Europa in uniform

DE TIJD DAT Nederland dacht internationaal goede sier te kunnen maken met een leidende rol in een vredesoperatie, zoals nu in Eritrea, ligt alweer achter ons. De betrokken EU-ministers, gisteren in Brussel bijeen, hebben namelijk een volgende stap willen zetten op de weg naar een autonome Europese vredesmacht. Als we de Franse bewindsman Richard mogen geloven is de Europese Unie al voor 2003 in staat kleinschalige vredesoperaties zelfstandig uit te voeren. Nederland zal dan op zijn best een partner zijn in zo een Europese onderneming.

De Europese ambities reiken ver. Niet alleen wil men de (satelliet)capaciteit verwerven om onafhankelijk van de Verenigde Staten inlichtingen te verzamelen, ook troepentransport over grotere afstanden en autonome bevelvoering te velde moet mogelijk zijn. Het verst reikende scenario lijkt de inzet van een expeditiemacht over een afstand van vierduizend kilometer in een klimaat analoog aan dat van de Adriatische zee, waar vijandige partijen uit elkaar moeten worden gehouden. De omvang van die strijdmacht gaat een simpele vredesoperatie ver te boven. Wie hier aan Bosnië en Kosovo denkt, slaat de plank waarschijnlijk niet ver mis.

NAARMATE MEER over de Europese plannen bekend is, wordt duidelijker dat het niet langer gaat om een aanvulling op de NAVO maar om een vervanging ervan. De Franse zienswijze dat Europa over een eigen leger moet beschikken dat op grond van puur Europese overwegingen wordt ingezet, maakt school. De oorspronkelijke, minimalistische benadering van Nederland - Europa treedt uitsluitend autonoom op in laagdrempelige spanningssituaties waar de NAVO aan voorbij gaat - is niet langer actueel. Een strijdmacht van 58.000 soldaten, 75 oorlogsschepen en 300 tot 350 gevechtsvliegtuigen mag op zichzelf een volwassen leger worden genoemd.

Dat er binnen de Unie toch aarzelingen over deze ambities bestaan, heeft te maken met het feit dat aantallen manschappen, schepen en vliegtuigen tegenwoordig niet alles zeggen. Het gaat om de slimme technieken die het mogelijk maken zo een strijdmacht ook zelfstandig te laten opereren. Daar komt de NAVO, of beter gezegd daar komen de Amerikanen dan toch weer opmarcheren. Het zal Europa jaren en immense investeringen kosten om hen op dat gebied te evenaren.

UIT DE BLAMAGE van het Europese militaire optreden in Kosovo worden inmiddels heel andere conclusies getrokken dan die aanvankelijk, zeker in Den Haag, werden voorzien. Europa moest een inhaalslag leveren om in de toekomst nog aan een NAVO-interventie te kunnen deelnemen. Generaals aan beide kanten van de Atlantische Oceaan lieten weten dat zonder zo een operatie Europese landen in de toekomst langs de zijlijn zouden staan, ook als er in Europa zelf moest worden ingegrepen. Dit veronderstelde een geïntegreerde Atlantische inspanning. Nu maakt Europa zich op om zijn eigen militaire weg te gaan. Dat betekent dat het zijn eigen kastanjes uit het vuur zal moeten halen. De VS zullen er immers weinig voor voelen de uitgang voor Europa open te houden nadat zij eerder bij de ingang zijn geweigerd.