VERLEGEN REUS POMPT IEDEREEN OP

Basketballer Rik Smits sloot deze zomer een twaalfjarige carrière in de Amerikaanse competitie bij de Indiana Pacers af. Daardoor is hij plots beschikbaar voor de nationale ploeg. In Rotterdam maakte de wereldster gisteren tegen België na ruim dertien jaar zijn rentree. ,,Ik doe dit puur voor mijn plezier.''

Een klein blond mannetje sjorde na afloop van de basketbalinterland Nederland-België met al zijn kracht aan het immense lichaam van Rik Smits. ,,Come daddy, come.'' De 34-jarige Smits lachte, zette een handtekening en streelde zijn 4-jarige zoontje Derrik door zijn haren. Voor Smits staat sinds hij gestopt is met zijn professionele carrière zijn gezin op de eerste plaats. Basketballen doet hij nog slechts voor het plezier. Zoals gisteren voor een kleine duizend toeschouwers in het Topsportcentrum van Rotterdam.

De 2.24 meter lange Nederlander is na twaalf jaar NBA (de professionele Amerikaanse competitie) multimiljonair en wereldster geworden. Als center van de Indiana Pacers speelde hij maar liefst 999 wedstrijden op het hoogste niveau ter wereld. Na een aanvankelijk moeizaam begin groeide hij in de Verenigde Staten uit tot een absolute topbasketballer. Na de kansloos verloren NBA-finale tegen de Los Angeles Lakers besloot hij deze zomer te stoppen met zijn professionele carrière. Hij kende fysieke ongemakken. Zonder pijn speelde hij vrijwel nooit. Maar dé reden om terug te treden was dat niet. Smits wilde de eer aan zichzelf houden voordat hij echt over zijn hoogtepunt heen zou zijn.

Smits nam afscheid als een held. Maar sterallures heeft hij nooit gekregen. Hij is zichzelf gebleven. Een rustige, vriendelijke en ietwat verlegen jongen die toevallig zeer goed kon basketballen. Toen hem per e-mail werd gevraagd of hij zich nu beschikbaar wilde stellen voor het Nederlands team, zei hij zonder aarzelen ja. ,,Ik heb het altijd leuk gevonden om voor Nederland uit te komen. Het kwam er alleen steeds niet van. Ik had blessures of de verzekeringspremie was een probleem. Nu kan het gewoon.''

Hoewel de Nederlandse Basketbal Top (NBT) op voorhand bij herhaling had laten weten dat Smits na de oefenwedstrijd tegen België absoluut geen vragen van de pers zou beantwoorden (,,hij komt om te basketballen, niet om te lullen''), bleek de basketballer zelf geen enkel probleem te hebben om nog even stil te staan bij zijn met 83-70 verloren, kleurloze rentree in de nationale ploeg. In zo'n twintig minuten maakte hij drie punten, gaf hij twee assists, pakte hij één rebound en was hij goed voor drie blocks.

,,Ik ben teleurgesteld. Dit viel niet mee'', sprak hij met een Brabants-Amerikaanse tongval. ,,Ik was nogal moe. Ik had last van een jetlag. Ik hoop dat Nederland woensdag tegen Israël een andere Smits te zien krijgt.''

De verwachtingen rondom Smits waren hoog gespannen. Afgelopen zaterdag kwam hij met zijn vrouw en zijn twee kinderen terug in Nederland. Behalve de aankomst van Sinterklaas kon hij zijn gezin nog niets laten zien van het land waarin hij opgroeide. Gisteren stond hij om tien uur in de ochtend al te basketballen met zijn nieuwe ploeggenoten.

Een paar uur later speelde hij zijn veertigste interland. Alle ogen waren gericht op de reus met nummer vijftien. Hoe hij zich rekte en strekte, hoe hij een flesje drinken pakte en hoe hij zijn trainingsjack uittrok. Bij het inspelen dunkte hij een paar keer tot genoegen van het publiek de bal in het net. Even voor de wedstrijd mocht de ploeg met hem op de foto. Tientallen camera's klikten.

In de paar uur die Smits gisteren had om zijn ploeggenoten te leren kennen, kwam hij nog niet veel verder dan een vluchtige indruk. ,,Maar het niveau is me niet tegengevallen'', zei Smits. ,,Ik heb al wel gezien dat er een paar talenten bij de ploeg zitten. Wie? Dat weet ik niet. Ik ken hun namen nog niet.'' Smits kent vrijwel niemand in de nationale selectie, maar iedereen in de nationale selectie kent Smits.

