Wat voor films mag, mag voor boten niet meer

Brussel dwarsboomt een steunmaatregel aan een noodlijdende industrie. Schepen mogen niet, films weer wel. De belegger maakt het niets uit, als het maar geld oplevert.

Alsof ze het aan voelden komen. De ambtenaren van het ministerie van Financiën hadden bewust twee aparte regelingen gemaakt om die ter beoordeling aan Brussel te sturen. Eén voor films en één voor de scheepvaart. De films halen waarschijnlijk de aftiteling, de schepen zonken voortijdig. Hadden beide sectoren in één regeling gezeten, dan was fiscaal aantrekkelijk beleggen in films volgend jaar ook verboden geweest.

De fiscaal gunstige regelingen voor beleggen in film en schepen zijn noodgedwongen aan vervanging toe. Door de invoering van het nieuwe belastingstelsel, per 1 januari volgend jaar, zouden de commanditaire (`stille') vennootschappen technisch niet meer mogelijk zijn. De filmbranche, de scheepsbouw, de beleggers: iedereen was in rep en roer. Juist dankzij fiscale stimulansen waren beide noodlijdende bedrijfstakken weer van de grond gekomen, meenden zij. In elk van de sectoren financieren particuliere beleggers voor ongeveer 500 miljoen gulden per jaar mee. De rendementen liegen er niet om. Met schepen vallen, aldus advertenties, gegarandeerde rendementen te behalen van 15 tot 25 procent. Bij films zijn rendementen van 35 procent geen uitzondering.

Staatssecretaris Bos (Financiën) kondigde dan ook anderhalve maand geleden aan te gaan zoeken naar een overgangsmaatregel voor 2001, om pas in 2002 een definitief einde te maken aan beide regelingen. En die overgangsregelingen zorgen nu voor problemen. Ze moeten aangemeld worden in Brussel.

De overgangsregelingen voor films en schepen, zoals de fiscalisten van Financiën die hebben ontworpen, waren nagenoeg identiek. ,,We hebben de zoek-vervang-functie er maar op losgelaten. Overal waar `schip' stond moest het `film' worden'', aldus een ambtenaar.

Toch oordeelde de Europese Commissie, bij sondering in het informele circuit, vernietigend over de scheepsregeling. Zo vernietigend dat de maatregel voortijdig is ingetrokken. Financiën werkt nu samen met Verkeer en Waterstaat en Economische Zaken aan een nieuwe regeling, die de Brusselse toets wel kan doorstaan.

De overgangsgregeling voor films wordt binnenkort waarschijnlijk wel goedgekeurd. Vreemd? ,,Film is cultuur en de francofiele Brusselaars zijn nou eenmaal dol op cultuur'', aldus een ambtenaar. Schepen zijn industrie en alles wat riekt naar concurrentievervalsing of staatssteun wordt met argusogen gevolgd en zonodig gedwarsboomd. Geen verlenging van de scheepvaart-cv dus.

Maar niet alleen de cultuurminnende houding van Brussel speelt hier een rol. Accountant Kuipers van Adviesgroep Noord Negentig uit Groningen zegt ,,totaal niet verbaasd te zijn'' over de afwijzing uit Brussel. De begeleidende brief van Verkeer en Waterstaat was niet eenduidig, meent hij. Minister Netelenbos had volgens hem niet moeten laten merken dat de scheepsbouwers weliswaar blij zijn met de regeling, maar dat de rederijen inmiddels spreken van overcapaciteit. ,,Als je die verdeeldheid door laat schemeren, dan is de kans op goedkeuring natuurlijk nihil.''

Intussen zit Financiën steeds meer met de film-cv's in de maag. De regeling is een doorslaand succes, wat de schatkist ieder jaar tientallen miljoenen guldens aan gederfde inkomsten kost. Door het wegvallen van de aantrekkelijke regeling voor de scheepvaart, zou volgend jaar een run kunnen ontstaan op de film-cv's. En daar zit staatssecretaris Bos niet op te wachten. Immers, hoe meer geld er komend jaar naar de filmindustrie gaat via de cv's, hoe meer subsidie Bos daar in 2002 tegenover zal moeten stellen. Dan verdwijnt de film-cv ook en zal er toch enige compensatie moeten komen.

Van de internet-site van Shipping Consultants uit Assen: ,,Een commanditair vennoot is niet slechts geldschieter; u wordt ondernemer. Ook wordt u uitgenodigd bij de doop en bij de tewaterlating van uw schip. U wordt periodiek op de hoogte gehouden van het wel en wee aan boord. Via onder meer Teletekst kunt u dagelijks de positie van uw schip of zelfs van uw schepen volgen. Zelfs bestaat er in een aantal gevallen de mogelijkheid eens een reis(je) mee te maken.''

De op winst beluste belegger zal het intussen een zorg zijn. Geen fiscale voordeeltjes meer in de scheepvaart? Dan nog maar een jaartje naar de film.