Korte metten met mondiale ambities

De tijd van vlaggetjes planten op de wereldkaart is voor sommige Nederlandse bedrijven definitief voorbij. ABN Amro en ING kiezen voor zekere winstgroei in plaats van gedurfde mondiale ambities.

Dat juist het kleine Nederland over zo'n groot buitenland beschikt was al langer bekend, maar de lessen uit deze wijsheid dringen in ondernemend Nederland slechts langzaam door. Deze week maakten ABN Amro en ING bijna gelijktijdig korte metten met hun mondiale ambities. De eerste zet het mes in het wereldomspannende netwerk van vestigingen, de tweede beëindigt de ambities op het vlak van mondiaal zakenbankieren.

Maar de banken staan niet alleen. Recentelijk heeft ook KPN, na de peperdure telecomveilingen in Groot-Brittannië en Duitsland, de ambities moeten terugschroeven. De aandeelhouders maakten het telecombedrijf pijnlijk duidelijk dat ze rendement willen zien in plaats van groene of oranje vlaggetjes op de wereldkaart. En deze herfst nog beëindigde automatiseerder en voormalige `wereldbedrijf' Origin – actief in 25 landen – zijn ambities door zich te laten overnemen door een Franse branchegenoot.

ABN Amro was gisteren openhartig over de nieuwe aanpak. Voor de drie nieuwe sectoren internationale bedrijven, particuliere klanten/kleine bedrijven en zeer rijke klanten zijn de financiële doelstellingen bekendgemaakt die moeten leiden tot een verdubbeling van de winst in 2004. Eerder had de in juni aangetreden bestuursvoorzitter Rijkman Groenink al laten weten de aloude ambitie van mondiale `netwerkbank' te zullen opgeven. Tien landen worden helemaal verlaten, terwijl nog eens vijftig landen slechts een vertegenwoordiging krijgen voor grote internationale klanten. In hoogstens vijftien landen zal de particuliere klant nog worden bediend.

Het terugdringen van de internationale activiteiten kost weliswaar ruim 800 miljoen euro omzet, maar er komt minimaal 11 miljard euro vrij aan activa, die kunnen worden ingezet bij andere, winstgevender activiteiten. Door kosten te reduceren en extra synergie tussen de verschillende onderdelen moet het belangrijkste doel – ,,maximaliseren van de aandeelhouderswaarde'' – worden gehaald. ,,We moeten elkaar bij de bank beter de bal toespelen'', aldus Groenink. Dit Ajax-model moet het aandeel in vier jaar in waarde verdubbelen.

Met name bij het zakenbankieren en private banking (voor welgestelde klanten) wordt de nieuwe aanpak goed zichtbaar: bestaande klanten beter benutten, in plaats van zoveel mogelijk producten op zoveel mogelijk plaatsen aanbieden. ,,Vroeger maakten we geografische keuzes, nu hebben we onze 10.000 klanten centraal gesteld'', stelde bestuurder R. van Tets gisteren. Hij is verantwoordelijk voor het zakenbankieren waar grote, internationale klanten voor de inkomsten zorgen. ,,Van deze klanten krijgen 4.000 extra aandacht, terwijl de overige 6.000 cliënten goed ontwikkeld moeten worden om ook in deze categorie te komen.''

Naast een verdubbeling van baten (12 miljard euro in 2005) streeft Van Tets naar kostenreductie, bijvoorbeeld door slimmere automatisering en bundeling van krachten. Over vier jaar moet het kostenniveau 10 tot 15 procent lager liggen, ofwel bijna 500 miljoen euro.

Hij mocht gisteren nog eens zeggen dat het zakenbankieren ABN Amro uitstekend afgaat in de Verenigde Staten. De baten bedragen jaarlijks meer dan 1 miljard dollar, terwijl meer dan vijfhonderd grote bedrijven klant zijn bij de bank. En voor de hoge bonussen die vooral in dit segment worden verstrekt had Groenink ook nog een slimme oplossing. ,,We willen de mensen steeds meer prikkelen met beloning in eigen aandelen.''

De extreem hoge bonussen zouden samen met de tegenvallende rendementen voor ING juist aanleiding zijn het zakenbankieren drastisch terug te schroeven. Zondag maakte het concern duidelijk dat het een onderzoek instelt naar de toekomst in de Verenigde Staten van zakenbank Barings. In de wereld van het snelle geld is de aankondiging van een onderzoek al voldoende om een uitstroom van personeel te veroorzaken. Voor waarnemers in Londen, waar gisteren al werd gespeculeerd over het volledig afstoten van Barings, was de conclusie duidelijk: ook ING heeft de ambitie opgegeven om voor alle klanten alle producten te willen leveren.

Voor Groenink van ABN Amro was deze stap terug aanleiding om de overbuurman in Amsterdam te plagen. ,,We hebben nog overwogen om het vandaag alleen over onze zakenbankactiviteiten in de Verenigde Staten te hebben'', zo begon hij gisteren zijn presentatie. Voor Barings bleek later evenwel geen belangstelling te zijn.