Overwinning Oranje vooral van psychologische waarde

Met bijzonder veel genoegen schoof Louis van Gaal rond middernacht aan bij een banket van de Spaanse voetbalbond. Vóór de vriendschappelijke interland in Sevilla had de Nederlandse bondscoach de hoon over zich heen gekregen van het publiek toen de stadionspeaker zijn naam noemde bij de opstellingen. In een confrontatie die omgeven werd door sentimenten speelde de voormalige technisch directeur van Barcelona een belangrijke rol. De miraculeuze zege (2-1) van een experimenteel Nederlands elftal was weliswaar in strijd met alle logica, maar kwam op het juiste moment op de juiste plek. Na afloop kon Van Gaal een triomfantelijk lachje dan ook niet onderdrukken.

De zege was slechts van psychologische waarde. Na een koude start in de WK-kwalificatie konden Oranje en zijn nieuwe bondscoach deze meevaller goed gebruiken. Verder viel er weinig positiefs op te maken uit het spel van het Nederlands elftal. Of het moet de gedachte zijn dat dit team in staat is toe te slaan vanuit verdedigende stellingen. En dat zou met het oog op de cruciale interland in Portugal, maart volgend jaar, het grootste winstpunt kunnen zijn.

Gedwongen door onder meer blessures van Zenden, Overmars en Ronald de Boer experimenteerde Van Gaal met een nieuwe tactiek. De strijdwijze van Oranje tegen Joegoslavië op het EK, die hij bij zijn aantreden bombardeerde tot de nieuwe standaard, liet hij nu geheel los. Het Nederlands elftal speelde min of meer zoals Barcelona met drie verdedigers (Reiziger, Frank de Boer, Hofland), twee halfspelers op de flanken (Bogarde, Bosvelt), drie middenvelders in het centrum (Cocu, Bruggink, Davids) en twee aanvallers (Hasselbaink en Kluivert).

Oranje voelde zich vanaf de aftrap duidelijk ongemakkelijk in zijn nieuwe jasje. Terwijl aan Nederlandse kant toch vier spelers van Barcelona meededen. Bij Spanje waren het er ook nog eens vijf, zodat de in de Spaanse media aangekondigde confrontatie `Barça versus Barça' inderdaad opging. Op links hadden Bogarde en Hofland grote moeite om Mendieta en de opkomende Puyol onder controle te houden. Op de andere flank moest ook Bosvelt wennen met Luis Enrique en de linksachter Sergi voor zich. De oprukkende backs van Spanje hadden vrij spel en benadrukten het hiaat in dit gecompliceerde systeem.

Van Gaal meende dat het niet lag aan het concept, maar aan de uitvoering. ,,In balbezit hebben we niet onze beste wedstrijd gespeeld. Als we op het middenveld de goede keuzes hadden gemaakt in het positiespel, zouden we meer druk hebben uitgeoefend op de tegenstander. Bogarde dekte niet altijd de binnenkant af, waardoor Mendieta een paar keer gevaarlijk kon worden. Maar ik vond hem eigenlijk in zijn vaste positie als linksback nog minder. Hofland deed het in zijn rug heel goed, maar die moest ik wisselen door een spierverrekking. Aan Kluivert kon je zien dat hij een maand heeft stilgestaan. Hij miste wedstrijdritme.''

Het Spaanse elftal kreeg in de eerste helft veel kansen. Meestal stond de bij Juventus verguisde Van der Sar op de goede plaats, waarbij hij handen en voeten gebruikte om de bal te keren. Ook hij greep zijn kans op revanche. Mendieta, Raúl (2x), Puyol en Urzaiz, wiens kopbal door Davids van de lijn werd gewerkt, hadden Spanje op voorsprong kunnen brengen. Nederland deed alleen iets terug via Kluivert en Bruggink, die een voorzet van Hasselbaink net over het doel kopte.

In de tweede helft wisselden beide coaches volop spelers. Van Gaal gaf meteen na de rust Makaay (voor Kluivert), Van Bommel (Cocu), en Paauwe (Hofland) een kans. Later zouden ook Melchiot, Seedorf en Ricksen nog de gelederen versterken. Die wisselingen waren niet bevorderlijk voor het creëren van kansen. Nadat Hierro uit een vrije trap de Spanjaarden op voorsprong had gezet, leek het Nederlands elftal na de deceptie tegen Portugal opnieuw af te stevenen op een nederlaag. Het fenomeen-Hasselbaink zorgde voor een onverwacht keerpunt in de wedstrijd. Makaay kopte de bal na een verre pass uit de verdediging voor zijn voeten. De spits van Chelsea bedacht zich geen moment en schoot de bal door de benen van een verdediger in het net. Van Gaal: ,,Hasselbaink viel in de tweede helft wat terug, maar met dat doelpunt maakte hij nog eens duidelijk heel weinig kansen nodig te hebben. Het is als coach moeilijk om zo'n speler niet te selecteren.'' Hasselbaink: ,,Ik riep Makaay dat hij iets moest doorlopen om de bal te kunnen koppen. Ik kon in de draai schieten.''

Kort daarna werden beide doelpuntenmakers van het veld worden gestuurd. ,,Belachelijk dat ik eraf moest'', meende Hasselbaink. En ook Van Gaal vond dat de spits geen rode kaart verdiende. ,,Jerrel kreeg eerst een slag op zijn hoofd en daarna een kopstoot.'' Tv-beelden maakten duidelijk dat Hasselbaink eerst een trappende beweging maakte, vervolgens op de voet ging staan van Hierro, waarna de Spaanse aanvoerder reageerde met een kopstoot in het gezicht van de Nederlander. Hasselbaink: ,,Ik deed alleen mijn knie omhoog.''

In een tien-tegen-tien-situatie kreeg Nederland meer ruimte op het middenveld. De winnende treffer kwam echter uit een dood moment. Frank de Boer, reserve bij Barcelona, kopte met veel venijn de bal uit een corner van Seedorf in het doel. Oranje had in de tweede helft uit één kans twee doelpunten gemaakt. Aan de trefzekerheid lag het dus gisteravond niet.