Engelandvaarder

In Den Haag is gisteren de prominente Engelandvaarder ir. Anton Bernard Schrader, gecremeerd. Hij behoorde tot de groep Nederlanders die in de oorlogsjaren 1940-1945 over land (via Frankrijk, Spanje en Portugal) of over zee naar Engeland wisten uit te wijken.

Anton Schrader, die 82 jaar oud werd, was gedurende de Eerste Wereldoorlog in Soerabaja geboren. Als zoon van een Nederlandse zee-officier ging hij in de jaren '30 Indologie in Utrecht studeren. Door het uitbreken van de oorlog op 10 mei 1940, kwam er een eind aan zijn studie. Schrader werd vervolgens hoofd van het Bureau grondstoffen van het Rijksbureau Voedselvoorziening door welke betrekking hij geldverschaffers wist te vinden om scheepjes te kunnen kopen voor Engelandvaarders. Met een van die boten maakte ook Jaap Burger (PvdA) de oversteek.

Anton Schrader was vooral de voorbereider van heel wat oversteken over de Noordzee. Maar toen de Duitse marine in één keer veertien Engelandvaarders wist op te pakken en bij de verhoren bleek dat Schrader achter hun plannen zat, dook hij onder en maakte hij in oktober 1943 met enkele anderen zelf de overtocht. In Londen kwam hij in contact met vertegenwoordigers van de Amerikaanse geheime dienst OSS. Nadat hij zich bij deze dienst speciaal had toegelegd op de vervolmaking van de zendapparatuur waarmee agenten in bezette gebieden werden neergelaten, werd hij in november 1944 als parachutist gedropt in Noord-Groningen. Met zijn zender, die volgens hem in feite de eerste FM-zender was, onderhield hij radiocontact met Engeland en werden er op zijn aanwijzingen containers in Noord-Nederland neergelaten. Ook wist Schrader belangrijke militaire informatie aan de OSS door te geven. Uit erkentelijkheid daarvoor werd hem na de oorlog door de Amerikaanse president Harry Truman de Silver Star Medal verleend. Van Nederlandse zijde kreeg hij het Brozen Kruis, dat alle Engelandvaarders ten deel viel.

Na de oorlog studeerde Schrader, die zijn leven lang ongehuwd bleef omdat hij naar zijn zeggen geen vrijheidsbeperking kon verdragen, economie en internationale betrekkingen in de VS. Later werkte hij in de olie-industrie en werd hij hoofd-ingenieur bij de gemeente Den Haag. Na zijn pensioen vervulde hij nog adviseurschappen bij de gemeenten Den Haag, Rijswijk en Zoetermeer.