Letters uit een luisterschelp

Buurtkruidenier en melkboertje zijn ter ziele, of opgenomen in een megagrutter. De trend is naar groot en gevarieerd. Op het terrein van boek en plaat gebeurt hetzelfde. Bezoek de vernieuwde Boekhandel Donner in Rotterdam.

Het doet pijn, maar de hoofdstedelijke trots moet wijken voor de waarheid: Rotterdam is een omweg waard geworden, Rotterdam is een must. Morgen is de verbouwing van boekhandel Donner een feit. Het oppervlak boeken, cd's en `boek gerelateerde producten' zal dan zijn vergroot van vier- naar zesduizend vierkante meter. Wanneer Donner de deuren opent, bezit Rotterdam – op boekengebied – iets dat zijn weerga in Nederland niet kent. ,,Zoiets is zelfs voor het eerst in heel Europa te zien'', zegt directeur Hans Peters met aan Amsterdamse arrogantie grenzende flair.

Vroeger was Amsterdam een paradijs op boekengebied. Op wandelafstand van elkaar lagen Allert de Lange, het modern antiquariaat van Van Gennep, Atheneum Boekhandel en Scheltema, Holkema en Vermeulen. Je was een halve dag zoet met snuffelen, kijken en vergelijken, zeker als je nog even bij de stalletjes in de Oudemanhuispoort langs ging. Helaas, een deel van de genoemde boekhandels is verdwenen. Toegegeven, SHV is verbouwd en uitgebreid, maar na wat er in Rotterdam is gebouwd, is Amsterdam op boekengebied een backwater geworden.

Donner was ooit weinig meer dan een aangeklede liftschacht met een enorme vide. Een uit de kluiten gewassen boekhandel met als meest in het oog springende nevenactiviteit wat luister- en kijkcd's. De boekhandel volgde slaafs een algemene trend in winkelland: om mensen binnen te lokken, werden er zithoekjes bijgeplaatst, werd koffie geschonken en wat muziek opgezet. Deze weg van lokkertjes en verleidingen is door Donner – ooit in 1912 begonnen als gereformeerde, theologische boekhandel – vervolgd en vervolmaakt.

De zithoek breidt zich in de nieuwe opzet uit tot horeca waardig formaat en manifesteert zich op verschillende locaties als Grand Café, dakterras, internetcafé of espressobar. De akoestische aankleding wordt verruimd met onder meer life-optredens van musici in het auditorium. Er komt in de kelder een luisterschelp aan het plafond te hangen, waaronder men als in een geluidsdouche voordrachten kan horen. Bladmuziek komt naast klassieke muziek te liggen en in het voorjaar kan de bezoeker cd's op verzoek laten inbranden.

Nieuw is ook het publishing on demand. Uitgevers hebben hun medewerking toegezegd om consumenten de gelegenheid te geven de niet meer uit voorraad leverbare boeken zelf af te drukken. De computer zoekt bijvoorbeeld een oude titel van een Biggles boek, suggereert Peters, de koper bepaalt een lettertype en drukt zijn eigen, unieke boek. Aanlokkelijk is ook de mogelijkheid om zelf uitgezochte topografische kaarten op groot formaat af te drukken.

Voor wie zijn oude knoken wil ontspannen en rustig alle veranderingen in zich wil opnemen, staan in de kelder tweehonderd stoelen klaar in zachte pastelkleuren. Daar is ook het verleden gestalte gegeven met mahoniehout en bruin leder in de hoek van de antiquarische boeken. Beneden in de kelder komen voorts kleine exposities die verband houden met grote exposities elders in de stad. In samenhang daarmee zullen er ook `themawinkels' komen. Wanneer in de Rotterdamse Kunsthal een Escher- of Bruna-expositie is, zullen Donnerbezoekers aan die expositie verwante zaken kunnen kopen: T-shirts, glazen, reproducties. Ook op de geschiedenisafdeling wordt de hebzucht geprikkeld. Platen van de beroemde illustrator Isling brengen de Nederlandsche en algemeene geschiedenis tot leven, ook te koop uiteraard.

Veel zich intellectueel wanende ouderen hebben zich voortgeplant en de zorg gekregen over nog analfabete medemensjes. Medemensjes die zijn opgegroeid in de wereld van computerspelletjes, Pokémonbeesten en afstandsbediening. Ook voor de aankomende leesvoerconsument is van alles te beleven. Zo zullen er voorleessessies komen en is veel ruimte vrijgehouden voor spelletjes. Spelletjes van academischer aard liggen bij de wis- en natuurkundeboeken.

Veertig illustratoren van kinderboeken zullen het komende jaar hun werk op de kunstafdeling exposeren en verkopen. In die trend past ook het aanbod aan `boek gerelateerde kunstobjecten', zogeheten multiples. Peters toont ter illustratie een soort opengeslagen pocketboekje van brons. In de categorie duur gaat de nieuwe Donner ook een beperkt aanbod aan bijzonder papier en luxe schrijfwaren verkopen. ,,Maar de kernactiviteit blijft boeken'', zegt Peters. En de consument op een vriendelijke manier van zijn kapitaal losweken natuurlijk.

Donner, Lijnbaan 150, Rotterdam. Inl 010-4132070. Opening vernieuwde Donner 17 nov om 16u30 op het Binnenwegplein. Vanaf 17u is de winkel, incl de vernieuwde kelder en begane grond, weer toegankelijk voor publiek. Na het openingsspektakel zal burgemeester Opstelten de tentoonstelling van de Rotterdamse kunstenaar Hans Wap openen en de eerste topografische kaart uitdraaien op de afdeling Reizen. Za 18 nov een voorproefje uit het toneelstuk Koning van Katoren: acteurs zingen liederen. Aansluitend signeert de auteur van het boek, Jan Terlouw, vanaf 14u30 op de afdeling Kinderboeken in de kelder. De verbouwing van de rest van het pand zal in de maanden erna voltooid worden. Open: ma 11-18u, di t/m do 09u30-18u, vr 09u30-21u, za 09u30-17u, zo 12-17u. Internet: Donner.nl