Politiek belaagt Bank Indonesia

De jongste crisis rond de centrale bank van Indonesië dreigt te ontaarden in politisering van dit instituut.

Dat vijf bestuurders van Bank Indonesia (BI) dit weekeinde zijn afgetreden was volgens waarnemend gouverneur Anwar Nasution onvermijdelijk, omdat de BI ,,het vertrouwen van regering, volksvertegenwoordiging en publiek kwijt is''. Dat mag zo zijn na de tientallen miljarden guldens verliezen in de afgelopen drie jaar, maar de regering-Wahid gebruikt deze verliezen om de bestuursleden onder druk te zetten. Dat riekt naar interventie.

Wahid c.s. stelden de bankdirectie vorige week voor het blok door te dreigen met een bestuurswijziging. De wet uit 1999 op de centrale bank, die de autonomie van het instituut regelt, staat dat niet toe, maar de vijf kozen eieren voor hun geld. De gisteren in gang gezette procedure om de wet aan te passen en de vacante zetels te bezetten, wekt onder waarnemers al evenmin vertrouwen.

Het dagblad The Jakarta Post sprak vanmorgen in een commentaar de verdenking uit dat de jongste crisis is geforceerd, omdat president Wahid nog een appeltje te schillen heeft met de huidige gouverneur, Sjahril Sabirin. Tegen hem loopt een gerechtelijk onderzoek wegens betrokkenheid bij een ander bankschandaal. Volgens de 'Post' gaat het Wahid niet zozeer om Sabirins vermeende malversaties, maar om diens besluit, in 1998, om twee insolvabele banken, waarin de moslimbeweging Nahdlatul Ulama (NU) belangen had, te sluiten. Wahid was destijds voorzitter van de NU.

Sabirin is dit voorjaar op non-actief gesteld en heeft hangende het onderzoek huisarrest, maar is rechtens nog steeds gouverneur van de bank. Hij heeft tot nu toe alle pogingen getrotseerd van regering en volksvertegenwoordigers om hem te bewegen af te treden.

Sinds de bestuurscrisis een feit is, heeft Wahids regering twee initiatieven genomen. Zondag droeg de president drie kandidaten voor bij het parlement voor de posten van gouverneur en vice-gouverneur. De Wet op de Centrale Bank uit 1999 bepaalt dat bestuursleden niet kunnen worden ontslagen, tenzij is voldaan aan drie in artikel 48 geregelde voorwaarden: de persoon in kwestie ,,is blijvend verhinderd, heeft bewezen misdrijven begaan of treedt zelf af''.

Sabirin voldoet aan geen van deze voorwaarden en gisteren diende de regering-Wahid dan ook een tweetal ontwerpamendementen in bij het parlement. Daarin worden twee aanvullende voorwaarden genoemd: `het parlement beoordeelt het functioneren van het betrokken bestuurslid als onvoldoende' en `betrokkene kan gedurende drie achtereenvolgende maanden zijn functie niet uitoefenen'. Die laatste voorwaarde lijkt Sabirin op het lijf geschreven.

De coördinerende minister van Economische Zaken en Wahid-getrouwe Rizal Ramli zei gisteren na spoedberaad van het kabinet dat de wetswijziging nodig is omdat ,,de verantwoordingsplicht van de centrale bank teloor is gegaan''. Intussen lijkt een meerderheid van het parlement voorstander van enigerlei aanpassing van de wet op de centrale bank, maar het is nog onduidelijk hoe snel het hierover wil beslissen. De regeringsvoorstellen ,,zullen worden bestudeerd''.

Beursanalisten in Jakarta maken zich zorgen. Zij vrezen politiek opportune regelgeving die ruimte laat om strategische marktbeslissingen te sturen met het oog op politiek korte termijngewin. De politicoloog Juwono Sudarsono, minister van Defensie in Wahids vorige kabinet, waarschuwde gisteren voor politisering van de centrale bank. Poltieke partijen azen, aldus Sudarsono, op posten in het bestuur van de bank ,,met het oog op fondsenwerving voor de verkiezingen van 2004''.