`Sinks' zijn splijtzwam op conferentie

Nemen bossen in noordelijke streken meer CO2 op dan het tropische regenwoud? Politici twisten op de VN-conferentie over het klimaat.

Buiten het Congrescentrum in Den Haag drukken milieuactivisten de deelnemers aan de klimaatconferentie stickertjes in handen met de dubbelzinnige tekst `Don't sink the protocol'. Het is een verwijzing naar de kwestie die in hoog tempo uitgroeit tot een van de grote splijtzwammen op de zesde VN-conferentie over het klimaat in Den Haag: de zogeheten sinks.

Waar gaat het om? Sinks zijn gebieden die kooldioxide (CO2 ) opnemen, zoals bossen en – in mindere mate – landbouwgronden. Hoewel wetenschappers algemeen erkennen dat zulke sinks bestaan, zijn ze het er nog allerminst over eens hoe die over de wereld zijn verdeeld. Nemen bossen in noordelijke streken bijvoorbeeld veel meer CO2 op dan het tropische regenwoud? Er is niemand die het met zekerheid weet.

Deze ongewisheid belet politici echter niet om nu al verhitte discussies te voeren over de sinks. De VS, Canada, Japan en andere bosrijke landen eisen in Den Haag nadrukkelijk dat de sinks worden verdisconteerd in de verplichtingen die zij in 1997 in het Japanse Kyoto op zich hebben genomen om de uitstoot van CO2 en vijf andere broeikasgassen drastisch terug te brengen. Algemeen wordt aangenomen dat die gassen bijdragen aan de opwarming van de temperatuur op aarde.

De Europese Unie en talrijke milieuorganisaties zijn hier fel tegen. Zij beschouwen het als een ordinaire truc van deze landen om onder hun verplichtingen van Kyoto uit te komen. Bovendien kleven er nog veel te veel onzekerheden aan de berekeningen omtrent de CO2 -absorptiecapaciteit van verschillende soorten bos en landbouwgrond.

De Amerikaanse delegatieleider, Frank Loy, bond de kat gisteravond de bel aan door met een nieuw voorstel te komen. Dit kwam erop neer dat grote landen met veel bos ongeveer een derde deel van de geschatte CO2 -absorptie van hun Kyoto-verplichtingen zouden mogen aftrekken.

De Amerikanen reageren koel op de Europese bezwaren tegen hun wens om de sinks mee te tellen bij hun verplichtingen. David Gardiner, de klimaatexpert van het Witte Huis en prominent lid van de Amerikaanse delegatie in Den Haag, verwijst desgevraagd onmiddellijk naar artikel 3.4 van het Kyoto-protocol. Dat laat uitdrukkkelijk de mogelijkheid open om sinks onder bepaalde voorwaarden in de verplichtingen te verdisconteren. ,,De reden dat wij in Kyoto akkoord gingen met een zwaardere verplichting dan we aanvankelijk van plan waren, was nu juist dat die sinks zouden meetellen'', aldus Gardiner.

Ook het Canadese delegatielid Sue Kirby kent hierover niet de geringste twijfel. ,,Daar gaan we niet meer opnieuw over onderhandelen. Dat is gewoon afgesproken in Kyoto. Het gaat er nu alleen nog om in hoeverre die sinks meetellen, niet om de vraag óf ze moeten worden meegeteld.'' Kirby wijst erop dat het meetellen van de sinks voor een land als Canada overigens hooguit 10 tot 15 procent zal schelen in de Kyoto-verplichtingen.

Gardiner betwist ook dat er nog te veel onzekerheden zouden kleven aan de sinks. ,,De jongste wetenschappelijke rapporten leveren sterke bewijzen dat we deze zaken met een redelijke mate van zekerheid kunnen meten'', stelt hij.

Ook de Canadezen zijn die mening toegedaan. Ze wijzen erop dat ze de laatste tien jaar nieuwe, meer milieuvriendelijke landbouwtechnieken hebben ingevoerd, die ertoe hebben geleid dat de grond niet langer CO2 uitstoot maar juist absorbeert. Door landbouwgrond ook als potentiële sink te beschouwen zou deze positieve trend krachtig worden gestimuleerd, vinden zij. Ook de bosbouw zou er nieuwe impulsen door kunnen krijgen.

Zowel de Amerikanen als de Canadezen maken er geen geheim van dat het meetellen van de sinks voor hun een cruciale kwestie is, die mede zal bepalen of ze het Kyoto-protocol zullen ratificeren of niet. ,,Wij hebben er veel tijd en moeite in geïnvesteerd om Kyoto in eigen land aanvaard te krijgen'', aldus Kirby. ,,Dat willen we niet zomaar opgeven.''

De Europese Unie vormt intussen evenmin een gesloten linie op het terrein van de sinks. Vooral de zeer bosrijke lidstaten Finland en Zweden volgen de discussie met argusogen. Ook zij zouden een verlichting van hun Kyoto-verplichting tegemoet kunnen zien, indien de sinks meetellen. Op grond van de huidige afspraken dreigen zij zelfs de dupe te worden van hun bossen, omdat ze daarin ook kappen en soms stukken bosgrond van bestemming laten veranderen. Daarvoor zouden ze `strafpunten' kunnen oplopen. ,,Wij hoeven niet zo nodig van onze bossen te profiteren en een lagere verplichting te krijgen'', aldus Bengt Boström, de sinks-deskundige van de Zweedse delegatie. ,,Maar wij willen ook geen extra verplichtingen oplopen door merkwaardige regels in het protocol.'' Boström haast zich echter te zeggen dat zijn land verder op dezelfde lijn zit als de EU.

Het lijkt vooralsnog niet waarschijnlijk dat de sinks het protocol van Kyoto zullen doen zinken maar wel staat vast dat ze minister Pronk, die als voorzitter optreedt van de conferentie, en de overige congresgangers nog heel wat hoofdbrekens zullen kosten.