Raoul Heinen, het 20-jarige talent van de Amsterdam Astronauts, schudde gisteren als ploeggenoot de hand van Nederlands beste basketballer aller tijden. ,,Ik kende hem alleen van de televisie'', zei Heinen na afloop van de wedstrijd. Heinen verlaat zelf volgende maand de Nederlandse competitie. Hij gaat naar het Amerikaanse Fairfax om als spelverdeler bij de ploeg van de George Mason University te spelen.

Heinen: ,,Smits heeft het helemaal gemaakt in de Verenigde Staten. Het is prachtig dat hij nu de Nederlandse ploeg komt helpen. Het is bijzonder om met hem te spelen. Waar mijn eigen avontuur straks eindigt weet ik niet. Ik heb mezelf geen doel gesteld. Maar als ik ooit de kans krijg om net als Smits in de NBA te spelen, zal ik die natuurlijk met beide handen grijpen.''

Eerst moet Heinen met Smits de komende weken een reeks kwalificatiewedstrijden voor het Europees kampioenschap gaan spelen. Komende woensdag is Israël de eerste tegenstander. Hoe de ploeg ervoor staat is voor bondscoach Maarten van Gent ook na de wedstrijd tegen België nog een groot vraagteken. Net als Smits zag Van Gent gisteren een groot aantal spelers voor het eerst samen aan het werk. Maar voor Van Gent staat vast dat de komst van Smits positief kan werken op de rest.

Van Gent, die een paar maanden geleden voor een toernooi in eigen land nog werd geconfronteerd met zoveel afzeggingen dat hij niet eens een ploeg kon opstellen, beschikte gisteren over een selectie met zeven nieuwelingen. Van Gent: ,,Misschien zijn er jongens die nu, nu Smits erbij is, wel willen komen. Ik weet het niet. Maar iedereen die ik heb geselecteerd is gekomen.''

Een oordeel over het spel van Smits kon Van Gent gisteren nauwelijks vellen. ,,Maar ik moet eigenlijk wel zeggen dat zijn conditie me alleszins meeviel. Zijn passing, zijn ervaring, zijn bewegingen, dat is allemaal speciaal. Zijn totale spelletje is van een ander niveau. Maar ja, je kan met één man natuurlijk geen wedstrijden winnen.''

De aanwezigheid van Smits werkte gisteren niet alleen motiverend voor Nederland, ook de Belgen lieten zich erdoor beïnvloeden. Tomas van den Spieghel, directe tegenstander van Smits, groeide met twintig punten zelfs uit tot de beste man van het veld. Al na drie seconden moest Van den Spieghel zich na een ongelukkige elleboogstoot van Smits op zijn neus laten vervangen, maar de Belg wilde van geen wijken weten en keerde snel terug in het veld. ,,Ik was zo opgepompt om tegen Smits te spelen'', zei Van den Spieghel, speler van Oostende. ,,De kans om tegen zo'n iemand te spelen krijg je namelijk niet zo vaak. Ik laat straks wel een fotootje maken van mijn neus.''

Smits beleefde gisteren ondanks de nederlaag in ieder geval plezier aan zijn comeback voor Nederland. Spijt van zijn besluit om de NBA vaarwel te zeggen heeft hij nog niet gehad. ,,Nee, ik volg de competitie een beetje van afstand. Mijn nieuwe leven bevalt me wel.'' Maar helemaal `los' is Smits nog niet van de Indiana Pacers. ,,Er is nog een kleine kans dat ik in het voorjaar eventueel toch meedoe aan de play offs. Het hangt ervan af hoe ik me voel.''

De man met schoenmaat 54 geniet voorlopig met volle teugen van zijn rust. Hij heeft nu ook meer tijd om met zijn grote hobby bezig te zijn. Menig uurtje besteedt hij aan het knutselen aan oude auto's en motoren. Verder heeft hij overeenstemming bereikt met NAC Basketball om bij de Bredase eredivisionist als adviseur op technisch en organisatorisch vlak op te treden. En sinds kort zit hij zelf regelmatig als aandachtig toeschouwer op de tribune. Zijn 7-jarige dochter Jasmine speelde namelijk onlangs haar eerste basketbalwedstrijd. Eén ding heeft ze in ieder geval gemeen met haar vader. Ze zal altijd groter zijn dan haar leeftijdgenootjes.