Anders sparen

Op 1 januari gaan de deuren van de boxen 1, 2 en 3 open en moeten inkomens en vermogens een onderkomen zien te vinden. Veel lezers maken zich daar zorgen over. Zij willen de voordeligste box voor hun centen, maar zien over het hoofd dat de inkomstenbelasting daalt en de vermogensbelasting verdwijnt. Net als de inkomstenbelasting op beleggingsopbrengsten (zoals rente, dividend en huur). Dus wanneer je (voorlopig) niets doet, ga je er meestal al op vooruit.

Algemene tips en commerciële aanbevelingen die de ronde doen wakkeren de onrust aan. Vaak overbodig. Voor een juist oordeel moet je uitsluitend uitgaan van iemands persoonlijke situatie.

Zo dook deze week het bericht op dat hypotheekverstrekkers (geldleners) een belastingvoordeel kunnen behalen door de rente over de eerste zes maanden van volgend jaar al dit jaar te betalen en over het belastingjaar 2000 af te trekken. Levert dat een voordeel op?

Stel de rente voor een half jaar op 10 duizend gulden. Die trek je af tegen 50 procent, wat 5.000 gulden voordeel oplevert. Volgend jaar val je echter in het 42 procent tarief, waardoor het aftrekvoordeel met 800 gulden daalt tot 4.200. Eenmalige winst 800 gulden. Maar je moet het geld nu hebben en je loopt de (spaar)rente op de vooruitbetaling mis. Bedraagt die rente 2 procent voor zes maanden, dan kost dat 200 gulden (over 10 duizend). Netto voordeel 600 gulden, bij benadering. Een duidelijk voordeel.

Hoe voordelig is het wanneer je volgend jaar eenmalig 10 duizend gulden extra aflost? Stel de hypotheekrente op 7 procent, dan betaal je daarvan in het nieuwe 36,85 procent-tarief (tussen 31.652 en 58.380 gulden) 63,15 procent zelf – 100 min 36,85. Of: 4,42 procent – 63,15 van 7 procent. In guldens per 10 duizend betaal je 442 gulden minder. Per jaar! Per 100 duizend gulden komt dat op een 4.420 gulden hoger besteedbaar inkomen.

Wat doe je eigenlijk, door extra af te lossen? Je verplaatst 10 duizend gulden van box 3 naar box 1, waar de huisschulden thuishoren. Daardoor ontloop je de 1,2 procent heffing over het box 3-vermogen, boven de vrijstellingen en aftrekbare schulden. De totale besparing komt dus op 5,62 procent -4,42 procent aflossing plus 1,2 procent heffing. Zo maak je op die 10 duizend gulden aflossing 5,62 rente vast per jaar, onbelast. Omgekeerd sparen dus.

Een vergelijkbare 65-plusser springt er zelfs beter uit. Hij betaalt 18,95 procent aan belasting en premies, en betaalt zelf 81,05 procent van de hypotheekrente. Of: 5,67 procent – 81,05 van 7 procent. Tel daar de 1,2 procent heffing bij, en het rendement bedraagt 6,87 procent.

Het is toch merkwaardig dat zoveel mensen in de lagere belastingtarieven stug vasthouden aan hun aflossingsvrije hypotheek en daarnaast flink blijven sparen in (straks) box 3. En daarbij nog koortsachtig zoeken naar een spaarrekening die een flinke rente (om die 1,2 procent te compenseren) oplevert, terwijl ze die zelf kunnen opzetten.

Kleine zelfstandigen, freelancers en ander los werkvolk kunnen overwegen hun 10 duizend gulden (of meer) in box 3 eenmalig te gebruiken als dekking tegen het risico van arbeidsongeschiktheid. Weliswaar vallen de meeste van hen verplicht onder de WAZ (Wet Arbeidsongeschiktheidsverzekering Zelfstandigen), maar dat is niet meer dan een basisvoorziening van hooguit het wettelijk minimumloon, na 52 weken ziekte. Veel meer doen ze niet aan arbeidsongeschiktheid, blijkt uit reacties. Daar doen ze wel eens stoer over. Zo van `mij kan niets gebeuren'. Ja, ja.

Je kan voor 10 duizend gulden eenmalig een arbeidsongeschiktheids-polis kopen. De storting is in een keer aftrekbaar van het inkomen in box 1. Om een ruwe indruk te geven van de omvang van zo'n dekking, een voorbeeld ontleend aan het periodiek van de Rotterdamse Acadium Groep. Maar haast iedere assurantietussenpersoon bemiddelt in deze verzekeringen.

Je stort eenmalig tegen de 17 duizend gulden, wat na de aftrek in het nieuwe 42 procent tarief neerkomt op circa 10 duizend netto. Daarmee ben je verzekerd voor 20 jaar en een uitkering van 1.750 gulden per maand. De verzekering is `WAO-volgend' met een volledige uitkering vanaf 45 procent arbeidsongeschiktheid. Het eigen risico is 365 dagen. Je bent er met één betaling vanaf en ontloopt eventuele toekomstige premieverhogingen. Wie dit jaar nog betaalt, trekt mogelijk af in het 50 procent tarief. Je moet zo'n polis natuurlijk afstemmen op je individuele behoefte en risico. De storting van een koopsom levert extra financiële voordelen. Ook een vorm van anders sparen.

Adriaan Hiele beantwoordt vragen van lezers op www.nrc.nl/economie.

    • Adriaan Hiele