Hoe Bemmel uit `klauwen' Arnhem blijft

Kleine gemeenten hebben een probaat strijdmiddel tegen grote buren die grond zoeken om uit te breiden: zelf fuseren. Rond Den Haag denkt een reeks gemeenten naarstig na over een `plattelandstad' in het Westland. In de oostelijke Betuwe hebben de kleintjes de onderlinge tegenstellingen al overwonnen. Elst, Heteren en Valburg fuseren, net als Bemmel, Huissen en Gendt. Morgen kiezen ze hun nieuwe gemeenteraden. Nieuwe buffergemeenten tegen de uitdijende stad.

Bij het gemeentehuis van Bemmel hangen de affiches van álle zeven partijen die morgen aan de gemeenteraadsverkiezingen deelnemen. De PvdA is drie keer vertegenwoordigd: de sociaal-democraten prijzen niet alleen hun lijsttrekker Mieke Bles aan, ze mikken blijkbaar óók op Wilco Vermeer (nummer 2) en Henry Peren (5), die het publiek vanaf kleinere biljetten toelachen.

De VVD is evenmin eensgezind: naast haar vertrouwde poster hangt een persoonlijke boodschap van de nummer 5 op de VVD-lijst, Herman Arts. Hij vraagt de kiezers om voorkeurstemmen. Zijn belangrijkste missie is `Een HARDERE aanpak tegen VERNIELINGEN'. En bent u tegen `De Deellaan als racebaan voor ontsluiting Houtakker', dan bent u bij Arts óók aan het juiste adres.

Hoewel ook elders tal van affiches hangen, leven de verkiezingen niet echt in Bemmel, Huissen en Gendt, die vanaf 1 januari de gemeente Bemmel vormen. Wethouder Joost Hendrikx van Gendt: ,,Er is in dit geval geen sprake van een coalitie die iets kan roepen van `wij hebben het fantastisch gedaan' en een oppositie die dat beleid volledig afkraakt. Het vuur ontbreekt. Gewoonlijk is de opkomst bij de raadsverkiezingen hier redelijk.'' Bij de raadsverkiezingen (1998) ging in Bemmel (17.000 zielen), Huissen (16.000) en Gendt (7.000) respectievelijk 55,5, 61,9 en 58,9 procent van de stemmers het hokje in. Landelijk was dat 59,5 procent.

Toen jaren geleden duidelijk werd dat de drie gemeenten moesten fuseren, leidde dat eerst tot verzet. Met name bij Gendt. Maar de sfeer werd milder, nadat de plaatsjes ervan overtuigd raakten dat ze door hun samengaan in elk geval ,,uit de klauwen'' konden blijven van Arnhem, dat ze wilde inlijven. Arnhem wil naar 350.000 inwoners groeien en is op zoek naar ruimte.

,,Als Bemmel, Huissen en Gendt bij Arnhem waren gevoegd, was dat een lelijke vergissing geweest'', zegt fractievoorziter Vermeer (PvdA) in Bemmel. ,,Slecht voor de drie gemeenten – ze zouden vast en zeker worden volgebouwd – én slecht voor de bevolking van Arnhem en Nijmegen. Die stadsmensen kunnen nu lekker blijven profiteren van Bemmel, met zijn Ooipolder en Gelderse Poort. Beter een groene buffer dan industrieterreinen, ja toch?''

Belangrijke items bij de verkiezingen zijn de leefbaarheid en het behoud van de eigen identiteit van de kerkdorpen en buurtschappen in het nieuwe Bemmel. De politieke partijen hebben voorts beloofd de gemeentelijke belastingen ,,zo laag mogelijk'' te houden, het liefst op het gunstige peil van het oude Bemmel. En ze hebben aangekondigd dat er in Huissen en Gendt gemeentewinkels verschijnen.

De nieuw gekozen gemeenteraad zetelt over twee maanden in het gemeentehuis van Bemmel. Het over stadsrechten beschikkende Huissen – de bevolking spreekt van Hüssen, omdat het tot 200 jaar geleden deel uitmaakte van het Duitse Kleve – heeft het daar moeilijk mee. Van oudsher kijken de Huissenaren neer op ,,die dorpelingen uit Bemmel'', die in deze regio wegens hun vermeende arrogantie en zuinigheid regenjassen en kwartjesvolk worden genoemd. ,,Ach, die tijd is wel een beetje voorbij'', lacht wethouder Piet Lentjes (CDA) uit Huissen. ,,De drie katholieke gemeenten kunnen het goed met elkaar vinden.''

Binnen de politieke partijen van Bemmel, Huissen en Gendt is de laatste jaren met het oog op de fusie flink onderhandeld. De plaatselijke afdelingen van CDA, PvdA, VVD en D66 gingen elk in één nieuwe afdeling op, maar ook de grote lokale partijen vormden één blok: de Algemene Werknemersgroepering in Bemmel (thans 5 van de 17 zetels), de Partij Huissen (6 van de 17) en de partij Joost – genoemd naar oprichter/lijsttrekker Hendrikx – in Gendt (5 van de 13) komen bij de verkiezingen uit onder de naam Lokaal Belang.

Lentjes: ,,Als iedereen hetzelfde stemt als in 1998, wordt Lokaal Belang de grootste partij.'' Het CDA zou uitkomen op 7, berekende Lentjes, de PvdA op vier, de VVD op 3, D66 op 2, Lokaal2000 en Huissen `90 elk op één.