Rimpelmin

Vraag niet, lezer, waarom iemand van tachtig zich ongekamd en ongekleed zou laten fotograferen bij het vrijen met een ander ouwetje (of met zichzelf). Er is geen antwoord op. Een fotograaf of journalist vindt altijd wel een gek die tot alles bereid is. Vroeger was dat misschien anders, maar het werd toen ook een stuk minder geprobeerd. Nu is exhibitionisme epidemisch geworden: het valt in zekere zin nog mee dat de bejaarden op de foto's in het M-magazine van deze krant (4 nov.) lid waren van speciale orgieclubs, mensen met een ,,verhoogd seksueel bewustzijn'' (hihi) – niet zomaar bereidwillige passanten.

Vraag ook niet hoe een fotografe ertoe komt, de rimpelige minnaars te portretteren: het is nu eenmaal zo dat wie niets moois of interessants weet te maken, altijd nog een kans op roem maakt met iets waarvan de mensen schrikken. Kunst moest toch verontrustend zijn? Nou dan.

Nog meer vragen? Ja, er zullen naar aanleiding van Donna Ferrato's foto's wel weer heel wat – meest bejaarde – lezers boos aan de krant hebben gevraagd: waarom verspilt u hier ruimte aan? Dat vragen lezers altijd. Nooit over bijlagen die ze ongelezen weggooien, over pagina's vol advertenties die ze overslaan, sportberichten die ze negeren, maar iets dat ze schokt is ineens zonde van het krantenpapier. Helaas, lezer, waaromkoekjes worden niet gebakken. Als het u te veel wordt kunt u opzeggen, dat is een machtig wapen, maar het is het enige dat u hebt.

Toch roepen die bejaardenseksfoto's wel belangrijke vragen op. Zoals: waarom zijn ze niet ontroerend, troostend? Waarom schrikken we er zo van?

Er is op de wereld niets mooiers dan verliefdheid. Dan dit: een man en een vrouw die in een willekeurige omgeving elkaars nabijheid voelen alsof er een symfonieorkest staat te spelen, en niets anders verlangen dan elkaar in de armen te vliegen. Nu ja, één ding is nog mooier: als dat eindelijk mag. Anders dan we vroeger dachten, sterft het vermogen tot dat prachtige gevoel niet na je veertigste af. Een wonder! Menigeen van vijftig is als minnaar gelukkiger dan als twintigjarige, en in bejaardenhuizen schijnt liefde te bloeien tussen de rollators. Dat is dan een van de weinige dingen die meevallen in het leven.

(Sophocles' verzuchting over de ,,wrede en krankzinnige meester'' waarvan hij op zijn 72ste eindelijk was verlost, die Jan Donkers aanhaalt in het stuk bij de foto's, is natuurlijk ook leuk. Je hoort oudere mensen wel vaker zeggen dat ze zo blij zijn dat voor hen de seksuele rattenrace is afgelopen. Dat zijn dan mensen die genieten van een wat langere rust tussen twee liefdes.)

Over liefde op leeftijd kun je schrijven, spreken en natuurlijk dichten. Maar plaatjes zijn iets anders. Plaatjes zijn specifiek, en specifieker naarmate de afgebeelde personen ouder zijn. Portretteer een baby en het is De Baby. Iedereen wil hem knuffelen. Toon een vrijend jong paar en het zijn Amor en Psyche, Tristan en Isolde, droomfiguren waarin onze eigen verlangens kunnen stollen.

Maar die oude mevrouw en mijnheer die elkaar daar zo openlijk staan te zoenen, dat is mevrouw Epema uit de Kerklaan, je ziet haar vaak in de supermarkt. En die man met wie ze is, is dat niet de vroegere badmeester, Meester Jos? Nou nou. Je kent ze niet, maar je zou ze kunnen kennen. Ze bestaan echt. Elke rimpel maakt deel uit van hun biografie. En je huivert bij de gedachte te worden zoals zij, hoe lekker ze ook zoenen. Getver! Zelfs al zou je je op hun leeftijd aan de liefde wagen, dan ben je altijd nog een stuk mooier dan die twee, of niet soms?

Een mens is een teer wezen dat eigenlijk maar heel weinig aankan. Dat geldt voor de kijker èn voor de bekekene. Wie uit naam van wat dan ook (de waarheid? de kunst? de bevrijding?) door iemands beschermende lagen heen wil breken om bij zijn intiemste momenten, zijn diepste roerselen te komen, moet een beetje behoedzaam te werk gaan. Meer suggereren dan tonen. De camera is daarvoor geloof ik niet het geschikte instrument. In elk geval niet in handen van Donna Ferrato.