië wankelde. Centrale-bankdirecteur Mugur Isarescu werd begin vorig jaar in paniek tot regeringsleider benoemd om Roemenië voor een bankroet te behoeden. Het land dreigde, net als Bulgarije eerder, niet aan zijn buitenlandse financiële verplichtingen te kunnen voldoen.

Even was premier Isarescu de populairste man van het land, maar bij de verkiezingen van aanstaande zondag zal blijken dat ook deze onafhankelijke technocraat zijn krediet snel verspeeld heeft. De kiezers lijken hun hoop opnieuw op de voormalige communisten te willen vestigen. Zowel in de race om het presidentschap als in de parlementsverkiezingen stevent de partij, die tegenwoordig Sociaal-Democratische Partij van Roemenië (PDSR) heet, op een absolute overwinning af.

Zal Roemenië daarmee op zijn schreden terugkeren? Zal een nieuwe, linkse regering de hervormingen terugdraaien? Het Internationaal Monetair Fonds (IMF)onderhoudt een moeizame relatie met Roemenië. In 1999 werden beide partijen het eens over een standby-lening van 550 miljoen dollar tot februari 2001. Na langdurige onderhandelingen is slechts éénderde daarvan uitgekeerd. Stéphane Cossé, vertegenwoordiger van het IMF in Boekarest, vertelt dat de rest ook niet meer uitgekeerd zal worden.

De onderhandelingen liepen vast op de weigering van de regering-Isarescu om de overheidssalarissen aan te pakken. Toch, zegt Cossé, staat Roemenië er paradoxaal genoeg niet zo slecht voor. De positieve groei van het afgelopen jaar is een goed teken. Voor volgend jaar verwacht het IMF zelfs een groei van 3,5 procent. ,,De basis is gezond. De groei wordt aangewakkerd door de export die het afgelopen jaar met 25 procent is gestegen.'' Fiscaal en monetair heeft Roemenië de afgelopen vier jaar belangrijke vooruitgang geboekt. Op het gebied van administratieve hervorming, inflatiebestrijding en het bankwezen, loopt het land achter bij de normen van het IMF. Cossé heeft echter al contacten gelegd met de mogelijke nieuwe machthebbers en verwacht dat de onderhandelingen over nieuwe afspraken onmiddellijk na de verkiezingen worden hervat.

Ook Candido van de EBRD denkt dat de hervormingen niet echt teruggedraaid zullen kunnen worden. In het voorjaar van dit jaar ondertekenden alle belangrijke politieke partijen van Roemenië een document waarin ze beloofden mee te zullen werken aan de integratie van Roemenië in Europa. Centraal staat ,,een soepel lopende markt-economie, overeenkomstig de EU beginselen, normen, mechanismes, instituties en beleid'', aldus het strategie-stuk voor de middellange termijn.

Candido: ,,Iedere volgende regering zal zich aan deze richtlijn willen houden. De bewegingsruimte is erg klein. Misschien dat een nieuwe regering een ander tempo zal willen aanhouden, maar het is erg onwaarschijnlijk dat de richting veranderd zal worden.''