Dinsdag, dan is dit Milaan

De banken die de uitgifte van nieuwe aandelen van KPN leiden hebben een goeie prestatieprikkel. Met het geld dat KPN ontvangt moet het concern de schulden bij die banken aflossen.

Heeft u altijd al eens een 12 miljard gulden grote, mondiale uitgifte van aandelen en in aandelen omwisselbare effecten willen begeleiden? Op de zeepkist met een kanjer als Paul Smits, bestuursvoorzitter van KPN? Veertien dagen, twee continenten. Als het vandaag dinsdag is, is dit zeker Milaan, dat gevoel.

Tja, dan was dit uw kans. Had u ook maar, net als de bankiers die nu met Smits op pad zijn, KPN een paar miljard gulden moeten lenen. Het krediet was kennelijk doorslaggevend voor de selectie van de banken, zo valt op te maken uit het prospectus waarmee KPN en de banken beleggers over de streep proberen te trekken.

Op 21 juli leende KPN maximaal 5 miljard euro (11 miljard gulden) bij ABN Amro, 5 miljard euro bij de Amerikaanse Citibank en 3,3 miljard euro bij de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. De gulle gevers hadden wel een voorwaarde: zij moesten een leidende rol krijgen bij de mondiale uitgifte van effecten in november. Aldus geschiedde.

De regie kopen van een internationale transactie is tegenwoordig de gewoonste zaak van de wereld. Dat de banken er volmondig voor uitkomen is even wennen.

Met dezelfde openheid maakt KPN duidelijk waar de 12 miljard gulden voor wordt gebruikt die de beleggers betalen voor de nieuwe aandelen en de effecten die in aandelen kunnen worden omgewisseld. Dat geld gebruikt KPN om de leningen van de drie banken af te lossen.

De banken hebben daarmee een uitstekende prikkel om deze stapel effecten te verkopen, en de belegger weet waaraan hij toe is: hij neemt het risico over dat de banken niet langer willen dragen.

Om zich in te kopen in transacties als deze heeft een zakenbank eigen kapitaal nodig, dat gebruikt kan worden om leningen te verstrekken. Deze kapitaalbehoefte is een van de drijfveren achter de samenklontering van zakenbanken, specialisten met een kleine klantenkring die vooral op financiële markten actief zijn, en de zogeheten algemene banken, zoals ABN Amro en Citibank. Algemene banken willen juist een breed scala financiële producten aan bedrijven én particulieren verkopen.

Zakenbanken én algemene banken zijn tuk op telefoon- en internetbedrijven. KPN en consorten zijn bezige bijen, druk op de fusie- en overnamemarkt, gretig naar geld en goede raad en zij willen (of moeten) dochters en deelnemingen verkopen of naar de beurs brengen. De meter van de banken loopt. Rente op de verstrekte kredieten, maar vooral provisies voor advieswerk en de plaatsing van effecten. De rekening na de superovername van het Duitse mobiele telefoonbedrijf E-Plus, die eind vorig jaar werd aangekondigd, is illustratief. Voor advies aan zakenbanken: 130 miljoen gulden. Voor het regelen van de financiering: bijna 200 miljoen gulden. Een transactie als deze KPN-emissie levert de banken tussen 250 miljoen en 300 miljoen op.

Al is het sentiment op de financiële markten afgekoeld, KPN is zeker niet het enige telefoonbedrijf dat beleggers zoekt. Van oudsher is de concurrentie om het geld van professionele geldbeheerders heftig. Dezer dagen komen bijvoorbeeld ook aandelen van Telekom Austria, het Noorse telefoonbedrijf Telenor en de mobiele telefoondochter van het Spaanse Telefónica op de markt.

Nieuw is dat ook particuliere beleggers meer te kiezen krijgen. Deutsche Post mikt bij zijn beursgang ook op ,,kleine'' Nederlandse beleggers. KPN wil in onder meer Spanje en Italië aanhang werven. Typerende overeenkomst: de snoepjes voor particuliere beleggers smaken overal hetzelfde, net als de McDonald's. Particulieren krijgen een paar procent korting op de inschrijfkoers en een bonusaandeel voor elke tien aandelen die zij een jaar vasthouden.

Vanmiddag sluit de inschrijving voor particulieren, morgenmiddag is de laatste kans voor de geldbeheerders. Sommige kenners in de financiële wereld rekenen nog op wat vuurwerk morgenmiddag. De slotkoers van KPN morgen is maatgevend voor de prijs die beleggers voor hun nieuwe aandelen moeten betalen. Daar gaat nog een kleine korting vanaf.

De beheerders van flitskapitaal kunnen proberen de koers eerst kunstmatig te drukken, dan met een korting aandelen kopen en die vervolgens in de verwachte koerssprong op maandag weer van de hand te doen. Professionele beleggers zitten op hun handen: waarom nu aandelen kopen als je straks nieuwe kunt krijgen met een korting? Kun je nu beter wat verkopen. Afgaande op de koersbeweging van KPN gebeurt dat ook.

De banken van KPN moeten een koersval tegenhouden. Hoe hoger de koers van KPN, hoe beter voor het bedrijf en de bestaande beleggers.

Dossier KPN www.nrc.nl

Dit is deel 5 in een serie over de emissie van KPN. Eerdere afleveringen verschenen op 11, 13, 14 en 15 november.