Israël had woede Egypte niet voorzien

Het Israëlische vredesproces met de Arabische wereld is door de Palestijnse kwestie in de achteruit gezet. Dat blijkt wel uit de terugroeping van de Egyptische ambassadeur uit Israël.

Israël werd gisteren uit het veld geslagen door het even onverwachte als hard aangekomen besluit van de Egyptische president Hosni Mubarak om zijn ambassadeur voor onbepaalde tijd naar Kairo terug te roepen. Premier Ehud Barak en zijn adviseurs, inclusief minister van Buitenlandse Zaken Shlomo Ben Ami, hadden er geen flauw benul van dat de Israëlische aanvallen op Palestijnse militaire doelen in de Gazastrook breekpunt zouden kunnen zijn in de relaties tussen Israël en Egypte.

Vóór de zitting van het veiligheidskabinet waar besloten werd wraak te nemen voor de granaataanslag op de schoolbus bij Kfar Drom in de Gazastrook zei minister Amnon Lipkin-Shahak, ex-chefstaf, dat het onder de invloed van die pijnlijke gebeurtenis moeilijk was logisch te denken. Tijdens het kabinetsberaad, dat plaatshad tegen de achtergrond van een verhitte publieke opinie, werden de internationale complicaties van zo'n actie of over het hoofd gezien of niet met voldoende inzicht afgewogen.

Mubarak heeft de diplomatieke betrekkingen met Israël niet verbroken maar wel heeft hij met een blik op zijn publieke opinie een grote stap gezet in de richting van uitvoering van de besluiten van de jongste islamitische topconferentie in Qatar. Daar werden de Arabische landen die diplomatieke en commerciële banden met Israël hebben ,,uitgenodigd'' deze uit solidariteit met het Palestijnse volk te verbreken. President Mubarak heeft sedert het uitbreken van de Palestijnse intifadah en de escalerende Israëlische militaire tegenacties geprobeerd langs diplomatieke weg, met honderd procent Amerikaanse steun, een uitweg te vinden. Gisteren was zijn geduld uitgeput en zette hij een stap die het Midden-Oosten in onvoorspelbaar vaarwater brengt.

De Palestijnse leider Yasser Arafat strijkt de volledige winst op van dit Egyptische besluit. Voor Israël is het om tal van redenen, zowel psychologisch als feitelijk, een enorme, zeer gevaarlijke tegenslag. Het vredesproces met de Arabische wereld, dat met het historische bezoek van president Anwar Sadat aan Jeruzalem begon, is door de Palestijnse kwestie in de achteruit gezet. Het verzoeningsakkoord met de Palestijnen van Oslo dat de deuren voor Israël in de Arabische wereld opende en ook leidde tot een vredesverdrag tussen Israël en Jordanië, is op sterven na dood. Jordanië stuurt geen nieuwe ambassadeur naar Tel Aviv zolang de Israëlische aanvallen op de Palestijnen aanhouden.

Zelfs de Verenigde Staten laten zich, met het oog op de belangen in het olierijke Midden-Oosten, beïnvloeden door de anti-Israëlische stemming onder de Arabieren. In Washington werd gisteravond het buitensporige Israëlische geweld tegen de Palestijnen veroordeeld, een formule die ook door de Egyptische minister van Buitenlandse Zaken Amr Moussa werd gebruikt. De Amerikaanse druk op Jeruzalem om in te stemmen met de komst van een internationale commissie van onderzoek naar het geweld neemt toe. Het Israëlische protest daartegen wordt wel in overweging genomen maar weegt nu minder zwaar dan vóór de presidentsverkiezingen.

Veel Israëliërs worden door Mubaraks besluit om de populaire ambassadeur Bassiouni terug te roepen, gesterkt in de overtuiging dat de Arabieren niet zijn te vertrouwen. Rechtse politici als Benjamin Netanyahu en Ariel Sharon plus de meeste kolonisten en hun vertegenwoordigers in het parlement varen daar wel bij. Israël niet. Een geïsoleerd Israël handelt als een kat in het nauw. Als premier Ehud Barak onder de invloed van de rechtse leus `laat het leger winnen' zijn remmen loslaat zijn het in de eerste plaats de Palestijnen die het gewicht van Israëls echte militaire macht zullen voelen. Zal Egypte zich dan zoals in 1948 gebeurde voor de Palestijnse zaak in een nieuwe oorlog tegen Israël storten? President Mubarak wil van zo'n scenario niets weten. Maar met het terugroepen van zijn gezant heeft hij een diplomatiek schot gelost in een onvoorspelbaar Midden-Oosten.