Grote protesten over kleine bedrijven

In New Delhi zijn gisteren massale protesten uitgebroken tegen de gedwongen verhuizing van duizenden bedrijven.

Een stad kan wonderlijk snel veranderen in oorlogsgebied. Wegblokkades met planken en smeulende autobanden, uitgebrande stadsbussen, gekantelde personenauto's, ingeslagen winkelruiten en stenen en ijzeren voorwerpen op de straten waren vanochtend vroeg de stille getuigen van de massale protesten en demonstraties die gisteravond plaatsvonden. Politieagenten gebruikten toen traangas en schoten in enkele gevallen met scherp, waarbij ten minste een dode en zes gewonden vielen. Nu staan de agenten in zware mantels de winterkou te trotseren, wachtend op de komende gebeurtenissen. Want dat de acties in de loop van de dag de hoofdstad opnieuw in een rokerige chaos zullen veranderen is vrijwel zeker.

De betogingen begonnen gistermiddag nadat gemeentelijke ambtenaren honderden kleine industriële bedrijven in het oosten en noorden van New Delhi met houten platen dichtspijkerden. Het Hooggerechtshof had het stadsbestuur namelijk gemaand zich te houden aan het bestemmingsplan dat voor de hoofdstad is uitgevaardigd, waarin is vastgesteld dat er geen industriële bedrijvigheid mag voorkomen in woonwijken.

Het plan dat is opgesteld door de nationale overheid is helder en overzichtelijk, maar voor een organisch gegroeide stad als Delhi nauwelijks uitvoerbaar. Het gaat om meer dan honderdduizend kleine en middelgrote bedrijven, variërend van machinewerkplaatsen, houtzagerijen en graanmolens tot chemische fabriekjes. Het stadsbestuur plaatste begin dit jaar advertenties waarin bedrijven werden opgeroepen zich te laten registreren, om in aanmerking te komen voor herlokatie. Maar de bedrijven die zich vrijwillig aanmeldden, merkten dat ze ver buiten de stad werden geplaatst, in gebieden zonder infrastructuur of voorzieningen voor hun arbeiders. Het gevolg was dat meer dan driekwart van de ondernemers besloot zich niet op te geven voor herlokatie.

Milieu-organisaties stapten hierop naar de rechter om uitvoering van het bestemmingsplan af te dwingen. Het Hooggerechtshof bepaalde vorige week dat het stadsbestuur vanaf overmorgen minachting van het hof zal worden aangerekend als de woongebieden niet onmiddellijk worden vrijgemaakt van industriële nijverheid. Daarom begonnen ambtenaren gisteren met het hardhandig sluiten van bedrijven, waarna arbeiders en kleine ondernemers de straat opgingen. De woede van de actievoerders werd nog vergroot door geruchten dat bedrijven die eigendom waren van machtige politici werden ontzien. Bovendien was bij velen de indruk ontstaan dat alleen milieuvervuilende fabrieken moesten verdwijnen en niet, zoals nu blijkt, alle bedrijven in residentiële gebieden.

Intussen zijn de politici begonnen elkaar de schuld te geven voor de uit de hand gelopen situatie. Volgens het nationale ministerie voor Stadsontwikkeling had het bestuur van Delhi sinds 1996 de tijd om het bestemmingsplan uit te voeren. Door de halfslachtige methode van advertenties en vrijwillige aanmeldingen is de stad nu in problemen gekomen.

Het stadsbestuur op zijn beurt vindt dat de nationale regering geen rekening houdt met de omvang van het probleem: het gaat om honderdduizend bedrijven waar meer dan een miljoen mensen werkzaam zijn. Pikant detail is dat het stadsbestuur gevormd wordt door de Congrespartij, die in de nationale politiek in de oppositie zit.

Omdat het bestuur van Delhi rekening houdt met het `menselijke aspect' van de zaak heeft de politie opdracht zich terughoudend op te stellen.