Advies: ontslag moet eenvoudiger

Werkgevers moeten werknemers kunnen ontslaan zonder tussenkomst van het Arbeidsbureau. Alleen de kantonrechter zou een ontslag nog achteraf moeten toetsen.

Dat is de kern van het advies dat de commissie-Rood aan het kabinet geeft over de versimpeling van het ontslagrecht. De commissie onder leiding van emeritus hoogleraar en oud-minister Max Rood werd in 1999 ingesteld om over de toekomst van het ontslagrecht te adviseren.

De commissie schrijft in het rapport Afscheid van het duale ontslagrecht, dat de rol die het Arbeidsbureau nu heeft bij ontslagen verwarrend en onduidelijk is. Een andere reden waarom de rol van het Arbeidsbureau moet verdwijnen, is volgens de commissie dat dit verenigbaar is met de huidige rolverdeling tussen overheid en sociale partners in het sociaal recht, waarin sprake is van een terugtredende overheid. Sociale partners moeten het ontslag zonder tussenkomst van de overheid kunnen regelen, aldus de commissie.

Met de toetsing van het ontslag voordat feitelijk sprake is van ontslag loopt Nederland uit de pas met andere landen van de Europese Unie. Volgens de commissie kan Nederland zich het niet blijvend veroorloven met het ontslagrecht zo af te wijken.

Als een werkgever een werknemer wil ontslaan, moet hij een hoorzitting houden. Daarbij moet dan iemand van de ondernemingsraad of de vakbond zijn. Dan kan een werknemer zijn weerwoord geven en moeten werkgever en werknemer proberen tot een schikking te komen. Mocht een werknemer niet tevreden zijn, dan blijft de mogelijkheid om de kantonrechter in te schakelen. Als de kantonrechter vindt dat de werknemer ten onrechte is ontslagen, dan kan hij een schadevergoeding toewijzen.

Ondanks de economische voorspoed zijn in 1999 volgens het Landelijk Instituut Sociale Verzekeringen (LISV) circa 400.000 mensen ontslagen. Daar stond tegenover dat 412.000 WW-uitkeringen werden beëindigd doordat werknemers weer werk vonden of de pensioengerechtigde leeftijd bereikten.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW is in een eerste reactie positief over het advies van de commissie-Rood. Het huidige duale ontslagbestel, waarbij de werkgever en werknemer er voor konden kiezen een ontslag vooraf te laten toetsen door het Arbeidsbureau of de kantonrechter, is volgens VNO-NCW niet meer van deze tijd. ,,Dat bestel is in de oorlogsjaren ingevoerd en internationaal gezien uitzonderlijk. De positie van een huidige werknemer is niet meer vergelijkbaar met die van de werknemers halverwege de vorige eeuw'', aldus een woordvoerder. Vakbond FNV kon nog geen reactie geven op het advies.