`Gelatiniseerde' Japanner anoniem in hotel in Tokio

Als onopvallend burger arriveerde de Peruaanse president Alberto Fujimori afgelopen vrijdag op het vliegveld van Tokio. Hoogwaardigheidsbekleders noch erewacht stonden klaar om het staatshoofd eer te bewijzen, alleen een zwarte limousine waarmee hij zonder commentaar in het Tokiose verkeer verdween. Het eerstvolgende levensbericht was de verklaring die vandaag in de kleine uurtjes opeens werd uitgegeven in Hotel New Ohtani, waar hij zich volgens Japanse media ophoudt. Binnen 48 uur zal hij aftreden.

Japan heeft een tweeslachtige band met Fujimori. Aangezien zijn ouders ooit uit Japan emigreerden, is er meer oog voor Fujimori dan voor andere willekeurige regeerders op deze wereld. Anderzijds is Fujimori, die geen woord Japans spreekt, volledig `gelatiniseerd' en is zijn dictatoriale houding een wereld van verschil met de zachtere, doch ook vaak dwingende hand van Japans naoorlogse leiders.

Maar Fujimori's onscrupuleuze daadkracht kwam Japan goed van pas toen Peruaanse rebellen in december 1996 de residentie van de Japanse ambassadeur in Lima tijdens een feest bezetten en honderden feestgangers gijzelden. Na maandenlange onderhandelingen heroverden Peruaanse militairen plots het gebouw. Alle gijzelnemers kwamen om het leven. De Japanse regering heeft meer ervaring met het toegeven aan terroristen, dan met zulk hard optreden. Maar het harde optreden van Fujimori, waarbij geen feestganger het leven verloor, redde het gezicht van de toenmalige regering Hashimoto die binnenlands onder vuur lag. Door onvoldoende beveiliging waren buitenlandse gasten van Japan aan dit levensgevaarlijke avontuur blootgesteld.

Fujimori arriveerde in Japan vanuit Brunei waar hij deelnam aan de top van landen rond de Stille Oceaan, de APEC. Zijn zoon, zus en zwager (de Peruaanse Ambassadeur in Tokio) wonen in Japan. Fujimori heeft nog niet laten weten of hij in Japan wil blijven. De ontwikkelingen in Peru zijn een ,,binnenlandse aangelegenheid'', aldus een woordvoerder van premier Yoshiro Mori, en ,,Japan zal het democratiseringsproces in Peru blijven steunen''. Fujimori heeft volgens de Japanse overheid een visum voor een jaar. Als afstammeling van Japanse voorouders zou hij gemakkelijk een permanente verblijfsvergunning moeten kunnen krijgen.

In Japan leven honderdduizenden Zuid-Amerikanen als Fujimori. Een eeuw geleden vertrokken hun voorouders met name richting Brazilië en Peru om een beter bestaan op te bouwen. De keus voor Zuid-Amerika was gedwongen omdat de Verenigde Staten de immigratie van Aziaten destijds beperkten. Zo'n 250.000 van hun nazaten zijn de laatste jaren naar Japan teruggekeerd omdat hier meer werk is en Japanners zelf niet meer bereid zijn zwaar en vies werk te doen. Net als Fujimori spreken de meeste van deze Zuid-Amerikanen bij aankomst geen woord Japans. Wel hebben ze een volledige subcultuur opgezet met eigen Spaans- en Portugeestalige kranten, satelliettelevisie, restaurants en sambafestivals.