`Samen op weg' voor Vladimir Poetin

In de schaduw van het Kremlin wordt hard gewerkt aan de vorming van een Poetin-getrouwe jeugdbond, `Samen op Weg'.

,,Waar is de jeugd toch'', vroeg het oudje. Haar man schudde berustend het hoofd en rolde zijn rode vaandel op. Opnieuw was de viering van de Oktober-revolutie in Moskou uitgelopen op een wandeltocht voor gepensioneerden.

Goed, er was vorige week een groepje jonge stalinisten in zwart leder, dat wat duwde en trok met de politie en `ons Moederland, de USSR' riep. De communistische partijleider Zjoeganov deelde partijboekjes uit aan jongeren. Maar dat viel in het niet bij wat er zich op dat moment aan de andere kant van het Rode Plein afspeelde. Daar betuigden vierduizend studenten hun trouw aan president Poetin. ,,Wij vloeken niet, wij roken niet, wij drinken geen bier bij elke gelegenheid. Wij steunen de president'', zo vatte een spreker hun beginselen bondig samen.

`Samen op Weg' organiseerde de bijeenkomst. De gele stickers van deze schimmige organisatie hangen overal in de metro. `Verbeter jezelf', luidt een slogan. En: `Jongeren voor de president'. Krijgt Poetin zijn eigen jeugdbrigade, een Komsomol nieuwe stijl? Het heeft er alle schijn van.

Zo zijn er hier en daar ook tere aanzetjes tot een persoonlijkheidscultus rond de nieuwe leider. De afdeling Leningrad van `Eenheid', de partij van de macht, gaf onlangs een boekje uit voor scholieren. Daarin ook een bladzijde over de kleine Vladimir Poetin. ,,Toen hij opgroeide, hielp hij de goede mensen en had hij echt een hekel aan slechte mensen.'' Het deed een beetje denken aan die andere `kleine Vladimir'-boekjes, over de kleine Lenin. In het dorp Izborsk worden bezoekers langs de route geleid die Poetin tijdens een bezoek in augustus aflegde. Binnenkort worden er bordjes geplaatst.

`Samen op Weg' oogt wat ambitieuzer. Een jaar geleden werd voor het eerst van deze beweging vernomen. Men vergaderde toen in jeugdclub Shark. Inmiddels heeft `Samen op Weg' een eigen hoofdkwartier. `Verboden te roken' staat op de deur. Binnen surfen studenten op nieuwe computers over het internet. Op een prikbord hangen foto's van recente uitstapjes.

Vasili Jakemenko (29) stelt zichzelf voor als adviseur van `Samen op Weg'. Een vlot pak, zwarte coltrui, duur horloge en dito mobiele telefoon: op en top professional. Jakemenko heeft een blauwe maandag in het apparaat van de president gewerkt. Wat niet betekent dat deze beweging door het Kremlin is opgezet, moeten we begrijpen. Het is iets heel spontaans.

Maar eerst tekent Jakemenko het organogram van zijn beweging. Aan de basis staat een vijftal gewone leden, die zwarte speldjes dragen. Zo snel een lid zelf een vijftal werft, promoveert hij tot `vijftal-commandant'. Hij krijgt dan een grijs speldje en een pager om contact te houden met het hoofdkwartier. Tien vijftallen vormen een eenheid, die onder een `eenheid-commandant' vallen. Die vormen samen de centrale raad, het hoogste orgaan. Zo heeft `Samen op Weg' binnen een paar maanden 10.000 leden geworven, zegt Jakemenko.

De uitgangspunten van `Samen op Weg' zijn samengevat in een brochure. ,,Onze morele code'', aldus Jakemenko. ,,Respecteer je ouders en ouderen. Moord niet en mishandel geen dieren. Geweld is nooit te rechtvaardigen. Vloek niet, rook niet, gebruik geen drugs. Drink niet – word althans geen alcoholist.'' Ietwat elementair, geeft de adviseur toe. Zijn beweging doet niet aan ideologie, maar aan idealen. Die heeft de Russische jeugd namelijk hard nodig.

,,Ze studeren en vinden geen werk. Dan vragen ze zich af: waarom leef ik? Ze kijken neer op hun ouders, vinden dat die voor niets hebben geleefd'', legt de adviseur uit. ,,Detsl (een soort Russische gangsta-rapper) vult het vacuüm, met een moraal van geld, bedrog en geweld. Er is een gebrek aan cultuur, aan spiritualiteit, aan burgerzin. Wij willen actief burgerschap stimuleren. Jongeren moeten iets doen voor het land waarin ze leven.''

En de president? De betoging op de dag van de Oktober-revolutie was vooral bedoeld om hem een hart onder de riem te steken, zegt Jakemenko. ,,Als mens moet de president zien dat de jeugd achter hem staat. Als mens die moe wordt van het harde werken, als mens die wordt omsingeld door lieden zonder scrupules, lieden die hem alleen op fouten willen betrappen.''

De studentenbonden zijn bezorgd over `Samen op Weg'. Hier en daar is er zelfs enig verzet. Op de technische universiteit Bauman werden de slaapkamers van Samen op Weg-activisten doorzocht en aanmeldingsformulieren in beslag genomen, omdat ze `agiteerden' zonder toestemming van de rector.

Vorige maand begon `Samen op Weg' de Timiriazev-landbouwacademie te ,,terroriseren'', zegt `Nikolaj', die met zijn voornaam wil volstaan. ,,Het is duidelijk dat ze steun van oudere kameraden hebben. Ze delen pagers uit alsof het niets is, bieden hun leden gratis kaartjes voor popconcerten en uitstapjes aan. Ze zeggen dat ze geen ideologie hebben, maar ze stampen de positie van de president erin. Moederland, staat, leiderschap.'' `Pavel' van de Bauman: ,,Het lijken wel padvinders met hun militaire structuur. Straks volgen de uniformen, wacht maar af. En daarna worden we weer in werkbrigades ingedeeld om voor niks aardappels te rooien. En op feestdagen op te draven om `we houden van u, Vladimir Vladimirovitsj' te roepen.''

Als `Samen op Weg' een proefproject is in de herdisciplinering van de Russische samenleving, gebeurt dat in elk geval nog een beetje stiekem. Adviseur Jakemenko doet geheimzinnig over zijn banden met de macht. Wie betaalt de pagers, de speldjes, de geplastificeerde ledenkaartjes, de stickers, de computers, het hoofdkwartier, de uitstapjes, de toegangskaartjes? ,,Zo duur is het allemaal nou ook weer niet'', antwoordt de adviseur. En daar wil hij het liever bij laten. Pavel: ,,Tegen ons maken ze er geen geheim van dat ze van het Kremlin zijn. En terecht. De meeste studenten willen niets liever dan een lidmaatschap van Poetins jeugdbrigade.''