Japanse rebel Kato durft niet te bijten

LDP-rebel Koichi Kato durfde gisteren niet door te zetten. Premier Mori overleefde een motie van wantrouwen en de Japanse kiezer is weer een illusie armer.

Niet premier Yoshiro Mori van de regerende Liberaal Democratische Partij (LDP) was gisteren de grote verliezer bij de stemming over een motie van wantrouwen in het Japanse parlement, maar de Japanse kiezer. Zijn vertrouwen in de vaderlandse politiek is ernstig ondermijnd door de gebeurtenissen van gisteren.

Een week lang had Mori's partijgenoot Koichi Kato de rebellie tegen zijn premier gepreekt. Hij zou zich met zijn medestanders bij de oppositie voegen en de impopulaire Mori een nederlaag toebrengen, want onder Mori ,,gaat het land naar de donder'', zoals hij vorige week zei. Maar een kwartier voordat gisteravond de zitting van het parlement begon, berichtten Japanse media opeens dat Kato c.s. tijdens de cruciale stemming uit het parlement weg zouden blijven.

Televisiebeelden toonden later een groepje huilende would-be rebellen in een hotelzaaltje, terwijl in het parlement de stemming over de motie plaats had. Kato was tot de conclusie gekomen dat hij niet genoeg medestanders om zich heen had weten te verzamelen om Mori te verslaan. Potentiële LDP-rebellen waren in de voorgaande dagen onder grote druk gezet door de partijtop, volgens sommige commentatoren onder dreiging van onder meer het openbaar maken privé-schandalen. Ook zouden alle rebellen uit de partij worden gegooid. Kato koos er uiteindelijk voor de strijd niet aan te gaan.

Grote verliezer is uiteindelijk de kiezer. Kato had zich beroepen op de publieke opinie. Driekwart van de bevolking geeft geen steun aan Mori's premierschap, blijkt uit opiniepeilingen. Diezelfde peilingen gaven aan dat Kato's rebellie juist wel op enorme steun kon rekenen. Nieuws- en actualiteitenprogramma's zijn de afgelopen 24 uur bestookt door gedesillusioneerde, woedende kijkers die hadden willen zien dat Kato aan zijn standpunt had vastgehouden. ,,Ik heb het vertrouwen van de bevolking beschaamd'', zei Kato vandaag.

Het probleem met de LDP is dat de partij geen verzameling van ideologisch gelijkgezinden is. De partij kent veel gezichten en opinies. Bovendien is de partij voortgekomen uit de enige toegestane politieke partij tijdens de Tweede Wereldoorlog en heeft zij de neiging nog immer het land als éénpartijstaat te beschouwen. Het ronselen van stemmen heeft plaats via de corporatistische structuur van het land. Ook hebben veel kiezers moeite de partij achter zich te laten omdat de LDP het land succesvol heeft bestuurd tijdens wederopbouw en de periode van hoge economische groei.

Desondanks verlaat de kiezer langzaam maar gestaag de LDP nu de economie al een decennium lang kwakkelt. Dit weekeinde kregen de gezamenlijke politieke partijen wederom een forse waarschuwing. In de provincie Tochigi, net buiten Tokio, werd de 16 jaar lang zittende gouverneur, gesteund door alle politieke partijen en alle relevante organisaties, bij een tussentijdse verkiezing naar huis gestuurd door een onafhankelijke kandidaat. Diens belangrijkste beleidspunt was het beëindigen van onnodige grootschalige publieke werken die de overheid uitvoert als `economische stimulering'. Vorige maand gebeurde hetzelfde al in de provincie Nagano. Beide provincies werden als conservatief beschouwd.

Het is deze ontwikkeling die Kato en zijn medestanders hadden aangezet tot hun rebellie tegen Mori. Iedereen spreekt in Japan over de noodzaak van hervorming, zelfs de regerende LDP. Hervormingen zouden moeten bestaan uit een terugtredende overheid. Maar het belangrijkste beleid van Mori c.s. is het vergroten van de overheidsuitgaven waardoor de afhankelijkheid van verzwakte bedrijven van de overheid, vooral in de bouw, alleen maar groter wordt. Opkomst van nieuwe bedrijvigheid wordt er niet door gestimuleerd. Hervorming betekent afstand nemen van eerder beleid en daartoe is de LDP niet in staat.

Zomer volgend jaar krijgt de kiezer weer de kans van zich te doen spreken als de helft van het Hogerhuis opnieuw wordt verkozen. Bij een belangrijk deel van de LDP leeft het idee dat deze verkiezingen een verloren zaak zijn als Mori op de premierzetel blijft zitten.